Non-fictie Volwassenen

Gewoon jezelf zijn
Mariëlle Poland

Mariëlle Poland ontdekte dat ze anders is, ze voelt meer en neemt op intenser en complexer niveau waar dan andere mensen.
Ze had moeite met de manier hoe er met zaken omgegaan werd. Natuurlijk probeerde ze zich aanvankelijk aan te passen naar 'wenselijk' gedrag. Naar gedrag zoals iedereen zich volgens ongeschreven wetten zich gedraagt. Maar het paste niet bij haar.
Naarmate ze zich meer bewust werd van haar aanpassingen, waardoor ze steeds meer moeite kreeg met zichzelf én haar omgeving, besloot ze meer naar haar lichaam te luisteren. Dat lichaam protesteerde namelijk steeds meer.

Ze neemt met moeite maar wel bewust afscheid van mensen die niet meer bij haar passen. Haar ontwikkeling is een andere kant op gegaan. 
Het is noodzakelijk. Ook geeft ze haar baan op om start haar eigen praktijk om mensen te helpen die ook kampen met hoogegvoeligheid en het ánders' zijn. Ze leert hen om te gaan met hun onzekerheid en weinige zelfvertrouwen verkregen door mensen die niet hooggevoelig zijn. 'Het zal wel aan hun liggen' denken hooggevoelige mensen en kinderen. Wat moeten ze doen? 

Toch zijn het wel vooral haar kinderen die een grote leerschool blijken. Treffend is de uitspraak van haar zoon die op een voor hem ongeschikte school zit. "Zo kan ik niet leren mama" zegt de vierjarige Senne, na twee weken. Omdat Mariëlle Poland zelf maar al te goed weet hoe het voelt als je voldoen moet aan een stramien die niet bij je past, rinkelen gelijk alle alarmbellen. Er wordt gezocht naar een andere school zowel voor dochter Marit als Senne. Opmerkelijk is hoe veel beter ze zich daar voelen. Beide kinderen zijn hooggevoelig.

In het boek lezen we over de persoonlijke ervaring van Mariëlle en de weg die ze heeft afgelegd om te leren hoe ze met haar hooggevoeligheid moet omgaan en welke aanpassingen daarvoor nodig waren. Maar ook is het boek inzichtgevend en een pleidooi voor kinderen en volwassenen die meer voelen dan doorsnee mensen. Iedereen moet vanaf de geboorte al voldoen aan regels en ongeschreven gewenst gedrag. Een handje geven, stilzitten in de klas etc. Dat lukt bij veel mensen maar de groep gevoelige mensen hebben moeite met deze zaken als het niet bij hun past.
Mariëlle wil dat er meer gekeken wordt naar het kind, de méns en hun potentie en minder naar het gewenste protocol. Zodat elk mens tot zijn recht komt en doet wat er bij hem of haar past. Haar verhaal vormt een houvast voor mensen die nog zoekende zijn. 

Gewoon jezelf zijn’ is een vervolg op ‘De ontdekking van mijn ware ik’
Zie ook de website van Mariëlle Poland

ISBN 9789048438945 | Paperback | 141 pagina's | Free Musketeers | 2016

© Dettie, 9 augustus 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

De Drijver
Het spraakmakende leven van Wim Thomassen, de rode burgemeester
Klaas Tammes

Wim Thomassen (1909-2001) is burgemeester geweest van Zaandam (1948-1958), Enschede (1958-1965) en Rotterdam (1965-1974). Hij was lid van de Partij van de Arbeid, vandaar dat er in de ondertitel staat ‘de rode burgemeester’. De titel zelf is de bijnaam die hij zich verwierf. Thomassen ging door roeien en ruiten om zijn doelen te bereiken.

Thomassen moet van beton zijn geweest. In alle drie de steden, maar vooral in Zaandam en Rotterdam moest hij bijna permanent het politieke gevecht aangaan. Thuis moest hij het politieke debat soms nog eens dunnetjes overdoen met zijn vrouw, die veel linkser en activistischer was dan hijzelf.

De rode draad in het beleid van Thomassen was dat geld eerst verdiend moest worden voor het uitgegeven kon worden. Werkgelegenheid was een topprioriteit voor hem.

Dat leverde hem in Zaandam felle gevechten op met de communistische fractie in de gemeenteraad. De belangen van de arbeidende klasse werden in de ogen van de communisten ondergeschikt gemaakt aan het grootkapitaal. In Rotterdam moest de rode burgemeester de confrontatie aangaan met zijn eigen partij. Het verwijt van de PvdA was dat Thomassen onvoldoende oog had voor problemen in achterstandswijken. Welvaart zou voor hem belangrijker zijn dan welzijn.

In Zaandam legde Thomassen zich toe op de komst van een regionaal gasbedrijf en de aanleg van de Coentunnel. In Enschede zette hij zich in voor de stichting van de Technische Hogeschool en het doortrekken van de E8 waardoor Twente aansluiting kreeg op het Westen van het land. In Rotterdam lag de focus op de uitbreiding en de bereikbaarheid van de haven.

In de debatten was Thomassen ijzersterk. Hij kende zijn dossiers, was een begaafd spreker en zijn tegenstanders waren vaak niet opgewassen tegen zijn cijfermateriaal en argumenten. Eigenlijk ontbrak het aan politici die in staat waren op hetzelfde niveau tegenspel te bieden aan de rode burgemeester.

Thomassen stond kritisch tegenover de media. De berichtgeving was in zijn ogen vaak eenzijdig en bevooroordeeld. Artikelen over bijvoorbeeld demonstraties waren volgens hem nogal eens gebrekkig en soms gekleurd door persoonlijke voorkeuren van de journalist.

De burgemeester stond sowieso al ambivalent tegenover demonstreren.  Toen er in de gemeenteraad een voorstel kwam om het vergunningstelsel los te laten en te volstaan met een melding dat er een demonstratie zou worden gehouden was hij daar mordicus op tegen. “Demonstraties op de openbare weg betekenen een beperking van de vrijheid van andere burgers en het is de taak van het bevoegd gezag normen te stellen waarbij die vrijheidsbeperking van anderen bij demonstraties tot een minimum wordt teruggebracht.” Een vergunning was dus onmisbaar om de openbare orde te handhaven. Ook was Thomassen niet blij met de enorme kosten die demonstraties met zich meebrachten vanwege de noodzakelijk politie-inzet.

Thomassen was niet content met het systeem van evenredige vertegenwoordiging in de Nederlandse democratie. De deelname van veel kleine partijen in het politieke bedrijf zag hij als schadelijk voor het slagvaardig functioneren van het bestel. Daar valt mijns inziens wel wat op af te dingen. In de Verenigde Staten is een verlammende patstelling ontstaan tussen Democraten en Republikeinen in Senaat en Congres. In Groot-Brittannië is de zevende premier in tien jaar tijd aangetreden. En Duitsland blinkt ook niet uit in bestuurbaarheid met een regering gevormd door CDU en SPD. Het bestaan van slechts enkele grote partijen zegt niets over politieke stabiliteit, temeer daar binnen die partijen meestal ook weer sprake is van een linker- en rechtervleugel.

Heel wat opvattingen en standpunten van Thomassen vallen vandaag de dag buiten het politieke referentiekader. Toch zijn veel van zijn standpunten het naar mijn mening nog steeds waard om mee te wegen in de besluitvorming. Zie bijvoorbeeld wat hierboven is gesteld over het recht op demonstreren en zijn nadruk op werkgelegenheid.

Zijn laatste dagen sleet Thomassen in een verpleeghuis. Bezoekers vonden het ontluisterend om te zien hoe hij in een rolstoel zat, omringd door demente mensen en hijzelf depressief. De stoere, charismatische burgemeester was een schaduw van zichzelf geworden. ‘Vreselijk om te zien”.
Zijn vrouw heeft hem niet lang overleefd. Ze waren bijna zeventig jaar getrouwd geweest.

