Thema april 2019 - Boeken (be)kennen kleur (racisme)

Tja, voor mijn gevoel is het niets bijzonders.

Hoewel dat ook niet helemaal waar is.

Het doet me denken aan 'Twee voor twaalf'. Als ik iets weet, wat de kandidaten niet weten, ben ik ook nog wel eens geneigd te roepen dat iedereen dat toch moet weten, als ik het zelfs weet, terwijl ik maar een Mavo-diploma heb. Hooguit bij muziekvragen heb ik dat niet. Daarvan weet ik dat ik misschien iets meer dan het gemiddelde.

Ik ben al de hemel ingeprezen voor m'n muziek en ook genadeloos afgekraakt. Misschien is dat laatste misschien nog beter dan helemaal geen reactie.

Tussen de wereld en mij

Ta-Nehisi Coates

'Tussen de wereld en mij' is een lange brief van Ta-Nehisi Coates aan zijn vijftienjarige zoon, waarin hij beschrijft hoe het is om als zwarte jongen op te groeien in Amerika. Een Amerika dat zichzelf voorhoudt dat raciale tegenstellingen tot het verleden behoren, maar waar aanhoudende gewelddadige incidenten tegen de zwarte bevolkingsgroep een andere werkelijkheid laten zien.

Coates maakt pijnlijk duidelijk hoezeer racisme in de Amerikaanse cultuur zit verankerd en dat gewelddadige uitspattingen geen toevallige incidenten zijn, maar voortkomen uit scheve machtsverhoudingen en diepgewortelde maatschappelijke noties. Hij kijkt vanuit een historisch perspectief en beschrijft hoe raciale gedachten door de eeuwen heen zijn geëvolueerd. Volgens Coates is racisme vooral een fysieke ervaring, waarbij de lijfelijke dreiging tegen 'black bodies' telkens een andere vorm aanneemt: van slavernij en opsluiting tot buitensporig politiegeweld. Hij neemt de lezer aan de hand mee door zijn leven. Daarbij probeert hij één vraag te beantwoorden: is het in Amerika mogelijk om geweldloos in een zwart lichaam te leven?

Winnaar van de National Book Awards 2015

Recensie

Een brief van een zwarte journalist aan zijn vijftienjarige zoon, hoewel de eerste bladzijden meer lijken op een niet zo origineel pamflet over de langetermijngevolgen van de slavernij in de Verenigde Staten. De lezer moet zich daardoor niet laten afschrikken, want vanaf pagina 19 gebeurt het: indringende verhalen over alle eerste indrukken – als kind, scholier, student, sappelende freelance journalist – die bij de auteur hebben geleid tot een prangende vraag: hoe overleef je (jij, mijn zoon) in hedendaags Amerika als je een zwarte huid hebt? Want die huid is onontkoombaar, ook als je gestudeerd hebt of rijk geworden bent, en daaronder zit een lichaam dat nog steeds verdedigd moet worden tegen vernietiging – bijvoorbeeld door politieagenten die je op de snelweg aanhouden.

De schrijver, die zichzelf 'als overlevende van een grote natuurramp' ziet, probeert af te rekenen met 'de Droom', de illusie dat zwarten kunnen leven als bevoorrechte blanken. Want al die mensen 'die zichzelf wit noemen' blijven voor 'hun beschaving' andere rassen met minder rechten nodig hebben – als een soort 'goedkope benzine'. Indringende verhalen over veertig jaar ervaringen als zwarte man in Amerika. Originele focus op huid en lichaam, angst, illusies en één hartverscheurend geval van politiegeweld.

Anneke van Ammelrooy

ISBN 9789462981546 | Hardcover | 152 pagina's | Amsterdam University Press | november 2015

Citaat van de dag

I feel like my job is to look at the world and to report what I see, to write what I see as honestly and directly as I can. I don't want to cut it or make it easy, but be as direct as I can.

Ta-Nehisi Coates

Een gewoon gezin

Maggie Gee

Alfred de Wit is al tientallen jaren verantwoordelijk voor het onderhoud en de ordehandhaving in het Albion Park in Londen. Zonder ooit een dag te verzuimen controleert Albert zijn terrein en jaagt hij mensen van het gras. Het is 'een gewichtige baan voor een klein mannetje'.

Op een dag maakt Alfred ruzie met een gekleurd gezin dat het gras betreedt. Even later zakt hij in elkaar. Hij belandt in het ziekenhuis en het park verloedert zienderogen. Gedurende Alfred's herstel leren we ook zijn vrouw, zijn zonen en zijn dochter kennen die ieder een eigen, zeer uitgesproken, standpunt hebben over hoe je met mensen uit een andere cultuur omgaat.

