John Banville - De zee (samenleesboek aug/sept 2006)

Ik zou best wel willen leren hoe je een boek moet beoordelen, maar hoe doe je dat? Zonder inderdaad een boek kapot te analyseren zou dat moeten kunnen.

Wat jij zegt, Bernadet, dat een boek je iets moet doen, dat er een sfeer, een idee moet blijven hangen wil het literatuur genoemd worden, dat is natuurlijk wel zo. Maar zelfs daar is niet iedereen bevattelijk, en of dat er mee te maken heeft of je veel gelezen hebt? Nou..weet ik niet. Levenservaring misschien ook wel, het karakter van de lezer zelfs, en misschien toch wel intelligentie, Roel!

Maar veel lezen? Ik ken mensen die hun hele leven in de streekromans zijn blijven hangen..zonder dat nu minderwaardig te willen noemen trouwens.

Er zal altijd een groot grensgebied blijven Inge. Waar we het niet over eens zullen worden.

Als ik Banville een goede schrijver noem, waar ik van geniet, en Roel noemt het hoogstaande literatuur..bedoelen we dan misschien toch hetzelfde, maar zeggen we het anders?

Ik ken mensen die hun hele leven in de streekromans zijn blijven hangen

Weet je dat zat ik gisteren ook te denken. Zonder te willen afbreken: Mijn vriendin is in de liefdesromans blijven hangen en uiteindelijk denk ik dat het toch een heel klein beetje met ambitie en intelligentie te maken heeft.

Maar ook en vooral de studies. (denk ik toch)

Als ik bekijk wat ik jaren geleden las en wat ik nu lees..... Nou er kan geen groter verschil zijn. Vroeger hield ik het vooral op detectives, thrillers, misdaadromans, fantasy en waargebeurde verhalen. Nu lees ik zowat elk onderwerp, elk genre, elke schrijver,..... Dat is vooral door leestafel gekomen maar ook voor een groot stuk door die 2 jaar bibschool.

En wat dat analyseren betreft: ik denk als je weet op wat te letten enz dat dat op een bepaald moment ook een gewoonte wordt, dat je dan bv. onbewust in je hoofd aantekeningen maakt en als het boek klaar is, je analyse ook klaar is......

Zo een beetje als een verslag schrijven van een vergadering: In het begin noteer je zowat alles om je verslag te kunnen maken, als je het veel doet schrijf je dat uit je losse pols. Mijn neef heeft altijd op het eind van de vergadering een kladverslag klaar Hij vergadert voor zijn werk wel iedere dag en soms 3 keer per dag. Ik zou dat willen kunnen met boeken maar zie er geen begin aan, ik zou direct aan dat stuk van uit losse pols willen zitten :lol:

Inge

Het is ook maar net wat je wil lezen en waarom.

Wil je lezen om je te ontspannen, even weg uit de werkelijkheid of wil je lezen omdat een onderwerp je aanspreekt.

Bij veel romannetjes is er geen onderwerp behalve de knappe man en vrouw die elkaar ontmoeten, verliefd worden, de derde komt in het spel en uiteindelijk komt alles toch goed. Gewoon een liefdesverhaal, een soort sprookje.

Bij 'literatuur' gaat het toch meer om het onderwerp. Kan ook liefde zijn maar dan niet in het vaste stramien van een romannetje.

Analyseren tijdens het lezen vind ik heel moeilijk omdat ik me toch altijd laat meeslepen door het verhaal. Vaak begint het 'analyseren' pas als ik een verslag maak. Waar draait het verhaal feitelijk om? Waarom spreekt het me aan? Waarom vind ik het niets? Maar je kan ook analyseren totdat het verhaal in duizend stukjes ligt, het in feite kapot analyseren.

Ik begin wel eens met losse blaadjes en potlood bij de hand om alles gelijk te noteren maar dat blokkeert mij enorm bij het lezen. Soms lees ik prachtige zinnen die ik dan eigenlijk in m'n verslag wil noemen maar ben ze dan geheid kwijt. Wat ik wel merk door verslagen te maken is dat bepaalde boeken zo'n sfeer hebben die bijna niet na te vertellen valt.

Dan besef ik pas goed hoe knap zo'n boek gemaakt is, hoe moeilijk het is om iets op te schrijven zodat er een sfeer ontstaat. Dat mij de woorden ontbreken om dat te kunnen weergeven. Zou dat literatuur zijn? Dat ongrijpbare?

Bernadet

Hallo Bernadet,

Dat is heel mooi verwoord!

