J.W. von Goethe - Wilhelm Meisters Lehrjahre

Boek 4, hoofdstuk 19 (Wilhelm's twijfel)

Wilhelm brengt nu een aangename tijd door, terwijl Melina en de anderen uit zijn oude groep hem soms als boze geesten overkomen. Toch houdt Serlo zich wel degelijk met hen bezig. Hij laat zelfs gedichten voordragen, om het belang van ritme te laten gevoelen.

Serlo laat Wilhelm maar wat aanmodderen, tot hij hem op een goede dag voorstelt, bij hem in de groep te komen (conditio sine qua non voor het aanwerven van de anderen). De zwakke plekken, die Serlo had opgemerkt, hoopt hij door vlijt en oefening bij te schaven.

"Da steh' ich nun", sagte er zu sich selbst, "abermals am Scheidewege zwischen den beiden Frauen, die mir in meiner Jugend erschienen. Die eine sieht nicht mehr so kümmerlich aus wie damals, und die andere nicht so prächtig.

Wilhelm twijfelt tussen een loopbaan op het theater of in de handel. Het lot ?

Geschieht nicht alles, was ich mir ehemals ausgedacht und vorgesetzt, nun zufällig ohne mein Mitwirken ?

Wilhelm's gedachten gaan hierbij terug naar Mariane.

War es denn bloss Liebe zu Marianen, die mich ans Theater fesselte ? oder war es Liebe zur Kunst, die mich an das Mädchen festknüpfte ?

Dit alles spookt nog door zijn hoofd, wanneer hij Aurelie een bezoek wil brengen.

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 19 (Wilhelm's twijfel)

Wilhelm brengt nu een aangename tijd door, terwijl Melina en de anderen uit zijn oude groep hem soms als boze geesten overkomen. Toch houdt Serlo zich wel degelijk met hen bezig. Hij laat zelfs gedichten voordragen, om het belang van ritme te laten gevoelen.

Serlo laat Wilhelm maar wat aanmodderen, tot hij hem op een goede dag voorstelt, bij hem in de groep te komen (conditio sine qua non voor het aanwerven van de anderen). De zwakke plekken, die Serlo had opgemerkt, hoopt hij door vlijt en oefening bij te schaven.

"Da steh' ich nun", sagte er zu sich selbst, "abermals am Scheidewege zwischen den beiden Frauen, die mir in meiner Jugend erschienen. Die eine sieht nicht mehr so kümmerlich aus wie damals, und die andere nicht so prächtig.

Wilhelm twijfelt tussen een loopbaan op het theater of in de handel. Het lot ?

Geschieht nicht alles, was ich mir ehemals ausgedacht und vorgesetzt, nun zufällig ohne mein Mitwirken ?

Wilhelm's gedachten gaan hierbij terug naar Mariane.

War es denn bloss Liebe zu Marianen, die mich ans Theater fesselte ? oder war es Liebe zur Kunst, die mich an das Mädchen festknüpfte ?

Dit alles spookt nog door zijn hoofd, wanneer hij Aurelie een bezoek wil brengen.

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 19 (Wilhelm's twijfel)

Wilhelm brengt nu een aangename tijd door, terwijl Melina en de anderen uit zijn oude groep hem soms als boze geesten overkomen. Toch houdt Serlo zich wel degelijk met hen bezig. Hij laat zelfs gedichten voordragen, om het belang van ritme te laten gevoelen.

Serlo laat Wilhelm maar wat aanmodderen, tot hij hem op een goede dag voorstelt, bij hem in de groep te komen (conditio sine qua non voor het aanwerven van de anderen). De zwakke plekken, die Serlo had opgemerkt, hoopt hij door vlijt en oefening bij te schaven.

"Da steh' ich nun", sagte er zu sich selbst, "abermals am Scheidewege zwischen den beiden Frauen, die mir in meiner Jugend erschienen. Die eine sieht nicht mehr so kümmerlich aus wie damals, und die andere nicht so prächtig.

Wilhelm twijfelt tussen een loopbaan op het theater of in de handel. Het lot ?

Geschieht nicht alles, was ich mir ehemals ausgedacht und vorgesetzt, nun zufällig ohne mein Mitwirken ?

