Thema september/oktober 2017 - Nobelprijswinnaars voor de literatuur

De schooldagen van Jezus

J.M. Coetzee

Simón heeft zijn hele leven ingericht rond zijn rol als pleegvader van de eigenzinnige jongen Davíd. Toch is er méér nodig om het kind te begrijpen, te kunnen liefhebben. Hij zal zich open moeten stellen voor een wereld die hem onbekend was; de ratio en het denken loslaten, en toetreden tot een realiteit van intuïtie, gevoel, muziek en dans. Ze zijn halsoverkop vertrokken, gevlucht voor de autoriteiten.

Simón en Inés vinden een woning in Estrella, een rustige stad die vooral opvalt door het bijzondere opleidingsinstituut. Daar leert hun zesjarige pleegzoon Davíd geen wiskunde of grammatica, maar - tot grote verbazing van zijn ouders - over het verband tussen sterren en dansen. De pragmatische Simón begrijpt niets van de school, en steeds minder van Davíd. De jongen benadrukt voortdurend dat Simón zijn echte vader niet is, en Simóns levenslessen dringen niet tot het kind door; het gevoel dat Simón iets fundamenteels niet begrijpt, groeit met de dag. Maar ondanks de onorthodoxe lessen, waar ook schoolreisjes naar een nudistenstrand bij horen, ziet Simón de jongen opleven.

Alleen Dmitri, de conciërge van het naast de school gelegen museum, baart hem zorgen. Waarom hangt hij de hele tijd bij de jongen rond, met zijn knipsels uit vieze blaadjes, en zijn obsessie voor Ana Magdalena, de bloedmooie danslerares? Waarom duikt hij overal op, op de meest onverwachte plekken en momenten, als een duvel uit een doosje?

De schooldagen van Jezus toont ons een vader die zijn kijk op de wereld baseert op logica en feiten, die meer op zijn geest vertrouwt dan op zijn lichaam, en een zoon die in alles het tegenovergestelde lijkt. Maar dan gebeurt er iets in het schoolgebouw dat de hele stad op zijn kop zet. Langzaam ziet Simón in dat er misschien nog een andere kant van het menselijk bestaan is: iets náást denken en ratio. Het lichaam, het gevoel, de dans; iets wat vooralsnog ongrijpbaar voor hem was, maar waar Davíd het levende bewijs van is. Simón zet alles op alles om zijn zoon te kunnen liefhebben en eindelijk te begrijpen.

Recensie

Met deze roman, genomineerd voor de Man Booker Prize 2016, trekt de Nobelprijswinnaar (1940) de lijn door van ‘De kinderjaren van Jezus’*. In een vreemde wereld arriveren mensen per boot, hun herinneringen zijn uitgewist. Simón en Inés hebben zich ontfermd over het eigenzinnige, pedante kind dat Davíd genoemd wordt. Na een aanvaring met de leerplichtambtenaar moeten ze vluchten. In een nieuwe stad gaat Davíd naar een dansacademie waar de mooie docente Ana Magdalena hem al dansend hemelse getallen leert oproepen. Davíd hunkert er naar erkend en herkend te worden, maar de afstand tot Inés en Simón, die alsmaar minder van hem begrijpen, wordt pijnlijk groot. Intussen nadert de volkstelling en moet Davíd verstopt worden. De vele filosofische en literaire allusies en ook de onbeantwoorde vragen hinderen de spanningsboog niet. Onafwendbaar stevent de plot op een catastrofe af. Deze vakkundig geschreven, fascinerende filosofische roman over de verhouding tussen lichaam en rede, de beperking van de herinnering en de macht van de liefde, is een Coetzee van de bovenste plank.

Marita de Sterck

Zie ook:

- www.nobelprize.org/nobel_prizes/literatu...003/coetzee-bio.html

- nl.wikipedia.org/wiki/John_Maxwell_Coetzee

ISBN 9789059366855 | Paperback | 288 pagina's | Cossee Uitgeverij | augustus 2016

Vertaald door Peter Bergsma

Citaat van de dag

In een wereld van meesters en slaven is niemand vrij. De slaaf is niet vrij omdat hij zijn eigen meester niet is; de meester is niet vrij omdat hij niet zonder slaaf kan.

