J.W. von Goethe - Wilhelm Meisters Lehrjahre

Boek 6, Bekenntnisse einer schönen Seele (vervolg 7)

Dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan. Want dingen zoals dansen deed zij alleen om zijnentwille. Het lukte haar niet echt, er voor te zorgen, dat teglijkertijd haar hart voor de inwerkingen van het onzichtbare wezen open bleef.

Warum waren sie mir nicht unschuldig ?, deze dingen die iedereen gewoon deed, en daarbij plezier had. Zij vond deze ook niet zo onschuldig, weil ich nicht, wie andre meinesgleichen, unbekannt mit meiner Seele war. Er bestonden hogere gevoelens, die plezier schonken, dat men tevergeefs bij Lustbarkeiten zocht.

Er bleef haar maar een keuze :

ich musste entweder die reizenden Vergnügungen oder die erquickenden innerlichten Emfindungen entbehren.

Het pleit was al beslist, want ook als er iets naar zinnelijke vreugde zweemde, kon zij er niet meer van genieten.

Wordt vervolgd ...

Boek 6, Bekenntnisse einer schönen Seele (vervolg 8 )

Het zou haar weinig moeite hebben gekost, de voorkeur te geven aan het goede, ten nadele van het bekoorlijke, was daar niet de angst, Narziss te verliezen. Tot zij ontdekte, dat de band die haar aan Narziss bond, maar zwak was.

Ich erkannte auf einmal, dass es nur eine Glasglocke sei, die mich in den luftleeren Raum sperrte ; nur noch so viel Kraft, sie entzwei zu schlagen, und du bist gerettet !

En dus liet ze haar masker vallen.

aber das Thermometer, das vorher in heissem Wasser gestanden, hing nun an der natürlichen Luft ; es konnte nicht höher steigen, als die Atmosphäre warm war.

Narziss begon vreemd te doen, maar hoe verder hij zich terug trok, hoe dieper haar thermometer viel. De familie begon zich vragen te stellen. Zij wilde nog steeds verder met Narziss, maar haar eigen geluk wou zij zelf in de hand houden.

Da ich mich so lange im stillen vorbereitet hatte, so waren mir die Debatten hierüber eher angenehm als verdriesslich.

Haar moeder had in haar jeugd gelijkaardige gedachten gehad, deze waren echter nooit tot volle wasdom gekomen. De discussies met haar vader waren soms heel emotioneel, maar toegeven aan haar inzichten, neen, dat wilde ze niet.

dass ich lieber mein Vaterland, Eltern und Freunde verlassen und mein Brot in der Fremde verdienen, als gegen meine Einsichten handeln wolle.

Tenslotte was ook hij overtuigd van haar (groot) gelijk.

Er werd wel over geroddeld, zowel in de stad, als aan het hof. Desondanks

Ich liebte ihn (Narziss) zärtlich, gleichsam auf das neue und viel gesetzter als vorher.

Zij liet haar overtuiging zich verder ontwikkelen, en toen zij voelde klaar te zijn, schreef zij Narziss een kort briefje, om te vragen waarom hij niet meer kwam. Zij ontving een vaag antwoord.

Negen maanden later werd hij dan eindelijk bevorderd, en hij vroeg, zoals beloofd, haar hand, op voorwaarde dat

dass ich als Gattin eines Mannes, der ein Haus machen müsste, meine Gesinnungen würde zu ändern haben.

Dit was het einde van de relatie met Narziss. Maar pas toen zij hem gelukkig getrouwd wist, werd zij helemaal rustig.

Wordt vervolgd ...

Boek 6, Bekenntnisse einer schönen Seele (vervolg 9)

Zij gaf toe, dat haar ondertussen nog andere huwelijksaanbiedingen gedaan waren, die zij allemaal afsloeg. De maand mei bracht mooi weer, en een onbeschrijfelijke gemoedsrust. En aangezien zij zich voor haar vroomheid niet schaamde, verborg zij ook haar liefde voor kunst en wetenschap niet.

statt der grossen Welt, die ich verlassen hatte oder vielmehr die mich verliess, bildete sich eine kleinere um mich her, die weit reicher und unterhaltender war

En haar nieuwe kennissen waren niet alleen uit de buurt, neen, er waren ook vreemden bij.

Meine Geschichte war ruchtbar geworden, und es waren viele Menschen neugierig, das Mädchen zu sehen, die Gott mehr schätzte als Bräutigam.Es war damals überhaupt eine gewisse religiöse Stimmung in Deutschland bemerkbar.

Zij leerde een grafelijke familie kennen, die haar ook kennis liet maken met een groot deel van de adellijken uit het rijk.

En nog op een andere manier werd zij terug in de wereld gevoerd, namelijk via een stiefbroer van haar vader. Al hoewel zij dacht dat

so schonend, teilnemend und verständig er mit mir über meine Gesinnungen sprach, so war es mir doch auffallend, dass er von dem, worin der Grund aller meiner Handlungen lag, offenbar keinen Begriff hatte.