Als één boek van een schrijver als literair gekenmerkt wordt, is deze schrijver dan een literair schrijver? Ja, voor dat ene boek. Hij kan daarnaast regelrechte pulp geschreven, hij blijft voor dat ene boek geboekstaafd staan als literair schrijver.

Je moet nooit bang zijn aan iets "hogers" te beginnen. Het is echter ook iets dat al bij de geboorte van een mens aanwezig is of hij later literatuur zal gaan waarderen of niet. Voor jezelf is dat een mooie ontdekkingstocht en kom je erachter of het voor jou is weggelegd of niet. Boeken van Catherine Cookson en Konsalik zijn hoogstaande boeken op een bepaald niveau. Zo heeft iedere niveau zijn lezers. Maar als je ontdekt hebt dat literatuur een nieuwe wereld voor je opent, dan zijn de enige grenzen je eigen intelligentie, je bevattingenvermogen en je capaciteit. En daarom is het gewoon een kwestie van uitproberen. Aan de andere kant moet je ook weer niet te snel willen opgeven, soms vereist literatuur ook het doorzettingsvermogen van een lezer. Proust beroemde werk heeft mij pas na de vierde poging in de greep gekregen! En dan wordt je daarna ook volop beloond.

Nou ja, Bernadet, ik lees de boeken toch soms redelijk snel uit, ook in een roes en dat betekent haast automatisch dat je het boek minstens voor een tweede keer moet lezen, wil je het boek ook echt veroveren.

groetjes,

Roel

Bernadet schreef : Ik denk dat Roel iets belangrijks zegt, dat het te maken heeft met lees-ervaring.

Waarom lezen wij geen romannetjes meer? Omdat de verhalen vaak op hetzelfde neerkomen. Omdat het een standaard opbouw en afloop heeft. Dat gaat vervelen, na verloop van tijd weet je het wel.

Niet ieder literair werk hoeft moeilijke zinnen of beeldspraak enz te hebben. Bordewijk bijvoorbeeld heeft uitermate korte, kernachtige zinnen. Maar ik denk dat het verschil tussen lectuur en literatuur is dat literatuur iets met je doet, je aan het denken zet. Bijv. door iets vanuit een anders dan normale invalshoek te benaderen.

Bij lectuur zijn het vaak hapklare brokken, je klapt het boek dicht en dat was het.

En net als bij lectuur bevalt het ene verhaal je wel en de andere niet.

Ik denk dat leeservaring wel belangrijk is, na verloop van tijd ga je verder en gaat een bepaald soort verhalen je vervelen. Literatuur verveelt niet gauw en laat je soms herlezen.

Maar dat zijn zo mijn gedachten hoor.

Ik vond het wel een rake opmerking Inge, als één boek van een schrijver als literair wordt gekenmerkt, is het dan een literair schrijver? Daar loop ik steeds over na te denken.

Wel weet ik dat sommige schrijvers zo hoog de literaire hemel in worden geprezen dat je er bijna niet aan durft te beginnen 'want dat zal wel te moeilijk zijn'. Frappant is dat de woorden literair en moeilijk bijna aan elkaar geplakt lijken te zitten. Het woord literair schrikt veel mensen af.

'Dat is voor intellectuelen, dat snappen we toch niet.' Wat onzin is.

(Misschien hebben intellectuelen dit zelf wel bedacht om intellectueel over te komen)

Maar wat ik wel denk is dat leeservaring belangrijk is zodat je kan vergelijken en dan ga je vanzelf onderscheid maken van wat je goed vindt geschreven en wat niet.

Ik denk dat jouw benadering wel een goede zo niet de beste is. Je vindt een boek goed of niet.

Roel heeft enorm veel gelezen en heeft ook het geduld om de boeken te analyseren en heeft daaruit zijn conclusies getrokken over wat al dan niet literatuur is.

Ik denk dat als wij dat deden we waarschijnlijk ook meer een beeld kregen over literatuur. Ik doe het in ieder geval niet, ik ben veel te hebberig/gretig om weer aan het volgende boek te beginnen.

Bernadet

Hallo Inge,

Vergeet het niet dat mijn uiteenzetting, een uiteenzetting is de capaciteit van een schrijver, de maker dus en minder de lezer!

Het is niet vreemd dat een programma als Zeeman met boeken nooit de waardering gekregen heeft, die het verdiende. Los van het feit dat ze met een analyse van een boek de plank wel iets goed missloegen, was het een uitstekend programma, een unicum voor de Nederlandse tv, echter niet echt geschikt voor pure lezers. Deze recensenten, allen recensent voor een krant of zelf schrijver analyseerden de boeken op het niveau van de schepper van een boek. De meeste lezers zitten niet te wachten op een analyse van een structuur e.d.

