J.W. von Goethe - Wilhelm Meisters Lehrjahre

Opmerkingen 2

Wij stelden ons al de vraag of Wilhelm, na de innerlijke breuk met zijn ouders, deze stap ook zou veruitwendigen (zie 'Opmerkingen 1').

De kleingeestigheid van de burgerlijke wereld waarin hij leeft, maakt dit verlangen begrijpelijk. Noch Wilhelm's vader, noch Werner of diens vader geven blijk van een streven naar hogere doelen. En de enige mogelijkheid om deze burgerlijkheid vaarwel te zeggen, is de kunst. Wilhelm's streefdoel is een (Duits) nationaal theater. Een doel, waaraan tijdelijk een verbinding met Mariane gekoppeld is.

Op het einde gekomen van het eerste boek kunnen wij deze vraag bevestigend beantwoorden. Wilhelm staat op het punt, een nieuwe missie voor zijn vader uit te voeren, maar uit de brief die hij bij Mariane wou achterlaten, blijken duidelijk andere plannen. Hij wil zich aansluiten bij een theatergroep ver van huis, en dan Mariane laten overkomen. De situatie die echter aan het einde van dit boek geschilderd wordt (de ontdekking van de brief van een andere minnaar - alleen de lezer weet dat deze Norbert heet - en alleen de lezer zou zich misschien kunnen afvragen of dit misschien de niet bij name genoemde vreemdeling is) laat ook andere mogelijkheden toe.

Dit eerste boek schetst ons de eerste levensjaren van Wilhelm Meister, geboren in een burgerlijke wereld, die hij moeilijk als de zijne kan aanvaarden. In tegenstelling tot zijn ouders en vrienden wordt hij meer geboeid door de kunst, en meer in het bijzonder tot het theater.

De liefde voor Mariane, Norberg en de vreemdeling voegen extra verhaallijnen toe, die ook in de volgende boeken meer of minder zichtbaar aanwezig zijn.

Wordt vervolgd ...

Nou je hebt het voor elkaar Rutger, het boek is besteld. Wel in het Nederlands. Het wordt voor mij een opgave, waarschijnlijk niet qua inhoud maar omdat het zo dik is. 524 Pagina's

(Ik heb een of andere onverklaarbare afkeer voor dikke boeken. )

Dettie

Dan kan ik je alvast veel moed toewensen, want ik hoop achter dit boek ook nog het vervolg te bespreken : Wilhelm Meisters Wanderjahre. Maar dit houd ik nog even in beraad.

Groetjes,

Rutger

Ik ga proberen ook per hoofdstuk mijn commentaar te geven.

En ik zal vast barsten van de vragen...

Dettie

Dat lijkt mij alvast een heel interessante benaderingswijze, Dettie. Vraag maar op. Misschien zijn er nog meer lezers geïnteresseerd in deze werkwijze.

Rutger

Het 'Nationaltheater' in de 18e eeuw

Belangrijk is het, de betekenis van het begrip 'Nation' in de 18e eeuw in het achterhoofd te houden. Staten zoals nu kende men toen nog niet.

Tot het einde van de zeventiger jaren bestonden er alleen rondreizende theatergezelschappen, wiens belangrijkste doel het was, geld in het laatje te krijgen, kwestie van te overleven. Ernstige kunst kon dit bezwaarlijk genoemd worden.

Wat men eigenlijk wou, was een theater, dat niet langer bepaald werd door de smaak van de geldschieter, maar door inzichten in de kunst. En hiervoor werd het begrip 'Nationaltheater' uitgevonden. Een theater dat het gehele Duitse volk beroerde, zoals het klassieke Griekse theater dit ooit had voorgedaan.

Een eerste poging, zo'n 'Nationaltheater' op te richten, in Hamburg, mislukte, vanwege het ontbreken van staatssteun. Ze beschikten toen ook niet over begaafde toneelspelers als Schröder, noch over grote drama's, die toen pas begonnen het levenslicht te zien. Alleen was er Lessing, die het theatertijdschrift Hamburger Dramaturgie verzorgde. Belangrijk voor hem was een goede samenwerking tussen theater en esthetiek, en een drama, zoals het voor het eerst door Shakespeare werd uitgewerkt.

Terloops zij vermeld, dat ook Goethe zelf een tekst over het Shakespeareaanse theater heeft geschreven.

Het duurde nog tot 1777 voor Hamburg (onder leiding van Schröder) een vaste Bühne kreeg. Het eerste echte 'Nationaltheater' ontstond in 1776 in Wenen, dank zij keizer Jozef II.

Een interessante tekst hieromtrent (van de hand van Schiller) is ook : Was kann eine gute stehende Schaubühne eigentlich wirken ?, later omgedoopt tot Die Schaubühne als moralisch Anstalt betrachtet.