J.W. von Goethe - Wilhelm Meisters Lehrjahre

Dettie schreef : Maar het is zo, vaak wordt gedacht in het eigen straatje.

Ik vroeg me alleen af of toentertijd neer werd gekeken op theater. Als je de boeken van Engelse schrijvers/sters uit die tijd of over die tijd leest dan was theater toch iets voor losbollen en lichtekooien.

Dettie

Jouw opmerkingen lijken mij de moeite waard om een nieuw onderwerp te openen, Dettie. De Engelse schrijvers uit die tijd kun je natuurlijk dubbel interpreteren : ofwel zijn de acteurs de losbollen, ofwel degenen die naar een voorstelling gaan kijken (je mag mij altijd de namen van deze Engelse schrijvers even doorsturen via pb). Men kan in ieder geval niet ontkennen dat vele toeschouwers toch tot de rijkere klasse behoorden.

Enfin, ik zoek er even wat meer over op, en je merkt het dan wel op het forum. Ik denk trouwens, dat Wilhelm Meister nog wel meer vragen zal oproepen.

Boek 1, hoofdstuk 4

Wat Wilhelm zelf verlangde, een tweede opvoering van het stuk, kwam er pas na tussenkomst van de bouwer van de poppenkast (de luitenant), die zijn "mecenas", Wilhelm's vader, wou bedanken.

er (vader) behauptete, nur ein seltenes Vergnügen könne bei den Menschen einen Wert haben ; Kinder und Alte wüssten nicht zu schätzen, was ihnen Gutes täglich begegnete

Na de hernieuwde opvoering ging Wilhelm op ontdekkingstocht achter de coulissen, want hij wou er toch het fijne van weten. Maar hij zag slechts flarden van het gebeuren, en bleef met een heleboel vragen zitten.

Boek 1, hoofdstuk 5

Kinderen, vertelde Wilhelm verder, voelen zich in een goed ingericht huis zoals ratten en muizen zich moeten voelen. Elke kans op een lekker hapje nemen ze zich te baat. Wilhelm interesseerde zich vooral voor sleutels, en in de eerste plaats de sleutel van de voorraadkamer.

Wordt vervolgd ...

Wat Wilhelm zelf verlangde, een tweede opvoering van het stuk

Je bedoelt de opvoering met David en Goliath?

Dettie

Inderdaad Dettie. Dat stuk had hem zo in vervoering gebracht, en zijn nieuwsgierigheid gewekt, dat hij absoluut wou te weten komen hoe alles nu eigenlijk in zijn werk ging.

Boek 1, hoofdstuk 5 (vervolg)

Kinderen genieten van verboden snoepgoed, met een wellustige vrees, die een groot gedeelte van het kinderlijk geluk uitmaakt, zo stelde Wilhelm.

En op een keer bleef de sleutel op de deur van de voorraadkast steken. Wilhem kon niet aan de verleiding weerstaan (er was niemand in de buurt), en hij sloop naar beneden. Hij zocht zich wat lekkers uit, en toen viel zijn blik op een koffer, waaruit enkele draden staken. Hoe groot was zijn vreugde, toen hij "meine Helden- und Freudenwelt" ontdekte. Hij sloop terug naar zijn kamer, maar niet zonder de tekst van David en Goliath in zijn zak gestoken te hebben.

Hij las de tekst geregeld, leerde hem uit het hoofd, en dacht er aan, hoe fijn het zou zijn "wenn ich auch die Gestalten dazu mit meinen Fingern beleben könnte".

Dit duurde zo een tijdje, tot zijn moeder hem eens bij het reciteren betrapte, en hij het gebeurde uit de voorraadkast moest bekennen. Gelukkig gebeurde dit in de tijd dat de luitenant hem zou inwijden in de geheimen van het poppenspel. Moeder lichtte deze onmiddellijk in over de onverwachte gave van haar zoon, en de opleiding nam een aanvang.

Wordt vervolgd ...

Opmerkingen 1

De opmerkingen sluiten aan bij het verhaal. Wanneer wordt verwezen naar eerdere, of toekomstige hoofdstukken of boeken, dan wordt dit expliciet vermeld.

Bijna het volledige eerste boek van Wilhelm Meisters Lehrjahre is aan de jonge Wilhelm Meister (door de verteller "unseren Helden" genoemd) gewijd. Enkele keren slechts verdwijnt hij uit het gezichtsveld van de lezer (aan het begin van hoofdstuk 1, en in hoofdstuk 12), maar ook deze fragmenten staan volledig in het teken van de held. Zo is het inleidende hoofdstuk aanleiding om hem aan te kondigen, en te situeren in zijn relatie tot Mariane.

Wilhelm wordt door de verteller vanuit verschllende gezichtspunten beschreven : sympathie (innerlijkheid, idealisme, goedheid) en afstand (wereldvreemdheid, onrijpheid). De verteller is als het ware rijper dan zijn held, en men kan vermoeden dat hij hem tot hetzelfde niveau als zichzelf wil brengen (dit boek is wat men een "Bildungsroman" noemt).

In dit eerste boek bevrijdt Wilhem zich innerlijk van de engheid van het burgerlijk bestaan (waarvan zijn vader een typevoorbeeld is). Zal hij deze stap ook veruitwendigen ?

De weg die hij daarbij volgt, is die van de kunst, meer bepaald het theater (in de figuur van Mariane) en het poppenspel (van huis uit).