Eigenlijk had hij zijn oog op haar jongste zuster laten vallen, en haarzelf,

indem er mir den Platz einer Stiftsdame verschaffte,

terwijl de zus

Sie ward Hofdame an einem benachbarten Hofe ... zur Aufsicht und Ausbildung

Vroeger zou zij door de geschapen verhoudingen zeer verward geweest zijn,

nun aber war ich bei allem, was mich umgab, sehr gelassen

Maar de reis had haar zeer vermoeid,

so überfiel mich ein Blutsturz

Hieruit onthield zij dat niets haar aan de wereld bond, en dit redde haar leven. Ondertussen werd haar moeder ziek, en het zou vijf jaar duren

ehe sie die Schuld der Natur zahlte

En ook de gezondheid van haar vader ging achteruit.

Bei diesen Stürmen fühlte ich meine körperliche Schwäche am meisten, weil sie mich hinderte, meine heiligsten, liefsten Pflichten zu erfüllen, oder mir doch ihre Ausübung äusserst beschwerllich machte

Zij ervoer dit als beproevingen van haar geloof.

Die gerade Richtung meines Herzens zu Gott, den Umgang mit den "beloved ones" hatte ich gesucht und gefunden, und das war, was mir alles erleichterte

God liet haar nooit zonder antwoord. Maar het loonde niet, hierover in detail te treden.

Er war mir nahe, ich war vor ihm. ... ich ergab mich völlig dem Hallischen Bekehrungssystem ...

Wordt vervolgd ...

Opmerkingen 9, het "Hallische bekeringssysteem"

Wat meer uitleg vind je in volgende tekst over het piëtisme.

books.google.be/books?id=m-rxK5nsNVAC&pg...t&resnum=4&ct=result

August Hermann Francke ( de.wikipedia.org/wiki/August_Hermann_Francke ) was de grondlegger van het piëtisme. Zijn innerlijke ontwikkeling voltrok zich in drie stappen : genieten van het leven, wroeging en innerlijke verlichting die tot geluk leidde.

Boek 6, Bekenntnisse einer schönen Seele (vervolg 10)

Tien jaren hield zij zich hier mee bezig, maar het probleem van de hel werd niet opgelost. Zij kon zich deze gewoon niet voorstellen.

Nicht einen Augenblick ist mir eine Furch vor der Hölle angekommen, ...

Tijdens deze tien jaren werd zij dikwijls beproefd, onder andere bij het overlijden van haar moeder. Dit leverde haar onder andere het verwijt op, niet ernstig te kunnen zijn, al hoewel

An Ernst wollte ich es auch nicht fehlen lassen, maar

Wenn ich an Gott dachte, war ich heiter und vergnügt

Het zich afkeren van vrienden en kennissen in geestelijke zaken schonk haar ook de moed, ook bij uiterlijke zaken haar eigen weg te gaan.

En nog steeds

das Ding, das man Sünde nennt, kannte ich noch gar nicht

Het zoetste genot van haar levenskrachten bleef voor haar de omgang met haar onzichtbare vriend, God. En zij liet graag alles, wat deze omgang verstoorde, achterwege. Maar dit was zoals een zieke, zonder medicijnen, het met een dieet probeerde.

Tegen de wensen van haar vrienden begon zij een nieuwe relatie met een man. In haar ogen was dit met toelating van haar onzichtbare gids.

Wordt vervolgd ...

Boek 6, Bekenntnisse einer schönen Seele (vervolg 11)

Zijn naam was Philo.

Er ward bald der innige Freund des Hauses ... so waren wir bald vertraute Freunde

En hoewel zij zich niet wenste te mengen in wereldse aangelegenheden, toch bleef zij graag op de hoogte van het reilen en zeilen in de omgeving. Haar interesse in het wereldse en het religieuze verschilt duidelijk van elkaar :

Von weltlichen Dingen liebte ich mir eine gefühllose Deutlichkeit zu schaffen; Empfindung, Innigkeit, Neigung bewahrte ich für meinen Gott, für die Meinigen und für meine Freunde

Sommige vrienden legden wat jaloezie aan de dag, maar aangezien God haar geen teken van afkeuring gaf, ging zij op de ingeslagen weg verder.

Philo leek in de verte wat op Narziss, maar hij was vromer. Het was ook hij, die haar inlichtte over de echte verhoudingen tussen de voorname personen, die zij had leren kennen.

Philo nam haar meer en meer in vertrouwen

und auch zuletzt entdeckte er mir nur so viel, dass ich das Schlimmste vermuten kontte

Zij zag in hem een Agathon (lees meer hierover in en.wikipedia.org/wiki/Agathon ). Wat verder in het verhaal zijn er ook verwijzingen naar David. Beide verwijzingen dragen bij tot het begrijpen van de aard van de bekentenissen van Philo.

En het werd haar ook duidelijk

Du bist nicht besser als er

en het begrip "zonde" begon langzaam door te dringen tot haar.

Bei allem Bösen, das ich in mir entdeckte, hatte ich Ihn lieb und hasste, was ich fühlte ...

Zij wou van deze ziekte genezen, en zij was er van overtuigd, dat der grosse Arzt (God) haar zijn hulp niet zou weigeren. De vraag was nu "HOE".

Wordt vervolgd ...