J.W. von Goethe - Wilhelm Meisters Lehrjahre

Boek 6, Bekenntnisse einer schönen Seele

Het verhaal van de schöne Seele, verteld in de ik-persoon, begint in haar (geslacht van de verteller eigenlijk nog niet duidelijk) achtste levensjaar, wanneer zij ernstig ziek wordt. Tijdens het ziekbed, dat negen maanden duurt, wordt de basis gelegd van

meiner ganzen Denkart gelegt, indem meinem Geiste die ersten Hülfsmittel gereicht wurden, sich nach seiner eigen Art zu entwickeln.

Aangezien het plezier voor de zieke beperkt blijft (door koorts en hoest), probeert zij zich door ogen en oren schadeloos te stellen.

Von meiner Mutter hörte ich die biblischen Geschichten gern an ; der Vater unterhielt mich mit Gegenständen der Natur.

Zo maakt zij uitvoerig kennis met twee aspecten van het bestaan : het religieuze en de natuur.

Ondertussen houdt een tante haar ook op de hoogte van meer wereldse gebeurtenissen.

erzählte mir die Tante Liebesgeschichten und Feenmärchen.

Al het vertelde blijft hangen in het geheugen van de zieke.

Wordt vervolgd ...

Geduld, dat vooral, denk ik. Dat je hier nog steeds mee bezig bent! Echt een volhouder!!

Boek 6, Bekenntnisse einer schönen Seele (vervolg 1)

Na een jaar is zij genezen, maar het wilde uit haar kinderjaren was verdwenen.

ich verlangte nach Wesen, die meine Liebe erwiderten

Maar het liefst van al had zij het schaapje bezeten, dat in de sprookjes van haar tante een belangrijke rol speelde.

aber in diesem artigen Tiere stak ein verwünschter Prinz

Zij was er zich echter bewust van, dat haar zo'n kostelijk bezit niet onmiddellijk zou ten deel vallen, en zij troostte zich met de lectuur van wonderlijke verhalen, zoals de

Christliche deutsche Herkules.

Haar interesseerden vooral boeken met een christelijke achtergrond.

Mein Hang zu dem Unsichtbaren, ... ward dadurch nur vermehrt

Haar moeder vond dit niet echt aanbevelenswaardig, maar aangezien haar vader weinig deed om het te verhinderen, vroeg zij alleen maar, om ook aan de Bijbel de nodige aandacht te schenken. Verleidelijke boeken waren trouwens verboden. Alhoewel ...

und ich wusste übrigens von der natürlichen Geschichte des menschlichen Geschlechts mehr, als ich merken liess, und hatte es meistens aus der Bibel gelernt.

Op haar twaalfde leerde zij Frans, dansen en tekenen, terwijl ook het religieus onderricht niet vergeten werd (wat haar trouwens enorm aantrok). Zij vroeg zich hierbij nooit af, in hoeverre de Bijbel een weerspiegeling van haar ziel was.

Alleen dansen viel haar zwaar (zij oefende alleen met haar zusje), tot de dansleraar al zijn leerlingen op een bal uitnodigde.

Unter vielen Knaben und Mädchen zeichneten sich zwei Söhne des Hofmarschalls aus

Al snel volgde ontmoeting op ontmoeting, maar de zusjes waren sluw genoeg, de zaak zo voor te stellen dat de ouders geen argwaan koesterden. Het duurde echter tot na de ziekte van de oudste van beide jongens, vooraleer zij een keuze kon maken.

allein das Feuer war nicht mehr zu verbergen

Nu had zij eindelijk haar schaapje gevonden, wat haar stil maakte.

Ich war einsam und gerührt, und Gott fiel mir wieder ein.

Deze verliefdheid beïnvloedde ook haar Franse oefeningen. De brieven die zij schreef waren als uit het leven gegrepen, en dat begreep ook de leraar wel.

Aber die gute Phyllis mag sich in acht nehmen, es kann bald ernsthaft werden

Niet veel later echten stierven beide jongelingen, en ze waren snel vergeten.

Wordt vervolgd ...

Ik snap het niet zo

s Anderendaags is zij hees, stijf, en al snel heeft zij koorts. Haar toestand verslechtert snel, en zij roept Wilhelm bij zich. Zij overhandigt hem een brief die hij moet laten toe komen bij de vader van haar kind.

Zij begrijpt ook dat Wilhelm de vader van Felix is, alhoewel dit niet expliciet vermeld wordt.

Dus Wilhelm moet eigenlijk de brief zelf lezen?

Dettie

Dettie schreef : Ik snap het niet zo

s Anderendaags is zij hees, stijf, en al snel heeft zij koorts. Haar toestand verslechtert snel, en zij roept Wilhelm bij zich. Zij overhandigt hem een brief die hij moet laten toe komen bij de vader van haar kind.

Zij begrijpt ook dat Wilhelm de vader van Felix is, alhoewel dit niet expliciet vermeld wordt.

Dus Wilhelm moet eigenlijk de brief zelf lezen?

Dettie

Ik kom hier later op terug Dettie (ga deze bladzijden eerst even herlezen).

Opmerkingen 8, het begrip "schöne Seele"

De uitdrukking schöne Seele was in de 18e eeuw wijd verbreid. Meestal bedoelde men daarmee een door de ziel gevormde mens, een harmonische, door de natuur op het goede gerichte ziel. Het uitgangspunt hiervoor is terug te voeren op Plato (zie o.a. zijn boek Politeia (De staat) en Symposion (Het gastmaal).