J.M. Coetzee

Zuid-Afrikaans schrijver en vertaler

Nobelprijswinnaar literatuur (2003)

Een daad van barmhartigheid

Toni Morrison

Amerika in de tweede helft van de zeventiende eeuw, de slavernij is nog in opkomst. Jakob is een avonturier en handelaar van Nederlandse komaf die een bedrijfje runt in het ruige Noorden. Hij is tegen mensenhandel maar accepteert toch een jong slavenmeisje als betaling, nadat haar moeder hem hierom gesmeekt heeft. Ondanks de goede bedoelingen van de moeder voelt het meisje, Florens, zich door haar afgewezen. Ze gaat op zoek naar liefde, allereerst bij Lina, een oudere bediende van het huis, maar later ook bij een aantrekkelijke Afrikaanse hoefsmid, door wie haar leven in een stroomversnelling belandt.

Recensie

Deze roman speelt zich af in het Amerika van de 17e eeuw. De kolonist van Nederlandse afkomst Jacob Vaark ontfermt zich over de jonge zwarte slavin Florens. In Amerika is de slavernij in opkomst, maar Vaark moet niets van mensenhandel hebben. Zelf als wees opgegroeid heeft hij hart voor mensen die niet voor zichzelf kunnen zorgen. Vaark neemt Florens op in zijn huishouden, dat verder bestaat uit zijn vrouw Rebecca, de indiaanse dienstmeid Lina en het geadopteerde, getraumatiseerde meisje Sorrow. De drie eigen kinderen van Rebecca en Jacob zijn jong overleden. Jacob verdient een kapitaal in de rumhandel, waarna hij sterft aan de pokken. Hij laat een vrouwengemeenschap na zonder zijn bescherming en zonder eigen rechten.

Dit verhaal is een pleidooi voor humaniteit en een kritiek op gevoelens van superioriteit vanwege ras, sekse en godsdienst. Morrisons stijl is rijk. De diverse vertelperspectieven, de innerlijke monologen en de vele flashbacks vereisen een ervaren leesniveau. De Afro-Amerikaanse schrijfster (1931) ontving in 1993 de Nobelprijs voor literatuur. Paperback; normale druk.

L. Torn

Zie ook:

- www.nobelprize.org/nobel_prizes/literatu...33/morisson-bio.html

- nl.wikipedia.org/wiki/Toni_Morrison

ISBN 9789023455523 | Paperback | 221 pagina's | De Bezige Bij | juli 2010

Vertaald door Nicolette Hoekmeijer

Citaat van de dag

There's a difference between writing for a living and writing for life. If you write for a living, you make enormous compromises.... If you write for life, you'll work hard; you'll do what's honest, not what pays

Toni Morisson

Amerikaans schrijfster

Nobelprijswinnaar literatuur (1933)

Herinnering aan mijn droeve hoeren

Gabriel Garcia Marquez

Een aangrijpend verhaal van een man die op zijn negentigste verjaardag een ongebruikelijk cadeau krijgt van een bevriende bordeelhoudster: een jong meisje, maagd nog, maar in afwachting van een bestaan in de prostitutie. Tussen de oude man en het meisje groeit een ontroerende, kwetsbare en ongewone relatie. Marquez slaagt erin om hun twee levensgeschiedenissen te vervlechten in een gepassioneerde roman over liefde - en de naderende dood.



Recensie

Hoewel de titel misschien anders zou kunnen doen vermoeden, is dit absoluut geen zinnenprikkelende novelle, maar juist een fijnzinnig en warmbloedig verhaal, zoals het Gabriel Garcia Marquez betaamt. Een oude vrijgezel die enkel de betaalde liefde kent, besluit zichzelf voor zijn negentigste verjaardag een heel bijzonder cadeau te geven: een nacht met een jonge maagd. Een bevriende bordeelhoudster weet zo'n meisje voor hem te vinden, maar op de nacht zelf is het meisje zo moe dat ze de hele nacht doorslaapt, en wanneer de oude man beseft dat hij verliefd op haar is geworden, beginnen de problemen, want de echte liefde (en de bijkomende jaloezie) kende hij nog niet.

Hoe een dun boekje zoveel humor en wijsheid kan bevatten, is het geheim van meesterverteller Marquez. Prachtig geschreven, uitstekend vertaald, en van een enorme levensvreugde die niet zou doen vermoeden dat de schrijver ook al ruim 80 jaar oud is. Een klein meesterwerk.

Vrij kleine druk.

Zie ook:

- www.nobelprize.org/nobel_prizes/literatu...982/marquez-bio.html

- nl.wikipedia.org/wiki/Gabriel Garcia Marquez

ISBN 9789029076074 | Paperback | 127 pagina's | De Bezige Bij | november 2004

Vertaald door Mariolein Sabarte Belacortu

Citaat van de dag

Vertalen: De meest diepgaande vorm van lezen

Gabriel Garcia Marquez

(ik was het citaat vergeten maar bij deze alsnog)