Klaas Tammes verstaat de kunst om met zijn boeken kleurrijke en markante personen voor het voetlicht te halen. Hij schreef eerder biografieën over onder meer Hans Gruijters, burgemeester van Lelystad, de eerste 20 vrouwelijke burgemeesters in Nederland, Ridder van Rappard, burgemeester van Gorinchem en Molly Geertsema, Commissaris van de Koningin in Gelderland.

In al deze boeken valt dezelfde aanpak op. Tammes werkt snel, leest zich goed in, heeft een vaardige pen en gevoel voor het anekdotische materiaal. Hij baseert zich op archiefmateriaal, krantenartikelen, vergadernotulen en heeft soms tientallen interviews gehouden met bekenden van de hoofdpersoon. Daarnaast is in elk boek een fotokatern opgenomen.

Tammes (1948) heeft sociale geografie gestudeerd en is oud-burgemeester van Lienden, Heteren (wnd.) en Buren.  Misschien is het een idee dat het volgende boek van de oud-burgemeester een autobiografie is?

Een mooi boek!

ISBN 9789044661583 | Paperback | Omvang 325 blz. | Uitgeverij Prometheus | 30 juni 2026

© Henk Hofman, 4 augustus 2026 

Lees de reacties op het Forum en/of reageer klik HIER.

Bewijs dat je een mens bent
Rino Feys

In 2014 touwden ze, sinds 2016 leven ze gescheiden. Ahmed en Laila, Palestijnen woonachtig in Gaza
"Ahmed moest vluchten na een conflict met de plaatselijke Hamasleiders. Ze proberen al jaren opnieuw samen te zijn." 
Dit boek is het relaas van al die pogingen.

Ahmed is uiteindelijk in België terecht gekomen. Hij staat in nauw contact met Laila, die het steeds moeilijker krijgt in Gaza. 
Zoals wel bekend is, is het ontzettend moeilijk om dat gebied te verlaten en dankzij crowdfunding lukt het hem om een bedrag bij elkaar te krijgen om zijn vrouw vrij 'te kopen'.  Ze kan naar Caïro. Wie nu denkt dat ze snel herenigd zullen zijn heeft het mis. Keer op keer wordt de hereniging geweigerd omdat de ene keer volgens de instanties de huwelijskdatum niet klopt. De andere keer heeft Ahmed, weer volgens de instanties te weinig inkomen... Gelukkig krijgt hij na verloop van tijd een vaste baan als logistiek ondersteuner, in een zorgcentrum. In Gaza was hij student fysiotherapie. 

Ondertussen gaat Laila er bijna aan onderdoor. Haar familie zit in Gaza waar de toestand vreselijk is, vooral na het uitbreken van de oorlog op 7 oktober 2023. Ahmed bezoekt zijn vrouw zo vaak als het kan. De situatie is verschrikkelijk en nagenoeg uitzichtloos. Een poging om met een vervalst paspoort voor Laila te vluchten, loopt mis. Opnieuw zijn ze een hoop geld kwijt op niets af. Het stel heeft het geluk dat Laila niet terug hoeft naar Gaza maar in Caïro mag blijven. Maar Caïro is voor een vrouw alleen ook geen veilige stad. Ahmed kan niet terug naar Gaza, daar wordt hij zo goed als zeker vermoord vanwege zijn opstand tegen Hamas. 

Rosa, een gepensioneerde vrouw, vangt Ahmed zo goed als ze kan op. De schrijver en Rosa proberen alles om Ahmed uit de akelige situatie te halen. Zelfs de staatssecretaris wordt aangeschreven. Laila stort ondertussen helemaal in. Ze kan niet meer. Maar Ahmed moet eerst zes loonbrieven overhandigen als bewijs dat hij inderdaad een vaste baan heeft, dus... weer wachten.

Het is vreselijk om te lezen hoe zakelijk en afstandelijk alle instanties reageren. Er is geen enkele menselijke ondertoon, regels zijn regels, elke punt en komma moet goed staan voordat Laila mag komen. Maar de strijd moet doorgaan en zijn er ook veel mensen die hun nek uitsteken om het stel eindelijk bij elkaar te krijgen. Je leeft ontzettend met Ahmed en Laila mee. Héél langzaam begint er toch een lichtpuntje in de situatie te komen, er zijn instanties die precies weten hoe te handelen en langzamerhand gloort er hoop... En dan kan Laila na bijna 10 jaar eindelijk naar haar man!

Dit keer gaat het over een Palestijns stel, maar natuurlijk zijn er zoveel meer vluchtelingen die vanwege gevaar voor eigen leven weg moet uit hun geboorteland, alles moeten achterlaten, in de hoop dat ze iets kunnen bereiken voor hun gezin of familie. Het verhaal is indrukwekkend en feitelijk, Het geeft ons inzicht in hoe het achter de schermen eraan toe gaat. Hoe star en stug instanties zijn in zowel het land van herkomst of het land waar iemand asiel heeft gekregen. Gelukkig heeft Rino Feys er ook een ménselijk verhaal van gemaakt, want een mooie tegenhanger tegen de kille en koele houding vormt. Het zou mooi zijn als meerdere mensen dit boek zouden lezen.

Rino Freys is schrijver en voormalig boekhandelaar. Hij publiceerde meerdere boeken, waaronder Het geluid van brekend glas en Wat duurt wachten lang, 

ISBN 9789493508767 | Paperback | 145 pagina's | Borgerhoff & Lamberigts | 3 juni 2026

© Dettie, 2 augustus 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Klopjacht
Patrick van der Valk

Waargebeurde gebeurtenissen, oftewel true crime, verteld door een politieman.
Patrick van der Valk werkt bij de Verkeerspolitie. Dat betekent controleren op gordels, verlichting, kentekenbewijzen en gebruik van alcohol in het verkeer. Als de dienstleiding meer wil: nauwere samenwerking met de wijkteams en de recherche, is Van der Valk daar wel voor te vinden. Als teamleider Opsporing zet hij nu de verkeerscontroles in om informatie te verzamelen over mogelijke criminelen. Ze gaan samenwerken met team ROE (afdeling Regionale Opsporing en Executie) en met het arrestatieteam.

Het is een succes, en in 2007 krijgt hij de kans om een speciale unit op te richten, met als doel het oppakken van voortvluchtige, veroordeelde criminelen. Van der Valk ontdekt dat in alleen al zijn arrondissement zestienduizend vonnissen open staan, dat wil zeggen dat deze criminelen hun straf niet hebben uitgezeten, en vrij rondlopen.

In de jaren die volgen spoort hij verkrachters en moordenaars op, en drugscriminelen.
Later heten ze ROG (Regionale Opsporing Gesignaleerden), een van de eerste van dergelijke taskteams in Nederland.

Afluisteren, met bijvoorbeeld telefoontaps, spioneren en surveilleren, achtervolgen, en dan het liefst de gezochte onverwacht overmeesteren.
In dit true crime boek staan de meest spannende anekdotes: wie moet er opgespoord worden, wat heeft diegene op zijn kerfstok, met daarna de werkwijze over het oppakken.
Er werd een bepaalde terminologie gebruikt:
‘Genomen. Ik probeer herkenning te pakken’. En: ‘ik ga op de beentjes’.

Voor in het boek staat vermeld dat bepaalde namen, locaties en details gewijzigd zijn of ook verzonnen. Het zijn allemaal zaken waarbij het ROG succes had, en dat zijn er veel: 551 boeven goed voor 412 jaar en 3 maanden gevangenisstraf!
Des te onbegrijpelijker dat er in 2017 gereorganiseerd moest worden, waarbij er voor Patrick van der Valk geen plaats meer was.

