Ik behoor nog tot de oude garde (eindexamen HBS-B in 1966) die de historie opgediend kreeg in hapklare brokken die in het hoofd gestampt dienden te worden. Jaartallen, namen, maar geen verbanden! Slag bij Nieuwpoort 1600. Maar het heeft wel tot vorig jaar geduurd (toen we naar Philippine verhuisden) voor ik er ontdekte waar dat lag en las dat Prins Maurits hier in Philippine landde en door Zeeuws-Vlaanderen trok naar Nieuwpoort om daar de Spanjaarden te verslaan. Niets dan jaartallen en namen zijn er blijven hangen. En vage formuleringen: Eerste Engelse Oorlog, Tweede Engelse Oorlog. Ernstige gevolgen voor de handel en de visserij. Nuchtere constatering: Verpaupering van de bevolking. Maarten ’t Hart had van mij nog dieper in mogen gaan op wat het precies voor de individuele imtoor betekende, dat er door deze oorlogen geen haringbuizen uitgereed konden worden. Dan krijgt de verpaupering een gezicht, dan wordt “het gepeupel” (dat in een andere periode de gebroeders de Witt ombracht) meer dan een globale term.
Geschiedenis is te lang het domein geweest van de jaartallen, de naties en de grote namen. De geschiedenis van de gewone man is genegeerd. Vertel een kind een spannend verhaal over een leeftijdgenoot (met een gezicht en een naam) uit de prehistorie en het zal de feiten beter kunnen onthouden en die later plaatsen in het grote geheel. Vertel mij het levensverhaal van Roemer Stroombreker waar de grote gebeurtenissen uit de 18e eeuw doorheen schemeren en die 18de eeuw komt tot leven. Om niet meer weg te zakken, zoals de schoolse kennis. Omdat ik me er een beeld bij kan vormen.
Blij ben ik ook met de uitbreiding van bronnen om uit te putten voor de geschiedwetenschap. Nog maar kort worden ook ego-documenten (brieven, dagboeken, foto’s) beschouwd als waardevolle bronnen om meer te weten te komen over voorbije perioden. De interpretatie daarvan vraagt wel de nodige reserve en voorzichtigheid. Toch wordt inmiddels geaccepteerd, dat zij een belangrijke aanvulling kunnen zijn voor het begrijpen van wat zich in het verleden heeft afgespeeld. Hier is het dus ook het kleine, dat een opstapje vormt naar het grotere geheel. Maar dat is dan ook de stroming die er van uitgaat, dat welke manier van de historie beschrijven je ook kiest, het nooit meer dan een interpretatie van de werkelijkheid op zal leveren.
"Een mens die het aandurft om een uur te verspillen heeft de waarde van het leven nog niet ontdekt."
Charles Darwin Engels medicus en bioloog (1809-1882)