Recensie

Alfred, een parkwachter van in de zeventig in het Albion Park in Londen, zakt in elkaar na een woordenwisseling met een gekleurd gezin dat op het gras liep. In het ziekenhuis constateert men een herseninfarct en krijgt hij bezoek van zijn op het oog gewone gezin. Maar vanuit de optiek van zijn te lieve vrouw, zijn bekende oudste zoon, zijn met een zwarte man levende dochter en fascistische jongste zoon wordt duidelijk dat de starre, racistische Alfred, die regelmatig sloeg, te veel domineerde. Als zijn jongste zoon dronken een zwarte jongen vermoordt die de zwager van zijn zus is, probeert Alfred, die nu weet dat hij stervende is, te laat nog wat goed te maken.

Deze achtste, goed vertaalde roman van de Engelse schrijfster (1948) werd genomineerd voor de Orange Prize for Fiction 2002 en is een van haar beste door de subtiele en rake manier waarop ze beschrijft wat er achter de oppervlakte van het gezinsleven ligt en vooral door de sterke manier waarop de verloedering van het park zonder Alfred wordt verweven met het groeiende inzicht van zijn gezin. Paperback; kleine druk.

Drs. Madelon de Swart

ISBN 9789044503012 | Hardcover | 383 pagina's | De Geus | juni 2003

Citaat van de dag

Géén racist?

als in: ‘Neen, ik ben geen racist. Ik heb niets tegen vreemdelingen, zolang ze zich maar integreren en ze geen vijftien kinderen maken en ze niet profiteren van onze sociale zekerheid en ze geen schapen slachten en ze geen moskeeën bouwen en ze …’

-

Het huis van Mususme

Ann Tatlock



Los Angeles, 1938. Augie Schuler, kind uit een probleemgezin, is wanhopig op zoek naar liefde en een normaal gezinsleven. Wanneer zij in contact komt met Sunny Yamagata en haar familie, weet ze dat ze eindelijk haar eigenlijke thuis heeft gevonden. Dat de Yamagata’s van Japanse afkomst zijn, doet daar niets aan af. Sunny wordt haar hartsvriendin en Augie stort zich vol overgave in de Japanse cultuur en gemeenschap, ondanks de racistische vooroordelen van haar eigen familie. Bij de Yamagata’s krijgt Augie een Japanse naam: Musume, wat ‘mijn meisje’ betekent. Samen zoeken de vriendinnen naar een eigen identiteit in een samenleving waar iedereen andere wortels heeft.

Na het Japanse bombardement op Pearl Harbor verandert alles. Augie wordt opnieuw geconfronteerd met de vooroordelen bij haar thuis en de familie Yamagata wordt, net als alle andere Japanse Amerikanen, door hun omgeving en door de Amerikaanse regering als landverraders behandeld. Zal de vriendschap deze crisis overleven? En hoe beïnvloedt deze ervaring de keuzes in hun latere leven, vooral als zij, volwassen geworden, opnieuw met discriminatie en uitsluiting te maken krijgen?

Een prachtig verhaal over de bittere consequenties van racisme, maar ook over vergeving en verzoening, geschreven tegen de achtergrond van de Amerikaanse geschiedenis.

Recensie

De 8-jarige Augie woont samen met haar moeder, broers en zussen in Los Angeles bij haar oom en tante. Nadat haar vader zelfmoord heeft gepleegd, is Augie op zoek naar aandacht, liefde en acceptatie. Dat vindt ze in het gezin van haar nieuwe Japanse vriendinnetje Sunny. Ze wordt als 'Musume' in het gezin opgenomen. Iedereen lijkt volmaakt gelukkig, totdat de Japanners in 1941 Pearl Harbor bombarderen. Vrienden zijn opeens vijanden en de Amerikaanse Japanners worden in verschillende kampen ondergebracht. Augie is van binnen totaal verscheurd: zal ze Sunny ooit nog weerzien?

Op een meeslepende manier leidt de auteur de lezer een stuk Amerikaanse geschiedenis binnen. Door de ogen van Augie (ik-figuur) opent zich een wereld van tragiek, persoonlijk verdriet en oorlogsleed. Aan de lijve ondervindt Augie de gevolgen van racisme en haat, verschillende tradities en culturen. Een prachtig geschreven verhaal, uitlopend op een climax van elkaar terugvinden en vergeven. Paperback met kleine druk.

J.W. van Meerten-Hakvoort

ISBN 9789085201090 | Other Formats | 530 pagina's | Barnabas | april 2008