Wilhelm's gedachten gaan hierbij terug naar Mariane.

War es denn bloss Liebe zu Marianen, die mich ans Theater fesselte ? oder war es Liebe zur Kunst, die mich an das Mädchen festknüpfte ?

Dit alles spookt nog door zijn hoofd, wanneer hij Aurelie een bezoek wil brengen.

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 20 (Aurelie's vertwijfeling)

Aurelie ervaart het applaus op het einde van een opvoering niet echt als waarderend :

ihr (het publiek) fühlt nicht, dass es die Schmerzenstöne der Unglücklichen sind, der ihr euer Wohlwollen geschenkt habt

...

es ist der Charakter der Deutschen, dass sie über allem scher werden, dass alles über ihnen schwer wird

Wilhelm's troostende woorden hebben alleen tot gevolg :

Nein, ihr könnt es nicht fühlen, kein Mann ist imstande, den Wert eines Weibes zu fühlen, das sich zu ehren weiss ! ... es ist nichts Himmlischeres als ein weibliches Wesen, das sich dem geliebten Manne hingibt.

De toestand waarin Wilhelm Aurelie ervaart, verleidt hem tot de volgende belofte :

... kein weibliches Geschöpf soll ein Bekenntnis der Liebe von meinen Lippen vernehmen, dem ich nicht mein ganzes Leben widmen kann !

Wordt vervolgd ...

Opmerkingen 6 (Boek 4)

Het vierde boek is het eigenlijke begin van Wilhelm's theateractiviteiten. Wat er vroeger gebeurde, is eigenlijk maar een voorspel. Twee episodes komen in dit boek aan bod : het leven van de reizende toneelspe(e)l(st)ers, en het oponthoud bij Serlo.

Structureel gezien is dit (wanneer het zesde boek buiten beschouwing wordt gelaten) het midden van de roman. De verschillende hoofdstukken zijn kort gehouden, en telkens komen er een of twee thema's aan bod, vaak aan elkaar tegengesteld (bijvoorbeeld bewust en onbewust, gezond en ziek, verstand en driften, ...).

Inhoudelijk gaat het vierde hoofdstuk het conflict van Wilhelm's innerlijk met de buitenwereld.

Boek 5, hoofdstuk 1 (Mignon en Felix, de dood van Wilhelm's vader, Wilhem's innerlijke onzekerheid)

En zo moet Wilhelm nu drie wonden verdragen. Niemand lijdt er meer onder dan de kleine Felix, Aurélies zoontje. Hij gedraagt zich onhebbelijk.

und Felix hätte sich ganz allein gesehen, wäre nicht Mignon auch ihm als ein liebevoller Schutzgeist erschienen

Ondanks Mignon's interesse voor liederen, is zij niet te overtuigen, een rol te spelen. Ook Serlo slaagt er niet in. Wel ontdekt hij door haar toedoen de oude harpspeler, en zo ontstaat een huiskapel : Mignon, Laertes en de oude harpspeler.

Denn einen solchen Genuss kann niemand ganz entbehren, und nur die Ungewohnheit, etwas Gutes zu geniessen, ist Ursache, dass viele Menschen schon am Albernen und Abgeschmackten, wenn es nur neu ist, Vergnügen finden.

Op een dag ontvangt Wilhelm een zwartgezegelde brief, die hem het overlijden van zijn vader meldt. Hij beseft, te laat, dat hij zijn vrienden en familie verwaarloosd heeft. Wilhelm wordt onrustig.

Wilhelm sah sich in einem Augenblicke frei, in welchem er mit sich selbst noch nicht einig werden konnte.

Het ontbreekt hem aan levenservaring. Hij wordt er zich bewust van, te veel van de mening van anderen afhankelijk geweest te zijn.

Niemand war ihm gefährlicher gewesen als Jarno, ... dabei aber den Fehler hatte, dass er diese einzelne Urteile mit einer Art von Allgemeinheit aussprach ....

Serlo gebruikt het overlijdensbericht (via Aurélie en Philine) voor eigen voordeel.

Wilhelm moet kiezen.

Wordt vervolgd ...