Patrick van der Valk werkte 22 jaar lang bij de politie, waar hij in 2007 een van de eerste voortvluchtigenteams oprichtte, met een aanhoudingsresultaat van honderden voortvluchtigen. Tegenwoordig is hij veiligheidsconsultant in de private-, media-, en sportwereld.

ISBN 9789021064123 | Paperback | 272 pagina's | Uitgeverij Luitingh-Sijthoff | juni 2026

© Marjo, 29 juli 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Athene en Sparta
De rivaliteit die de loop van de Griekse geschiedenis bepaalde
Adrian Goldsworthy

Athene in Attica en Sparta op de Peloponnesos zijn twee steden uit de Oudheid die ook nu nog tot de verbeelding spreken. In Athene getuigen de restanten van tempelgebouwen hoog op de Akropolis van de vroegere macht en glorie van de stad. De Spartanen lieten geen zichtbare sporen na van hun status als militaire macht in Griekenland. Voor toeristen is er in Sparta weinig te zien, maar in Athene des te meer.

Adolf Hitler zag Sparta als een voorbeeld voor nazi-Duitsland. Hij prees de Spartanen omdat ze zwakke baby’s direct na de geboorte doodden. Volgens hem was Sparta ‘de sterkste raciale staat in de geschiedenis’ [bron: Laurence Rees, In de geest van de nazi’s, blz. 107]. Toen in 1942 een Duits leger bij Stalingrad omsingeld werd door de Russen, kregen de ingesloten soldaten te horen dat ze net als de vroegere Spartaanse soldaten tot de dood toe moesten strijden. Een Spartaanse soldaat keerde immers van het slagveld terug of mèt zijn schild of òp zijn schild. Voor weer andere eigentijdse leiders is de Atheense democratie een bron van inspiratie.

Adrian Goldsworthy maakt in dit boek duidelijk dat het een vergissing is om Athene en Sparta als volstrekte tegenpolen te zien. Zeker botsten ook ideeën op elkaar: democratie tegenover aristocratie; cultuur tegenover militarisme; vrijheid tegenover discipline. Ook de Atheense democratie werd echter na verloop van tijd steeds agressiever en had zijn beperkingen. Het stemrecht was voorbehouden aan mannelijke burgers, nieuwe ingezetenen kregen geen burgerrechten en bondgenoten waren schatplichtig aan de stad.

De rivaliteit tussen deze twee steden is het centrale thema van dit boek. De focus ligt dus op politiek, heerschappij en oorlog, minder op kunst en filosofie.

Athene en Sparta waren bondgenoten in de strijd tegen het Perzische Rijk. Sparta had het sterkste leger en Athene de sterkste vloot. In deze combinatie en gesteund door andere Griekse steden werden twee grootschalige Perzische invasies afgeslagen. Goldsworthy beschrijft heel boeiend hoe de oorlog verliep, welke krijgstactieken werden ingezet en hoe het mogelijk was dat de sterkste militaire macht uit die tijd werd verslagen door de Grieken.

De Griekse steden weten dus het Perzische juk te ontlopen, maar raken daarna verwikkeld in onderlinge rivaliteit. Beide partijen zoeken naar bondgenoten en in 431 v. Chr. ontlaadt de spanning zich in de Peloponnesische Oorlog. Die duurt maar liefst dertig jaar, brengt beide steden aan de rand van uitputting, maar eindig met de nederlaag van Athene.

Voor Sparta was het een zogenaamde Pyrrhusoverwinning. Het dalende geboortecijfer, de verliezen in de oorlog, de slachtoffers die vielen na een grote aardbeving en de opstand van tot slaafgemaakten hadden de gevechtskracht van de stad ondermijnd. Voor beide steden gold dat hun bloeitijd voorbij was. Andere plaatsen zoals Korinthe en Thebe speelden een steeds belangrijkere rol en uiteindelijk onderwierp de Macedoniër Alexander de Grote heel Griekenland inclusief Attica en de Peloponnesos aan zijn gezag.

Het boek van Goldsworthy voldoet aan de wetenschappelijke standaard van grondigheid en deskundigheid, en is tegelijk heel toegankelijk geschreven. Een knappe prestatie!

Het fotokatern, grotendeels in kleur, telt dertien bladzijden. In de tekst zijn vijftien kaarten opgenomen die de beschrijving van militaire operaties verduidelijken.

Adrian Goldsworthy is een gelauwerde historicus met een grote expertise op het gebied van de Oudheid. Hij promoveerde op een onderzoek naar de opbouw en inzet van het Romeinse leger. Hij was docent aan Cardiff University en London University. Tegenwoordig legt hij zich uitsluitend toe op het schrijven van non-fictie en is zijn oeuvre inmiddels indrukwekkend.

Het boek is goed vertaald door Roelof Posthuma. De vormgeving van het omslagontwerp (Bij Barbara) en het binnenwerk (Studio Mol) zijn heel geslaagd. Kortom: een aantrekkelijke uitgave voor liefhebbers van goedgeschreven non-fictie van wetenschappelijke kwaliteit.

ISBN 9789401921442 | Paperback | Omvang: 587 blz. | Uitgeverij Omniboek | 16 juli 2026

© Henk Hofman, 30 juli 2026

Lees de reacties op het Forum en/of reageer, klik HIER.

Eén vierkante kilometer ellende
Herinneringen aan Bureau Warmoesstraat
Joop van Riessen

We kennen Joop van Riessen van de vele thrillers die hij schreef, waarin Anne Kramer de hoofdrol heeft. Die boeken zijn fictief maar voor het schrijven ervan heeft Van Riessen zeker ook geput uit zijn eigen herinneringen. Hij was namelijk hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie.

Hij was nog een broekie toen hij in 1965 begon aan bureau Warmoesstraat in Amsterdam.
Op nummer 48 zat een klein politiebureau, dat later vergroot werd en zou uitgroeien tot het meest beruchte politiebureau van Nederland. Tot 1968 was Van Riessen er inspecteur, een tijd die achteraf gezien gemakkelijk was: er waren nog geen drugs en geen verslaafden. Men had nog eerbied voor een agent, en het werk bestond voornamelijk uit het aanpakken van vechtersbazen en kleine criminaliteit.
Hij stelt dat er relatief weinig corruptie was, hetgeen helaas snel zou veranderen. Het is een van de dingen die hij aan zal pakken als hij na een intermezzo terugkeert als hoofdinspecteur.

Dat is in 1975, de tijd waarin het toch gemoedelijke volksbuurtje totaal veranderd was: De Wallen waren ‘Eén vierkante kilometer ellende’ geworden. Behalve dat het een beruchte hoerenbuurt was, had Chinese maffia er goktenten en heroïne geïntroduceerd. En er heerste veel corruptie.
Aan Van Riessen viel de moeilijke taak ten deel om de overlast van druggebruikers en drugshandelaren aan te pakken als ook de prostitutie, het gokken en ook nog berovingen en moorden, normvervaging en corruptie.

In dit boek vertelt hij anekdotes, hij noemt de provo’s en krakers, de rellen – bijvoorbeeld bij de kroning van Beatrix – en geeft zo een beeld van de roerige jaren ’60 en ‘70 in Amsterdam.
Met collega Jelle Kuiper besloot hij het bureau aan de Warmoesstraat te sluiten. Dat was in 2001, na een lange periode ‘ellende’. Toch eindigt hij het boek met de mededeling dat hij met plezier in de Warmoesstraat werkte en er met trots op terug kijkt als hij na veertig jaar als hoofdcommissaris terugkijkt op zijn carrière.
Dat is dan ook wat de verhalen uitstralen.
De vele foto's maken het boek helemaal compleet.

