Thema april 2019 - Boeken (be)kennen kleur (racisme)

De zwarte met het witte hart

Arthur Japin

In 1837 worden Kwasi en Kwame, twee Afrikaanse prinsjes, geschonken aan koning Willem I. De kinderen dienen als onderpand voor een illegale slavenhandel van de Nederlandse regering. In Delft worden de zwarte jongens als Hollanders opgevoed. Ver van hun ouders verleren zij hun taal en hun gebruiken.

Als bezienswaardigheden geïntroduceerd aan het Haagse hof raken zij bevriend niet Anna Paulowna's dochter, prinses Sophie. De vriendschap van de jongens lijdt onder hun noodlottige ontworteling. Terwijl Kwasi zich uit alIe macht aanpast en een echte Nederlander wil worden, vecht Kwame om zijn Afrikaanse identiteit te behouden en op een dag terug te kunnen keren naar zijn volk.

Jaren later, aan het begin van de twintigste eeuw, kijkt de bejaarde Prins Kwasi Boachi vanaf zijn Javaanse theeplantage terug op hun buitengewone levens. Pas dan ontdekt hij het complot waarmee de Nederlandse regering zijn Indische carrière heeft gedwarsboomd.

Gebaseerd op deze historische feiten heeft Arthur Japin een roman geschreven van buitengewone kracht en verbeelding. Zowel een briljante vertelling als een ontroerende beschrijving van hun zoektocht naar identiteit.

Recensie

Een magistrale en onthutsende historische roman, gereconstrueerd uit officiële en privédocumenten.

In 1837 werden twee Afrikaanse prinsjes door de Nederlandse regering als onderpand in een illegale handelstransactie naar Nederland gevoerd en hier opgevoed. De ene prins past zich aan, wordt als een Nederlander, de ander probeert zijn Afrikaanse identiteit te behouden. Maar beiden gaan eraan ten gronde. Een van hen, prins Kwasi, vertelt in 1900 in flash-backvorm tijdens het schrijven aan zijn dagboek op Java hun beider trieste levensgeschiedenis. Hoogtepunt is zijn ontmoeting met hun 'ontvoerder', die de oorzaak van hun ondergang uit gewetenswroeging onderzocht. De prinsen bleken het slachtoffer van de toentertijd heersende opvatting dat het bestuur in Indië gebaseerd diende te zijn op de morele en intellectuele superioriteit van het blanke ras over het bruine.

Deze boeiende, ontroerende, soms wrange roman is een indrukwekkende verbeelding van isolement en tragiek, en van morele inferioriteit bij het toenmalige Nederlandse gezag en haar ambtsdragers. Vanaf de 50e druk aangevuld met een nawoord van Japin (20 blz.); de twee katerns met illustraties (deels in kleur) zijn in deze herdruk weer vervallen. Paperback; kleine druk

ISBN 9789044982848 | Paperback | 416 pagina's | Arbeiderspers | mei 2014

Citaat van de dag

Kleur heb je nooit zelf, kleur krijg je door anderen.

Arthur Japin

Fragment De zwarte met het witte hart

Zwart-wit

Hans Mijnders

Jordi en zijn zus Suze kunnen goed met elkaar opschieten, maar dat verandert als de meidenversierder Lard bij Suze in de klas komt. Lard krijgt al snel verkering met Suze, tot groot ongenoegen van Jordi. Hij vertrouwt Lard niet. Als er op school racistische leuzen worden opgeplakt, ontdekt Jordi de waarheid over Lard. Suze wil er niets van horen en rent boos het huis uit...



Recensie

Jordi en z’n zus Suze kunnen goed met elkaar overweg. Dat verandert als er een nieuwe leerling, Lard, op school verschijnt. Deze ‘meidenversierder’ is zo’n stuk, dat Suze als een blok voor hem valt. En Jordi wordt voortaan genegeerd; niet leuk. Zelf is hij stiekem verliefd op de leuke Aniek. Ze hebben allebei zulke slechte cijfers voor een aantal vakken, dat zittenblijven dreigt. Een groter probleem is, dat er plotseling een aantal racistische acties plaatsvinden: op school én in het dorp. Gericht tegen 'de buitenlanders', maar ook tegen het geplande asielzoekerscentrum. Vandalisme en intimidatie nemen toe. Akelig, dat zo veel leerlingen zich willoos laten meeslepen onder het motto 'zwart-wit'. Zo wordt de kloof tussen de witte leerlingen en de zwarten steeds meer een realiteit. En Suze speelt haar rol als koerierster met verve. De auteur(onderwijsman) heeft al veel tienerboeken geschreven, met succes, vanuit het besef van christelijke normen en waarden. Een goed verteld, actueel verhaal. Geen illustraties, maar een aantrekkelijk foto-omslag. Vanaf ca. 12 jaar.

H.L. Bogaard

ISBN 9789085432296 | Paperback | 128 pagina's | Columbus | september 2013

Citaat van de dag

Niemand wordt geboren met haat voor een persoon met een andere huidskleur, achtergrond of geloof. Een mens leert haten, en als we kunnen leren om te haten dan kunnen we ook leren om lief te hebben. Want liefde is een natuurlijker aspect voor de mens dan haar tegenpool

Nelson Mandela (1918-2013)

Zuid-Afrikaans anti-apartheidsstrijder en politicus.

Er ontbreekt een boek.

Ik mis 'Spaar de spotvogel', van Harper Lee.

Er is overigens nog een tweede boek van haar uitgegeven, dat gezien wordt als een soort sequel.

Spaar de spotvogel

Harper Lee

Spaar de spotvogel is een ontroerende en hartverscheurende roman over onrecht in het diepe zuiden van de Verenigde Staten. Het jonge meisje Scout Finch en haar oudere broer Jem worden zich bewust van de grove ongelijkheden die er heersen tussen blank en zwart. Ze krijgen er direct mee te maken wanneer hun vader – de advocaat Atticus – alles riskeert om een zwarte man te verdedigen die ten onrechte wordt beschuldigd van de verkrachting van een blank meisje.

Spaar de spotvogelverscheen voor het eerst in 1960 en geldt als een van de grootste klassiekers uit de Amerikaanse literatuur van de twintigste eeuw. Het werd bekroond met de Pulitzer Prize en is uiterst succesvol verfilmd. Spaar de spotvogel is in meer dan veertig talen vertaald en er zijn wereldwijd meer dan dertig miljoen exemplaren van het boek verkocht.

Recensie

In het diepe zuiden van de VS wordt in de jaren '50 rassensegregatie alom geaccepteerd. Wanneer een blanke advocaat een zwarte man verdedigt, die onterecht beschuldigd wordt van het verkrachten van een blanke vrouw, is het dorp in rep en roer. Het bijzondere van het verhaal is het perspectief: alles wordt gezien door de ogen van de jonge dochter van de advocaat die niet alles begrijpt wat ze ziet, maar belangrijke levenslessen leert. Een klassieker die door alle schoolkinderen in de VS wordt gelezen. De nieuwe vertaling van Ko Kooman is vakkundig en leest vlot. Er gaat (vermoedelijk onvermijdelijk) veel verloren in de vertaling, met name de kleurrijke dialecten van de zwarte bevolking en arme blanken. In 1961 won Gregory Peck een Oscar voor zijn filmvertolking van de advocaat. Oorspronkelijke titel: 'To Kill a Mockingbird'. Vrij kleine druk.

Drs. J.L. Broekhuis-Nehls

ISBN 9789023495581 Hardcover | 418 pagina's | De bezige bij | december 2015

Vertaald door Ko Kooman