J.W. von Goethe - Wilhelm Meisters Lehrjahre

Boek 4, hoofdstuk 14 (Aurelie en Ophelia, Philine bij Serlo)

Het gesprek wordt onderbroken door de komst van muzikanten. Serlo is overtuigd van het belang van muziek, takt en maat, voor de ontwikkeling en het begrip van de eigen kunstvorm.

Aurelie neemt Wilhelm mee naar een andere kamer, en vraagt hem zijn visie op Ophelia (zij kan hiermee niet wachten tot Serlo mee kan luisteren).

Wilhelm merkt niet

dass seine Freundin eine ganz andere Wirkung empfand, nicht, dass ein eigner tiefer Schmerz durch diese dramatischen Schattenbilder in ihr lebhaft erregt ward

En dan kan Aurelie zich niet meer beheersen. Zij neemt Wilhelm in vertrouwen. De druk van haar broeder's toneelgezelschap was zo groot, dat alleen een buitenstaander haar tot de uiting van haar opgekropte gevoelens kon brengen.

nun hat Ihre Gegenwart alle Bande aufgelöst

Onverwacht komt Serlo met Philine binnen. Wilhelm is onaangenaam verrast. Wanneer zowel Serlo als Aurelie zich terugtrekken, blijkt dat Philine zich al goed ingenesteld heeft. Zij vraagt Wilhelm om wat steun voor haar plannetje (een ketting van verliefde paartjes).

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 15 (Serlo's groep - Hamlet)

Wanneer Wilhelm de volgende moren mevrouw Melina wil bezoeken, vindt hij alle leden van zijn oude troep rond Philine verzameld. Zij belooft haar invloed bij Serlo aan te wenden.

zu überzeugen, wie vorteilhaft es ihm sei, so geschickte Leute in seine Gesellschaft aufzunehmen

Wanneer zij alleen met Wilhelm achterblijft, bekent zij dat dit haar niet echt interesseert. Alleen Laertes vindt in haar ogen genade. Zij hoopt wel, dat Wilhelm zijn talenten verder zal ontplooien onder Serlo's leiding.

sie sprach so schmeichelhaft von seinen Talenten, dass sein Herz und seine Einbildungskraft sich ebensosehr diesem Vorschlag näherten, als sein Verstand und seine Vernunft sich davon entfernten.

's Avonds wordt een nieuw stuk opgevoerd, maar Wilhelm wordt niet tot de repetitie toegelaten. Het stuk is schitterend.

in solcher Vollkommenheit

Zowel Serlo als Aurelie oogsten veel bijval.

Een paar dagen later wordt Wilhelm bij Aurelie geroepen, om terug te komen op hun eerder gesprek. Zij vertelt haar levensverhaal.

Warum sind wir (vrouwen) so klug, wenn wir jung sind, so klug, um immer törichter zu werden !

Serlo komt binnen, en betrapt Wilhelm met "Hamlet" in de hand. Hij zegt zich niet echt in Wilhelm's ideëen te kunnen vinden.

Es sind mir gar manche Zweifel angestossen, die das kanonische Ansehen, das Sie dem Stücke so gerne geben möchten, sehr zu vermindern scheinen. Haben doch die Engländer selbst erkannt ...



Wilhelm gaat hier niet mee akkoord, en gaat verder met het verkondigen van zijn overtuiging.

Der Held hat keinen Plan, aber das Stück ist planvoll. ... Weder Irdischen noch Unterirdischen kann gelingen, was dem Schicksal allein vorbehalten ist.

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 16 (gesprek met Aurelie over Ophelia)

Aurelie, die de rol van Ophelia bestudeerd heeft, vraagt zich af waarom Shakespeare geen andere liederen, bijvoorbeeld fragmenten uit melancholische balladen, gekozen heeft. Wilhelm verklaart ook dit nader.

Ondertussen maakt Serlo van de gelegenheid gebruik, iets van Aurelie's tafel mee te gritsen. Het blijkt een dolk te zijn. Aurelie verwijt Serlo

muss denn alles schädlich sein, was gefährlich aussieht ?

Wanneer Serlo woedend de kamer verlaat, gaat de discussie verder over Ophelia. Aurelie besluit over Wilhelm het volgende :

... ohne die Gegenstände jemals in der Natur erblickt zu haben, erkennen Sie die Wahrheit im Bilde ; es scheint eine Vorempfindung der ganzen Welt in Ihnen zu liegen, welche durch die harmonische Berührung der Dichtkunst erregt und entwickelt wird ...