Joop van Riessen (Bloemendaal, 1943) stopte in 2004 als politieman. Daarna is hij als algemeen adviseur verbonden geweest aan het COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement te Den Haag.
Vanaf 2008 leidt hij zijn eigen onderneming: Joop van Riessen, Communicatie & Advies.
In 2009 verscheen zijn eerste politiethriller, Vergelding (shortlist Schaduwprijs 2010).

ISBN 9789462973503 | Paperback | 144 pagina's | Uitgeverij De Kring | mei 2026

© Marjo, 22 juli 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Voor de ondergang
Hitlers jaren in de Wolfsschanze
Felix Bohr

In 1933 kwam Hitler in Duitsland aan de macht. De daaropvolgende jaren waren voor het regime een succes: de economie bloeide op, de immense werkeloosheid verdween in korte tijd, in 1938 voegde Oostenrijk zich bij het Duitse Rijk. De nazi-elite baadde in weelde en leidde een decadent-luxueus leven.

In plaats van tevreden te zijn met wat was bereikt, ontketende Hitler een oorlog van mondiale omvang. In 1941 overrompelde hij met een Blitzkrieg de Sovjet-Unie, want daar lag de ‘Lebensraum’ die het Duitse rijk voor zijn voortbestaan nodig zou hebben.
Om leiding te geven aan deze oorlog, werd een commandopost gebouwd in Oost-Pruisen in de omgeving van Rastenburg. Hitler gaf er de naam Wolfsschanze aan.

Nu ligt dit gebied in Polen en trekt het voormalige hoofdkwartier van Hitler ongeveer 350.000 bezoekers per jaar. Ik was er zelf in 2014 en zag hoe toeristen in oude pantserwagens over het gigantische terrein werden gereden. De restanten van de vele bunkers, diep verscholen in de bosse, verbonden door voetpaden met daarboven camouflagenetten, maakten indruk. Tegelijk was de sfeer naargeestig en beklemmend. 
De nazileiders trokken zich terug uit hun paleizen om vanaf 1941 op deze eenzame plek vrijwillig als mollen half onder de grond te gaan leven. Alles wat ze hadden bereikt, ging in deze oorlog verloren. 

De Wolfsschanze was in een moerassig gebied gebouwd. Felix Bohr schrijft dat er nauwelijks een zonnestraal door de boomkruinen heen drong. In de vertrekken van barakken en bunkers hing een klamme lucht. Het terrein was vergeven van de muggen.
De nazitop had paleizen ingewisseld voor bunkers met metersdikke muren gelegen achter hoge prikkeldraadhekken. Overal patrouilleerden SS’ers en waren er strenge veiligheidsmaatregelen van toepassing om een volledig isolement te waarborgen.

En toch pleegde Claus von Stauffenberg op 20 juli 1944 in dit zwaarbeveiligde complex een aanslag op de Führer tijdens een stafbespreking. Er vielen vier doden en er waren meerdere gewonden. Als door een wonder ontsnapte Hitler aan de dood. Zijn kleren waren gescheurd, zijn trommelvliezen kapot, maar ernstige verwondingen waren er niet. Van de twee bommen in de aktentas van Von Stauffenberg had hij er slechts één op scherp kunnen zetten. Het eikenhouten tafelblad en een zware tafelpoot hadden de dictator afgeschermd. Vanwege de warmte stonden de ramen open waardoor de kracht van de explosie afnam.

Nergens anders bracht Hitler tijdens de Tweede Wereldoorlog zoveel tijd door als hier in dit verlaten gebied. Hij was nog maar sporadisch in Berlijn. Toen Russische legers de Wolfsschanze naderden, keerde Hitler in november 1944 noodgedwongen terug naar Berlijn. De hoofdstad werd vrijwel dag en nacht gebombardeerd. Daarom moest Hitler ook in Berlijn een onder de grond gelegen bunker betrekken. In deze Führerbunker, waarin de dictator het daglicht helemaal niet meer zag, pleegde hij uiteindelijk zelfmoord (april 1945).

Aan de hand van dagboeken, memoires, brieven, getuigenissen en andere bronnen geeft Felix Bohr een levendig verslag van de laatste levensjaren van Hitler en het leven van diens entourage.
Volgens hem was het gevolg van het isolement en het ongezonde leven dat Hitler het contact met de werkelijkheid verloor. Dat gold ook voor zijn entourage. Het front en het dagelijks leven van de Duitse bevolking in een kapotgebombardeerd land lag ver buiten hun voorstellingsvermogen.

De focus van het boek ligt niet alleen op Hitler. De auteur bespreekt welke ministers en generaals in de bunker aanwezig waren, hij beschrijft het dagelijkse leven in de Wolfsschanze, gaat in op de rol van de ongeveer dertig vrouwen die als typiste en administratieve medewerkers waren aangesteld. 

De aanslag op Hitler wordt uitgebreid beschreven. Zijn gezondheid en de pogingen van lijfarts dr. Morell om de Führer met pepmiddelen op de been te houden krijgen ruime aandacht.

Hitler kon charmant en attent zijn voor zijn medewerkers. Stalin en Mao boezemden hun omgeving een dodelijke angst in. De ondergeschikten van Hitler waren op hem gesteld. Toen bleek dat de oma van een typiste een Jodin was, ontsloeg Hitler haar. Maar hij gaf zes maanden salaris mee en zorgde ervoor dat de familie niet gedeporteerd werd.

Eén hoofdstuk gaat over de Holocaust, die vanuit deze bunker werd aangestuurd en waarvoor Himmler regelmatig op bezoek kwam om orders te krijgen en resultaten te vermelden. Hoewel er geen enkel schriftelijk stuk bestaat waarin Hitler de opdracht gaf voor deze genocide, is het onmogelijk dat deze zonder zijn goedkeuring zou hebben plaatsgehad. Alles werd in het werk gesteld om de moordmachinerie te verheimelijken, maar er sijpelde onvermijdelijk toch informatie door naar de samenleving. ‘Wir haben es nicht gewusst?’ Iedereen die het wilde weten, kon het weten, noteert Bohr.

Dit buitengewoon interessante boek maakt duidelijk dat in dit inmiddels bijna vergeten oord beslissingen van het grootste belang zijn genomen. Bohr pleit er dan ook voor om op het terrein een groot documentatiecentrum neer te zetten. Bezoekers kunnen dan kennisnemen van de geschiedenis van Hitlers hoofdkwartier, maar ook van de vreselijke terreur die op deze plek werd bedacht en over Europa werd uitgestort.
Een uitstekende suggestie, als het authentieke karakter van de Wolfsschanze maar wel behouden blijft. Auschwitz is al verworden tot een attractie waar horden fotograferende toeristen in rijen langs verbrandingsovens en galgen worden geleid. Bij het voormalige vernietigingskamp Sobibor gaat het dezelfde kant op. Als we ons rekenschap geven van ons verleden, moeten we dat niet in de mal van ‘vermaak’ gieten.

Dit uitstekend geschreven en goed gedocumenteerde boek geeft een indringend beeld van de laatste levensjaren van Hitler, voor zijn definitieve ondergang, wegkwijnend in een bunker, maar tot zijn dood nog steeds in staat om als een gewonde leeuw om zich heen te slaan.

In de tekst zijn bijna dertig foto’s opgenomen. Een plattegrond van het bunkercomplex en twee kaarten geven inzicht in de ligging van het hoofdkwartier en het verloop van de strijd tegen de Russen. Notenapparaat, literatuuropgave en een register ontbreken niet.
Kortom: prima werk van auteur en uitgever.

Felix Bohr (1982) is historicus en journalist. Hij is hoofd van de geschiedenisredactie van Der Spiegel.  

ISBN 9789029555203 | Paperback | Omvang 320 blz. | Uitgeverij De Arbeiderspers| 25 juni 2026

© Henk Hofman, 20 juli 2026

Lees de reacties op het Forum en/of reageer, klik HIER.