Dus je kunt gerust je boeken zonder al die analyses lezen, gewoon voor de lol, alleen je mist een hele wereld mooi of lelijk, maar zondermeer verreikend voor je leven. Mijn leven heeft het enorm verrijkt. Het leert je ook om driedimensionaal naar de wereld om je heen te kijken. Het leert je beter situaties analyseren, je leert je ook mensenkennis en ervaring.

Er wordt vooral door niet lezer smalend gedaan over boekenwijsheid, dat dit niet over eenkomt met de werkelijkheid. Zij hebben het mis, het gaat zelfs dieper dan de werkelijkheid, want de werkelijkheid die wij normaal als mensen opvangen, is maar een deel daarvan. De goede literatuur leert je je dat er meer is dan de werkelijkheid die je op het eerste oog ziet.

En tenslotte. Het is toch een algemeen gegeven, dat de mens steeds snakt naar iets nieuws. Dat is iets waar goede literatuur in voorziet, steeds weer het verleggen van grenzen, een ware uitdaging voor en de schrijver en de lezer.

Als je een blik op die andere wereldheid wilt werpen, dan moet je maar eens de film Himmel über Berlin van de Duitse cineast Wim Wenders kijken. Als je eraan overgeeft, beleef je haast een spirituele ervaring.

groetjes,

Roel

Inge schreef : Wel bernadet, ik denk dat je de nagel op de kop slaat. Zo zinnig heeft nog nooit iemand in de discussie over wat literatuur is geantwoord.

Voor mij hoeft dat geanalyseer niet zo. Het gaat mij vooral om het verhaal en eventueel de achterliggende boodschap. Maar ik heb geen zin in zinsontledingen, zoeken naar betekenissen enz. En inderdaad Literatuur schrik de meeste gewone mensen af omdat ze denken dat literatuur en moeilijk samenhoren. Ik heb er eigenlijk nooit bij stilgestaan. Ik lees ergens een recencie of een beschrijving, denk "klinkt goed" en dan wil ik het lezen. Ik heb me nooit de vraag gesteld is dat nu literatuur of pulp? Nee, van die romannetjes lees ik niet meer. Heb het slechts een korte tijd als puber gelezen. Mijn goesting was nogal vlug over. Altijd hetzelfde verhaal, cliche personen,.... En toch, hoe noem je dan Evanovich???????

Ik begrijp mezelf soms niet

Inge

Hallo Marjo,

Als ik lees, leest de schrijver, die ik ook ben, onverbiddelijk mee. Die kan ik niet uitschakelen, maar er leest ook nog een dichter en filosoof mee. Echt onbevangen lezen kan ik niet meer. Aan de andere kant levert deze "multipersonaliteit" ook een hoop extra op.

Je kunt de wereld over varen, maar je zal er ook echt dieper in doordringen als je ook de tijd wil nemen om er langer bij still te blijven staan; je te verdiepen in een andere cultuur, dan leer eigenlijk pas echt iets over een bepaalde plaats of een bepaalde cultuur of over een gemeenschap. Dus als je bezoek aan bv Australië een vluchtige is, dan leer je nog meer over het land en zijn bewoners als een goed boek ervoer leest. En dan bedoel ik boek dat verder graaft dan de toeristische oppervlakte.

Het waarderen van literatuur heeft alles te maken met zien, zien wat de schrijver bedoelt heeft, zien waar de grootsheid ligt of waar juist het mankeert.

groetjes,

Roel

Marjo schreef : Ik zou best wel willen leren hoe je een boek moet beoordelen, maar hoe doe je dat? Zonder inderdaad een boek kapot te analyseren zou dat moeten kunnen.

Wat jij zegt, Bernadet, dat een boek je iets moet doen, dat er een sfeer, een idee moet blijven hangen wil het literatuur genoemd worden, dat is natuurlijk wel zo. Maar zelfs daar is niet iedereen bevattelijk, en of dat er mee te maken heeft of je veel gelezen hebt? Nou..weet ik niet. Levenservaring misschien ook wel, het karakter van de lezer zelfs, en misschien toch wel intelligentie, Roel!

Maar veel lezen? Ik ken mensen die hun hele leven in de streekromans zijn blijven hangen..zonder dat nu minderwaardig te willen noemen trouwens.

Er zal altijd een groot grensgebied blijven Inge. Waar we het niet over eens zullen worden.

Als ik Banville een goede schrijver noem, waar ik van geniet, en Roel noemt het hoogstaande literatuur..bedoelen we dan misschien toch hetzelfde, maar zeggen we het anders?