Wilhelm vraagt haar, hem in de geheimen van de dagelijkse wereld in te leiden.

wenn Sie mir über die Welt zu mehreren Klarheiten verhelfen wollen

Het beste voorbeeld van Wilhelm's onwetendheid zijn wel de aanbevelingsbrieven geweest, vertelt Aurelie. Alhoewel Wilhelm dit voor zich zelf toegeeft, wordt daardoor toch wat spanning gecreëerd. Maar Aurelie zegt

zum Lichte des Verstandes können wir immer gelangen, aber die Fülle des Herzens kan uns niemand geben

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 16 (vervolg)

En Aurelie vertelt verder over haar levenservaringen. De aanbidders van de toneelspeelster Aurelie

sie dünkten sich zu klug, sich unterhalten zu lassen, und sie glaubten mich wundersam zu unterhalten, wenn sie an mir herumtätschelten ...

Het gesprek wordt even onderbroken door de komst van Mignon, met een atlas in de hand. Zij vraagt Wilhelm deze voor haar te kopen, wat toegestaan wordt. Tijdens dit gesprek wordt duidelijk, dat haar kennis van het Duits nog altijd beperkt is.

De lezer wordt terloops ingelicht over het feit dat Mignon Wilhelm de laatste tijd vaker in verlegenheid brengt.

Jedes ihrer Spiele schien nur eine innere heftige Erschütterung abzuleiten.

Aurelie onderbrekt het gesprek met Mignon, omdat ze nu eindelijk haar levensverhaal wil beëindigen. De vriend die haar het kind bezorgd heeft, diende in Amerika, samen met enkele Fransen, onder het vaandel van de Verenigde Staten. Hij schonk haar niet alleen aandacht, ook haar zieke man genoot van zijn goede zorgen.

Es war das erste Mal in meinem Leben, dass ich eines herzlichen, geistreichen Umgangs genoss.

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 16 (vervolg 2)

Toen Aurelie haar man verloor

Die Last der theatralischen Geschäfte fiel nun ganz auf mich. Mein Bruder, unverbesserlich auf dem Theater, war in der Haushaltung niemals nütze ...

En op het toneel

Ja, mir war wie durch ein Wunder das Verhältnis zum Publikums, zur ganzen Nation verändert. ... Ich freute mich nun, so wenig hervorstechende Originalität unter meinen Landsleuten zu finden ; ... ; ich freute mich, einen Anführer gefunden zu haben.

En de vriend, Lothar genaamd,

So jung er war, hatter er ein Auge auf die hervorkeimende hoffnungsvolle Jugend seines Vaterlandes, auf die stillen Arbeiten in so vielen Fächern beschäftigter und tätiger Männer ... ich schämte mich, eine Nation nach der verworrenen Menge beurteilt zu haben, die sich in eine Theatergarderobe drängen mag

Maar

Der name der Liebe ward nicht genannt

Wordt vervolgd ...

Boek 4, hoofdstuk 17 (Wilhelm's reisverslag)

Wilhelm kan zijn handelsmissie niet meer uitstellen, en vertrekt, wel beseffende, brieven van zijn familie te zullen aantreffen bij handelsvrienden. Maar dat valt goed mee. Ook al begrijpt zijn vader zijn enige en laatste brief, verzonden bij de graaf, niet helemaal. Hij antwoordt met enkele opwekkende brieven, waarin hij al het gevraagde belooft.

Er hatte vieles auf der Reise gesehen, und hoffte daraus ein leidliches Heft zusammenschreiben zu können.

Wanneer hij dan aan zijn verslag begint, merkt hij, dat hij wel over gevoelens en ideëen kan schrijven, maar niet over uiterlijkheden. Hij doet hiervoor een beroep op Laertes.

"Da wollen wir ein Kunststück machen", sagte jener, "das seinesgleichen nicht haben soll"

es soll ein Werk geben, das nicht allein Vater und Mutter mit Entzücken erfüllen soll, sondern das dir auch jeder Buchhändler mit Vergnügen bezahlt."

's Avonds echter blijft het theater de belangrijkste bezigheid, en Wilhelm's ideëen hieromtrent groeien verder.

Wordt vervolgd ...