Zeven Habsburgse zussen
Een roemrucht vorstenhuis in revolutionair Europa
Veronica Buckley

In dit boek staat een omvangrijk fotokatern – in kleur – waaruit een beeld oprijst van de Europese aristocratie in de achttiende eeuw. Mannen in schitterend uniform of ambtsgewaad met al hun onderscheidingen opgespeld. Fraai gekapselde vrouwen die gekleed zijn in prachtige gewaden, bezaaid met diamanten. Het roept het beeld op van een onbezorgd en plezierig leven, gevuld met feesten en ander vertier.

De werkelijkheid was anders. Kinderen van de aristocraten werden al op jonge leeftijd uitgehuwelijkt.  Dat was een kwestie van berekening. Het ging om het smeden van allianties en om het krijgen van wettige kinderen waarmee het voortbestaan van een dynastie veilig werd gesteld. Portretten van de huwelijkskandidaten werden uitgewisseld, zodat men een beeld kon krijgen van het uiterlijk van de kinderen. Zo nodig waren dit geflatteerde portretten.
In veel gevallen verlieten kinderen op de leeftijd van dertien of veertien jaar het ouderlijk huis om in een vreemde omgeving verder op te groeien en het liefst zo snel mogelijk kinderen te krijgen. 

Veronica Buckley schreef hierover een fascinerend boek. Centraal staan Maria Theresia (1717-1780) en haar zeven dochters. Maria Theresia was koningin van Oostenrijk- Hongarije en tot 1765 keizerin over het Heilige Roomse Rijk. Ze kreeg zeven dochters en negen zonen.

In een inleidend hoofdstuk geeft Buckley een overzicht van de historische, politieke en culturele tijdsomstandigheden waarin de Habsburgers leefden en regeerden. Daarna komen de levens van de zeven dochters aan de orde.

Buckley kiest er niet voor om aan elk van de dochters een afzonderlijk hoofdstuk te besteden. Steeds bespreekt ze per tijdvak van een paar jaar de belangrijkste ontwikkelingen uit dit gezin. De chronologie is dus het uitgangspunt en daar valt veel voor te zeggen, want overlap en herhalingen worden hiermee vermeden. Wel is het een hele tour om de veelheid aan personages, soms met dezelfde namen, uit elkaar te houden.

Maria Theresia probeerde dus haar dochters via een uitgekiende strategie aan een machtige en rijke man uit te huwen. Ze eiste van al haar dochters dat ze zich zouden schikken in hun lot. Daar viel ook onder dat ze hun man moesten gehoorzamen en behagen.

De oudste dochter bleef ongetrouwd. Zij had een slechte gezondheid en om die reden werd er aan haar vruchtbaarheid getwijfeld.

Voor een tweede dochter werd het problematisch toen zij de pokken had gekregen. Pokken waren de meest levensbedreigende ziekte van die eeuw. Maria Theresia verloor zelf drie kinderen aan deze ziekte. Wie het overleefde was getekend door littekens. Deze dochter, voorheen geroemd om haar knappe uiterlijk, was niet meer in trek op de huwelijksmarkt van de Europese aristocratie. Dit vereiste concessies om het gebrek aan schoonheid te compenseren.

Omdat liefde geen rol speelde bij de keuze van een partner, waren maîtresses en minnaressen een normaal verschijnsel in de paleizen. Ook vrouwen konden er een minnaar op na houden. Daardoor nam het risico op geslachtsziekten enorm toe. Zo kreeg een derde dochter vijftien kinderen in haar huwelijk, hoewel haar man haar had besmet met syfilis en twee baby’s symptomen van de ziekte vertoonden.

Weer een andere dochter wilde na een bevalling haar kind graag zelf voeden. Daar had ze toestemming voor nodig van haar man en die vroeg zijn vader, de Franse koning, om advies. Zijn mening was dat borstvoeding een vrouw minder aantrekkelijk maakte en hij wilde dat zijn zoon en schoondochter meer kinderen kregen. “Het recht van de man op seks gaat boven het recht op borstvoeding voor de baby”.

De jongste dochter Marie Antoinette huwde met koning Lodewijk XVI van Frankrijk. Het stel was nog zo jong dat kinderen uitbleven, totdat een broer van Marie Antoinette haar uitlegde hoe een en ander in zijn werk ging. Aan de vooravond van de Franse Revolutie heeft Marie Antoinette een loodzwaar leven gehad. Haar leven en dat van haar man eindigde op het schavot onder het valmes van de guillotine. Marie Antoinette onderging haar lot dapper en waardig.

Het boek eindigt met Napoleon die van Joséphine de Beauharnais scheidde omdat dit huwelijk kinderloos bleef. Hij trouwde vervolgens met Marie Louise, een kleindochter van Maria Theresia.

Dit boek is soms hilarisch en dan weer één grote tragedie. Het keurslijf van het hofceremonieel en van allerlei conventies was verstikkend. Mannen en vrouwen zijn diepongelukkig geworden door te trouwen om redenen die met politiek, maar niet met aantrekkingskracht hadden te maken.

Ook in Nederland kwam dit gesol met kinderen voor. Zo trouwde de toekomstige stadhouder Willem II op de leeftijd van veertien jaar met de negenjarige Mary Stuart, dochter van de Engelse koning Karel I.

Veronica Buckley heeft zich goed ingelezen, heeft grip op de stof, las honderden brieven die de Habsburgers aan elkaar schreven, en beschikt over een vlotte pen. Kortom: een mooi boek!

Veronica Buckley schrijft over kunst, geschiedenis en reizen. Ze werd geboren in Nieuw-Zeeland en woont in Wenen. Frappant is dat zij zelf uit een gezin van zeven dochters komt.

ISBN: 978904503037424 | Paperback | Uitgeverij Atlas Contact | Omvang 530 blz. | 23 april 2026
Het boek is prima vertaald door Fennie Steenhuis en Jetty Huisman.

© Henk Hofman, 17 juli 2026

Lees de reacties op het Forum en/of reageer, klik HIER.

Broosmoedig
Sabien Clement


Lijf zegt nee.
Al weken aan een stuk.

Niks lukt nog.
Deze ochtend vol goede moed naar de winkel
Moest halverwege omkeren
Zonder brood dan maar

Sabien Clement, illustratrice, heeft een burn-out. 
plots: "KNAP - touwtje los, energie op.

Ze vertelt haar verhaal in kleine zwart-wit tekeningen met korte zelfgeschreven, beschouwende teksten erbij. Niets lukt meer, alles is teveel. het enige wat nog lukt is de maandagles modeltekenen. 
In de tekeningen zie je haar strijd en vooral hoe de buitenwereld als een dreigende menigte haar van adviezen voorziet. Het dendert door haar hoofd. Het is teveel. Het moet stoppen. 

Je ziet Sabien als een grote kluwen ineengestrengeld met allerlei versies van zichzelf die van alles te vertellen hebben. En dan stapt ze de duisternis in en... stapt er weer uit. Ooit al eens in het centrum van een storm gezeten? vraagt ze ons daarna. Maar toch is dat HET moment geweest. Langzaam ziet ze haar omgeving weer.  

Bijzonder is het gevecht met haar innerlijke stemmen onderling weergegeven. Voorzichtig gaat Sabien verder, ze beseft dat het moed vraagt om jezelf onder de loep te nemen, om nee te zeggen, om te zeggen dat je iemand nodig hebt. De moed om te kijken wat écht belangrijk is, om voor jezelf te zorgen. 

De moed gewoon te 'zijn'. 
Eerlijk en puur.
Broos en moedig
Broosmoedig.

Er komt meer kleur in de tekeningen, er is een glimlach. Het komt goed, het wordt beter...

