Thema april 2019 - Boeken (be)kennen kleur (racisme)

Citaat van de dag

“You never really understand a person until you consider things from his point of view... Until you climb inside of his skin and walk around in it.”

― Harper Lee, To Kill a Mockingbird

Tja in een vertaling kunnen dingen verloren gaan, maar aan de andere kant kun je als lezer van de Engelse versie, terwijl Engels niet je moedertaal is, bepaalde nuances in de taal ook gemakkelijk missen en dan is een goede vertaling misschien beter dan het half begrijpen van de versie in de originele taal.

De zwarte schande

Afrikaanse soldaten in Europa 1914-1922

Dick van Galen Last

Het is een weinig bekend gegeven dat Frankrijk in de Eerste Wereldoorlog tienduizenden Afrikaanse mannen naar Europa heeft verscheept die moesten dienen in de geallieerde legers en later werden ingezet bij de bezetting van het Rijnland. Dit leidde toentertijd tot een fel en racistisch getint debat. Hoe kon Frankrijk 'zwarte beesten' loslaten op Duitsland? Door Afrikaanse soldaten in te zetten werd 'het blanke ras verraden' en werden 'Duitse vrouwen aan brute verkrachters overgeleverd'.

De zwarte schande laat zien hoe deze hetze werd opgezet en gestuurd door de Duitse autoriteiten. En hoe verging het de Afrikanen zelf?

Dick van Galen Last beschrijft hun omgang met blanke officieren, Franse en Duitse burgers, en met elkaar, in de modder aan de Somme en in de kroegen van het Rijnland.



Recensie

In de Eerste Wereldoorlog vochten in het Franse leger tienduizenden Afrikanen mee. Vooral uit Senegal werden zwarte soldaten gerekruteerd. Los daarvan vochten in het Amerikaanse leger enkele compagnieën zwarte soldaten mee, gesegregeerd van blanken. Hoe het hun verging, en met name hoe in de oorlogvoerende landen op hun inzet werd gereageerd, is een weinig bekend aspect van de Eerste Wereldoorlog.

NIOD-medewerker Dick van Galen Last promoveerde in 2010 op een onderzoek waarvan nu postuum een ingedikte, gepopulariseerde uitgave verschijnt. Onder meer lezen we over de lage dunk die de Britse en Amerikaanse legerleiding koesterden over 'negers' (de Fransen waardeerden hun inzet juist wel). In de propaganda van de Duitsers (tijdens de Eerste Wereldoorlog en vooral tijdens de naoorlogse Rijnlandbezetting) waren de zwarte soldaten barbaren en verkrachters. De heetgebakerde pers spuide vooroordelen, verwant (en ontleend) aan de Ku Klux Klan, al was amper sprake van reëel wangedrag. Helaas is er nauwelijks documentatie over hoe de Afrikanen zelf hun Europese avontuur ervoeren.

Een soms wijdlopig, maar alleszins lezenswaardig boek.

Met twee katernen afbeeldingen in kleur en zwart-wit, eindnoten, een bronnenoverzicht en register.

Dr. J.L.G. v. Oudheusden

ISBN 9789045021232 | Paperback | 400 pagina's | Atlas | april 2012

Citaat van de dag

Niet zonder reden zou Hitler in Mein Kampf schrijven: ‘Juden waren und sind es, die den Neger an den Rhein bringen’ (Het waren en zijn de joden, die de neger aan de Rijn brengen, hoofdstuk 11 van deel 1). Hij doelde daarmee op de bezetting van het Rijnland door de Franse koloniale troepen na de vrede van Versailles, een zaak die trouwens niet alleen in Duitsland maar ook door de VS, Engeland en het Vaticaan hoog werd opgenomen. ‘Schwarze Schmach’ heette deze rel die uitgroeide tot een ware propagandaoorlog in de Duitse pers, ‘Black Shame’ of ‘Black Horror on the Rhine’ in de Engelstalige.

Dick van Galen Last

citaat uit artikel over rassenpolitiek

Benang uit het hart

Kim Scott

Zoektocht naar de wortels van een familie.

Harley is een blanke aboriginal, een nazaat van een blanke Australi?en een aboriginal vrouw. Hij wordt door zijn opa beschouwd als het grootste succes van zijn leven. Want met zijn blanke kleinzoon is hij er in geslaagd alle ‘zwarte kenmerken’ uit zijn gemengde huwelijk te verwijderen.

Maar Harley verzet zich tegen het racistische en kolonialistische denken van zijn grootvader. En hij besluit de lange geschiedenis van zijn familie bloot te leggen en te boekstaven.

Recensie

Een Australische jongen met aboriginal-wortels groeit op bij zijn racistische blanke grootvader. Deze beschouwt zijn kleinzoon als zijn grote succes. De jongen draagt immers geen enkel spoor meer van zijn zwarte voorouders en kan 'blank' genoemd worden. Nu de jongen volwassen is, wil hij echter de geschiedenis van zijn familie op schrift stellen en gaat hij op onderzoek uit. Geholpen door het familie-archief van zijn grootvader, die geobsedeerd schema's bijhield waarin hij de mate van blankheid van aboriginal-nazaten definieerde, en de verhalen van zijn zwarte oom, ontrafelt hij het schokkende relaas van een gediscrimineerde en onderdrukte aboriginal-bevolking, en het alles behalve onschuldige aandeel dat de blanke tak van zijn familie hierin had.

Boeiende roman over een nog steeds onderbelicht stuk Australische geschiedenis. Scott (1957) is een afstammeling van de Nyoongars (een van de oorspronkelijke bevolkingsgroepen van Australie). Eerder schreef hij korte verhalen, poezie en de roman 'True Country' (1993). Hij is meermalen bekroond voor zijn literaire werk. De kolonisatie van Australie is daarin een centraal thema.

Gebonden; kleine druk.

Karin van Hoof

ISBN 9789044501056 | Hardcover | 509 pagina's | De Geus | september 2002

Citaat van de dag

We zijn allen bezoekers op deze tijd, deze plek. We zijn op doorreis. ons doel hier is om te observeren, te leren, te groeien en lief te hebben... en dan gaan we weer terug naar huis.

(We are all visitors to this time, this place. We are just passing through. Our purpose here is to observe, to learn, to grow, to love... and then we return home.)

Aboriginals gezegde