Zie ook het inkijkexemplaar

ISBN 9789493468061 | Hardcover | Graphic novel | 88 pagina's | Uitgeverij Oogachtend | 2026
Afmeting 15,8 x 15,8 cm

© Dettie, 14 juli 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Liegen zul je
Jeffrey Dral

"Mag ik dit weekend gezellig bij William en Tom logeren?"
Dit vraagt de zestienjarige Jeffrey aan zijn ouders. Zijn vader heeft bedenkingen omdat de beide mannen homoseksueel en een stuk ouder zijn dan zijn zoon. Hij begrijpt niet waarom Jeffrey bij die twee 'moet' logeren. Jeffrey is vlak voor zijn verjaardag uit de kast gekomen, vandaar dat vader nogal achterdochtig is. 

Achteraf denk je was Jeffrey maar nooit gegaan, maar helaas... De logeerpartij is namelijk de start van een bizar 'spel' dat William en Tom spelen.
Dezelfde avond al gaat het mis. De onbedorven, goudeerlijke Jeffrey krijgt namelijk te maken met doorgewinterde mannen die precies weten hoe ze de jongen in kunnen palmen. Ze lijken heel lief maar praten Jeffrey gelijk die eerste avond al hun bed in en de volgende ochtend wordt Jeffrey totaal overdonderd wakker. 

Aan een kant is hij blij, hij heeft seks gehad! Maar de zwaar romantische sfeer die hij altijd voor ogen had bij 'de eerste keer' ontbrak. Vanaf die tijd volgen meer logeerpartijen. William en Tom bespelen Jeffrey met vleiende woorden en liefdesverklaringen zodat Jeffrey totaal niet meer weet hoe het nu zit. Zijn zij verliefd op hem? Is hij verliefd op de twee? Hij weet het niet. Hij weet allen dat het hun geheim is. Hij heeft moeten beloven dat hij niemand iets zal vertellen over hun bedescapades. En die belofte is heilig! William en Tom benadrukken dat keer op keer. 

De totaal onervaren Jeffrey raakt na de aanvankelijke nieuwsgierigheid en opwinding er toch steeds meer van overtuigd dat het niet goed is. Ook dat hij zijn ouders, met wie hij heel goed omgaat niets mag vertellen, drukt zwaar op hem. De mannen gaan evengoed steeds verder, ondanks de protesten van Jeffrey. Ze houden toch van hem, dus wat is er nou? 
Hoe harder Jeffrey nee zegt, hoe meer ze hun zin doordrijven. Ze geloven hem gewoon niet! Hij vindt het toch ook fijn?

Al lezende stijgt je verontwaardiging steeds verder. De goedgebekte mannen weten het allemaal mooi te brengen maar ondertussen geldt alleen hun eigenbelang, hun gerief. Jeffrey is totaal niet gewend aan zulke doortrapte figuren, hij gelooft ze gewoon. Hij is gewend aan betrouwbare mensen in zijn omgeving dus waarom zouden Tom en William dat niet zijn?

Uiteindelijk weet hij aan de grote invloed van de twee mannen te ontkomen, maar dan begint het pas... De impact van de twee is enorm geweest, de nawerking is heel heftig. En nog steeds weten zijn ouders niets, totdat 'gelukkig' de bom barst. Het effect is groot, de twee mannen hebben enorme schade aangericht, niet alleen bij Jeffrey maar ook bij zijn ouders en zus. Iedereen kampt met een schuldgevoel alleen de twee die alles veroorzaakt hebben lijken er niet mee te zitten. 

Het boek maakte een verpletterende indruk op me, het verhaal is namelijk waargebeurd en je vraagt je steeds af hoe mensen zo kunnen handelen.
Het lef van Jeffrey om te vertellen wat hem overkomen is, is ook zo enorm knap. Maar voor hij dat kon, ging hij door de hel. De terugweg naar geestelijk en lichamelijk herstel was lang en heftig. Vooral de belofte om niets te vertellen woog zwaar op hem. Een belofte verbreken doe je niet! Toch? 

Het is dat Jeffrey beseft dat andere jonge mensen dit ook kan overkomen en hij wil hen helpen door zijn verhaal te vertellen, zodat zij niet in de tentakels van dergelijke manipulerende mannen terechtkomen. 
Jeffrey heeft alles in eerlijke, toegankelijke taal geschreven. Het bijzondere is dat er totaal geen zelfmedelijden in het verhaal te vinden is. Het is gebeurd, en dat vertelt hij. Het verhaal is echt goed en zonder opsmuk geschreven, en ondanks alles wat er gebeurd is, blijft er een vorm van onschuld zichtbaar bij Jeffrey en dat is zo mooi. De echte kern van Jeffrey is er nog! 

ISBN 9789021483375 | Paperback | 400 pagina's | Uitgeverij Volt | 5 september 2023

© Dettie, 14 juli 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Mijn vader, een verrader?
Hoe een verzetsman de regie over zijn leven verloor
Katinka Jesse

‘Als kind sta je voor de onverwerkte problemen van je ouders. Er loopt een lijn tussen generaties waarbij evidente problemen die nooit werden opgelost doorwerken.’

Na een schokkende confrontatie in nota bene een collegezaal in Utrecht, waar ze eerstejaars rechtenstudent is, wil Katinka Jesse weten wat er nu eigenlijk gebeurd is. De professor haalde de zaak van haar vader aan tijdens een college over strafuitsluitingsgronden.

Haar vader heeft zijn kinderen wel verteld hoe hij in de oorlog in het verzet heeft gezeten, dat hij door de nazi's is opgepakt en tijdens hun verhoor is doorgeslagen. De informatie die hij toen heeft prijsgegeven, leidt tot de arrestatie en uiteindelijke dood van een aantal verzetsstrijders. Hij vraagt zijn dochters nu ze dit weten, het aan niemand te vertellen.

Katinka doet wat hij vroeg: ze zwijgt. Thuis ziet ze aan hoe de gezondheid van haar vader steeds meer verslechtert. Ze is vijftien als hij overlijdt.
Hiermee zou het voorbij geweest kunnen zijn, maar dat was het niet.
Ze kan het niet loslaten, haar vader een verrader?
Die lieve zorgzame man zou de dood van velen op zijn geweten hebben?

En als ze totaal onverwacht in die collegezaal met haar vaders oorlogsverleden geconfronteerd wordt, besluit ze het verleden te gaan onderzoeken.
In het eerste deel van het boek beschrijft ze over een ogenschijnlijk normaal gezinsleven, waarbij de problemen naar de achtergrond verdwenen, maar er duidelijk wel waren.

‘Ik snapte voorheen mijn verdriet niet, omdat het voor mij voelde alsof ik koketteerde met het verdriet van papa; en nu snapte ik dat ik verdriet heb omdat papa zijn verdriet en verleden bij mij heeft neergelegd, ook al heeft hij zelf nooit de geschiedenis volledig verteld.’

Ze moet op zoek naar het verhaal. Wat is er precies gebeurd? Wat haar vader zelf vertelde was niet alles natuurlijk. Ze duikt de archieven in, praat met mensen die hem gekend hebben. 

Dan vertelt ze het verhaal van Bob Jesse. Over zijn ondergrondse praktijken, maar ook over zijn priveleven. En over zijn verraad en hoe hij aangehouden werd door de LO (=Limburgse Onderduikorganisatie) en aan de schandpaal werd genageld.
Waarom was er geen oor voor al het goede dat haar vader gedaan had?
Hij was ‘De verrader van Weert’. Hij wist het zelf ook maar al te goed, maar doordat hij aan de schandpaal werd genageld nam zijn schuldgevoel toe, zozeer zelfs dat hij – zo vertelt hij zijn dochters - ‘zich in juni 1944 vanhet leven had moeten beroven, of laten benemen.’
Een schuldgevoel dat doorwoekerde in een slechte gezondheid en binnen zijn gezin.
Een schuldgevoel dat zijn dochter nog jaren met zich mee zou dragen.
Katinka Jesse laat ook de drie nazi’s aan het woord die tijdens hun strafzaken vertelden hoe het in elkaar stak. Volgens hen.

Een groot deel van dit boek is een feitelijk relaas, een reconstructie van geschiedenis, waarin de mens centraal staat. Over motieven en al of niet foute beslissingen. Daarnaast is het een persoonlijk verhaal, dat van de schrijfster zelf, over de tweedegeneratieproblematiek. Het boek geeft de lezer inzicht. Misschien een beter begrip van hoe de problemen van ouders doorgegeven (kunnen) worden in de volgende generaties.
Boeiend en aangrijpend tegelijk.

ISBN 9789048876297 | Paperback | 160 pagina's | Uitgeverij Hollands Diep | april 2026

© Marjo, 27 juni 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Eigenzinnige vrouwen in de kunsten
Inspirerende vrouwenlevens
Liddie Austin

Lidde Austin schrijft in haar voorwoord dat alle vrouwen die zij bespreekt in haar boek al heer vroeg in hun leven wisten dat zij iets wilden maken. Het was een innerlijke drang die er voor zorgde dat ze ondanks de toen heersende tijdgeest of bijvoorbeeld dreigende onterving, toch hun eigen weg bleven gaan. De drang om kunst te maken overheerste altijd!

Alle vrouwen in dit boek zijn interessant, eigenzinnig en veelal vrijgevochten. Ook stammen veel van de vrouwen uit gegoede of rijke families. In die tijd, rond 1900, mochten vrouwen zich wel bekwamen in de schilderkunst maar als ze trouwden moest het wel afgelopen zijn. Een enkele vrouw mocht wél doorgaan maar dat kwam dan meestal omdat zij met een kunstenaar trouwden. 

Een enkeling zoals de Amerikaanse Augusta Savage (1892-1962) heeft dat allemaal zelf moeten doen. Daarnaast was zij een een vrouw van kleur waardoor ze het extra handicap heeft. Ze wordt daardoor geweigerd voor een prestigieus kunstprogramma in Frankrijk en heeft ook in haar latere leven hard moeten vechten voor erkenning. Toch was het boetseren haar passie en ze kon en wilde dat niet opgeven. Ze is van grote invloed geweest voor latere gekeurde kunstenaars o.a. door het oprichten van de Savage Studio for Arts en Crafts waar leerlingen gratis les krijgen in schilderen, beeldhouwen en zeefdrukken. 

In totaal bespreekt Liddie Austin 23 vrouwelijke kunstenaars of kunstverzamelaars zoals Helene Kroller-Müller en Peggy Guggenheim die ondanks alle tegenwerking toch doorgingen en hun behoefte aan het maken van kunst lieten prevaleren boven bijvoorbeeld relaties of kinderen. 

Alle vrouwen zijn intrigerend en wekken je nieuwsgierigheid op. Zelf heb ik lang over dit boek gedaan omdat ik veel gegoogled heb naar het werk en de portretten van de vrouwen. Dat leverde ook weer grote verrassingen op. 
Het enige minpuntje is dat er geen afbeeldingen bij de verhalen geplaatst zijn zodat je een indruk kon krijgen van het werk van de kunstenaar.

Persoonlijk maakten de verhalen over de genoemde Augusta Savage, Sonia Delaunay, Marina Abramović, Yayoi Kusama en Eileen Gray het meeste indruk op mij. Maar alle vrouwen in dit boek verdienen uiteraard ook de aandacht omdat zij ondanks hun tegenwerkende omgeving of geestelijke of lichamelijk klachten toch doorgingen. Hun passie voor de kunst staat boven alles! 

Het boek heeft me heerlijke dagen bezorgd en weer veel namen opgeleverd van kunstenaars die ik niet kende. Mede doordat ze zo onderdrukt werden... 

Liddie Austin is geboren in Amerika en woont vanaf haar zesde in Nederland. Na haar studie Slavische Talen en Algemene Literatuurwetenschap ging zij aan de slag als journalist voor diverse magazines.

ISBN 9789083563855 | Paperback | 160 Pagina's | Uitgeverij Orlando | 18 februari 2026

Dettie, 25 juni 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

De achterblijvers
Over de vergeten pandemie van Long Covid
Anne Vroegindeweij

Voor de anderen' staat als opdracht op een bladzijde na de titelpagina vermeld. Dat is tekenend voor de inhoud van dit boek.

Anne schrijft:
"Ik denk aan Twitter, waar de anderen zijn. Ik zie ze voor me, liggend in hun verduisterende kamertjes, tweetend en hopend dat de wereld ze hoort: hallo, wij zijn hier, komt iemand ons nog helpen?

Anne is boos. Waarom doet iedereen alsof die covid pandemie voorbij is? Bij haar en vele anderen woekert het coronavirus nog voort. Van al die voorheen actieve, ondernemende, levenslustige mensen is niets meer over. Zij verplaatsen zich met moeite van bed naar toilet en weer terug en het voelt alsof ze de Himalaya beklommen hebben. Ze moeten daarna lang uitrusten van die 'reis'.

Anne begrijpt het niet, hoe kon dit gebeuren? Beter gezegd, WAT is er gebeurd? Zo ziek was ze niet geweest van haar Covidinfectie. Waarom was ze nu dan zo beroerd en kon ze niets? Haar hele sociale en werkzame leven lag ineens plat. Wat was er aan de hand met haar? Ze liep halve marathons en nu was ze blij als ze van bed naar bank kon lopen en zelf dat lukte niet altijd.

Ze ging op onderzoek uit, voornamelijk via internet en ontdekte steeds meer. Veel meer mensen hadden dezelfde klachten als zij! Het werd Long Covid genoemd.

Anne had nog het geluk dat de plaatsvervangende huisarts wist dat Long Covid bestond, die stuurde haar gelijk door naar een fysiotherapeut die een cursus in Long Covid had gevolgd. De meeste Long Covid patiënten kregen en krijgen echter de sticker dat het 'tussen de oren' zit en ‘gewoon’ aan hun conditie moeten gaan werken, zoals naar de sportschool gaan… wat het meest kwalijke advies is wat ze kunnen krijgen. Bewegen verergert de klachten namelijk! De mensen krijgen PEM (Post-Exertionele Malaise), ofwel een flinke terugslag in hun klachten na inspanning. Die terugslag kan blijvend zijn.

Hoe meer Anne ontdekt, hoe meer ze zich verbaast/boos maakt over de houding van de artsen. Het blijkt dat het merendeel van de artsen geen kennis hebben van Long Covid. Sterker nog het wordt gezien als een imaginaire ziekte. Het meest vervelende voor de patiënten is dat ze tegen deze houding nauwelijks kunnen protesteren omdat ze daar de energie niet voor hebben. Long Covid patiënten maar ook ME/CVS, Lyme en Q koorts worden daarom ook wel de stille zieken genoemd.

De ziekte heeft grote invloed op Annes leven. Alles kost energie, dus met vrienden wat afspreken lukt niet meer, en als er toch wat afgesproken wordt, moet ze vaak evengoed afzeggen omdat het gewoon niet gaat. Haar werk waar ze veel van houdt, moet ze opgeven. Naar de bioscoop, uit eten gaan, hardlopen, terrasje pakken, achterelkaar lezen etc, dit alles is verleden tijd. En de enkele keer dat een afspraak wèl lukt, moet ze maanden bijkomen van de inspanning. Haar vriendenkring wordt daardoor steeds kleiner.

Anne ontdekt dat Long Covid, ME/CVS, Q koorts en de ziekte van Lyme veel overeenkomsten hebben. Waarom wordt geen gebruik gemaakt van de kennis die daarover vergaard is. En zo zijn er vele, vele, vele, vragen over de nalatigheid en niet onderkennen van de ziekte.

Zelf heb ik al dertig jaar ME/CVS en het is fijn om het verhaal van iemand te lezen die hetzelfde ondergaat als jij. De meeste artsen laten het afweten en het is in feite jammer dat Anne dit boek moet schrijven maar voor Long Covid patiënten is het heerlijk dat zij schrijft over wat jij ook dagelijks ondergaat. Het geeft steun en erkenning.

Het boek is geschreven in 2023. Inmiddels is er wel een onderzoek gestart naar Long Covid (de andere identieke ziektes worden daarin niet meegenomen) maar het is nog de vraag hoe lang dit onderzoek gesteund wordt.

Om aan te geven wat de kern van het leven met Long Covid is: Anne VroegindewIj heeft het boek in héél veel etappes geschreven. Een kwartiertje schrijven en dan moest ze weer stoppen. Het is dus al een klein wonder dat dit boek er is!

Een boek voor met Long Covid maar zeker ook voor de partners, werkgevers, vrienden etc. van een Long Covid patiënt.

ISBN 9789044548952 | Paperback | 190 pagina’s | De Geus | 26 september 2023

© Dettie, 28 juni 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Wanneer ik terug ben praten we erover
Mijn vader, de oorlog en ik
Leonard Diepeveen

In dit boek vertelt Diepeveen over zijn vader, die in 2023 op 95-jarige leeftijd overleed, over diens ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog en over de impact die dat vervolgens had op het gezin.

Dirk Diepeveen was zestien jaar oud toen hij door de Duitsers opgepakt werd en naar kamp Amersfoort werd gebracht.
Het was begin januari 1945, en hij was op dat moment onderweg naar een onderduikadres.
Toen hij half februari weer thuis voor de deur stond, herkende zijn moeder hem niet: hij was uitgemergeld en smerig. Die vijf weken hebben hem kapotgemaakt.

Daarna leefde hij een ogenschijnlijk normaal leven: hij trouwde, emigreerde naar Canada, kreeg kinderen. Daar werd schrijver dezes geboren.
Het is vreselijk voor een kind om te zien hoe je vader angst- en huilaanvallen krijgt en je weet eigenlijk niet waarom. Zijn vader praatte er niet over. Zijn moeder evenmin, zij kon er eigenlijk ook niet mee omgaan. Zwijgen en doorgaan was het motto.
Pas op latere leeftijd kwam het verhaal mondjesmaat naar buiten, en kon de zoon een beetje begrijpen wat er aan de hand was.

‘Ik kreeg behoefte om te vertellen, in een poging de druk van de tweedehands loden last die om mijn hals hing te verminderen. Opnieuw raakte ik in paniek als ik vertelde over mijn vaders afschuwelijke leed tijdens de oorlog. Het was allemaal warrig en ging een vreemde kant op. Ja, ik hield van hem, hield echt veel van hem, en hij had meer geleden dan een mens zou moeten verdragen. Maar zijn lijden was niet alleen een blijk van wie hij was en een reden voor mijn medeleven en de empathie van anderen. Op de een of andere manier ervoer ik zelf gevaar en mijn eigen lelijke versies van de klassieke vechten- of vluchtreactie.’

De omstandigheden in kamp Amersfoort waren gruwelijk wreed. Leonard Diepeveen deed er onderzoek naar om zelf te kunnen begrijpen en om dit boek te schrijven.
Hij gaf 13 april 2026 een lezing in voormalig concentratiekamp Amersfoort en maakte 14 april 2026 met zijn broers en zussen en andere familie de laatste wandeling van zijn vader Dirk van het kamp naar het huis van zijn ouders in Koekange.

Een verhaal als dit is niet mooi, wel interessant. Diepeveen schijft op een duidelijke en afstandelijke manier een verhaal waarbij soms de rillingen over je rug lopen, maar ook aangrijpende momenten zijn.

Leonard Diepeveen (1959) is emeritus George Munro-hoogleraar literatuur en retorica aan Dalhousie University, Canada. Hij publiceerde diverse boeken over literatuur en werd in 2020 verkozen tot Fellow van de Royal Society of Canada.

ISBN 9789025320850| Paperback | 248 pagina's | Uitgeverij Querido | april 2026
Vertaald uit het Engels door Jan Willem Reitsma

© Marjo, 13 juni 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Geen dag zonder lijn
Eric J Coolen

Ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van Eric J. Coolen verscheen dit lijvige overzichtswerk.
Het zijn kunststukken die hij in de loop van 45 jaar gemaakt heeft. Eigenlijk begon hij al eerder met tekenen, maar ‘daar valt geen droog brood mee te verdienen’, zei zijn vader.
Hij studeerde voor tandtechnicus maar omdat tekenen nu eenmaal in zijn bloed zit bleef hij tekenen. Altijd en overal.
Inwoners van Haarlem konden er al niet omheen, er verschenen tekeningen in de krant, op de muur bij mensen thuis en op straat, op bierviltjes, op kluisjes van scholen, noem maar op.
En nu, met dit boek kan iedereen, die dat nog niet eerder deed, genieten van zijn werk.

Behalve dat hij ‘geen dag zonder lijn’ kan is Coolen ook nog eens ontzettend veelzijdig. Potloodtekeningen natuurlijk, zwart-wit, of uitgewerkt in prachtige kleuren, waarbij met name de tekeningen die hij in blauwgroene, of in rood-oranjetinten maakt prachtig zijn. Soms is het louter schematisch, waarbij dan vaak een vogel het strakke doorbreekt.
Er zijn fraaie portrettekeningen, strips, panoramatekeningen, en nog veel meer.
Coolen is niet gespeend van humor: in die ene tekening van Sun Studio Memphis waar op een gevel ‘Nighthawk’ staat, loopt een fraaie haan op straat...

En ja: heel veel tekeningen van Haarlem en omstreken passeren de revue, met op de tweede plaats onderwerpen ergens in Nederland, maar daarnaast dus ook buitenlandse onderwerpen.
Zangers en musici, architecten, schrijvers worden afgebeeld, en wat dan bijzonder is: de afbeelding komt overeen met de stijl van de muziek, gebouwen enz. Dieren, natuur, noem het maar op.
Coolen kan alles tekenen!

Voor in het boek vinden we een biografie van de hand van Joost Mulder. Het boek is opgedragen aan
Madelon Coolen-Griekspoor, echtgenote en organisatorische kracht achter Coolens kunstenaarschap.

De vormgeving was in handen van Henk Tijbosch. Hij is er uitstekend in geslaagd recht te doen aan al het werk van Coolen. Het is een prachtig boek geworden, en wie het werk van Coolen niet kende, of nog niet helemaal, die kijkt zijn ogen uit. Niet alleen gaat de lezer/kijker genieten van al deze afbeeldingen, je krijgt ook zin om bijvoorbeeld naar Haarlem af te reizen.

Eric J. Coolen (Haarlem, 1965) illustreert voor diverse uitgeverijen en dagbladen en werkte samen met onder anderen Arthur Japin, Wim Daniëls, Boudewijn de Groot, Stef Bos, Harry Sacksioni, Lex Paleaux. Hij is medeoprichter van het Ampzing Genootschap, Literair Haarlem, Nieuwe Gracht Producties en Dingetje Erbij. Voor zijn werk ontving hij onder meer de Kunst- en Cultuurprijs (publieksprijs) De Olifant, de Penning van Verdienste en de Antithese-prijs. In 2024 werd hij onderscheiden met een levenslang erelidmaatschap van Bibliotheek Zuid-Kennemerland.

ISBN 9789021344218 | Paperback 26 x 15 cm | 280 pagina's | Uitgeverij in de Knipscheer | april 2026

© Marjo, 24 mei 2026

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER