Natsume Sõseki - De poort samenleesboek jan/febr 2014

Ik heb het boek zojuist uitgelezen en de discussies hier doorgespit. Zo te zien hebben we allemaal moeite gehad met het 'waarom' van de schaamte en de teruggetrokkenheid van Sosuke en Oyone. Ik moet eerlijk zeggen dat ik er ondanks alle discussies nog niet uit ben. Als je puur kijkt naar wat het verhaal zegt, dan staat er letterlijk dat Yasui zegt dat Oyone zijn zuster is. Punt. Maar dan weten we te weinig van de manieren en zegswijzen van het oude Japan.

Mijn man heeft eens een videocursus Japanse manieren gehad; het is schrikbarend hoeveel betekenissen een bepaald woord in een bepaalde context kan hebben. Dan is het 100 jaar na dato gokken wat de schrijver echt bedoeld heeft.

Ik vond de betekenis van 'de poort' erg mooi. Sosuke heeft de keuze: of terugkeren of zelf de poort open doen in plaats van te wachten tot iemand anders hem voor hem open doet. Hij kiest er voor om niets te doen - en is daar gelukkig mee (blz. 153). Dat gebeurt op meerdere plekken in het boek: hij heeft de keus tussen iets of niets doen en praktisch altijd kiest hij ervoor om niets te doen.

De tegenstellingen zijn inderdaad het duidelijkst verwoord in de verschillen tussen de woonhuizen en de karakters van Sosuke en zijn huisbaas Sakai. Mooi.

Ik vond het verschil tussen de Nederlandse en de Engelse vertaling eigenlijk best schokkend. Welke het beste is, zullen we waarschijnlijk nooit weten. Maar in het Engels komt het in ieder geval vloeiender en wat mij betreft ook geloofwaardiger over.

Ik had ook graag wat meer over Oyone gelezen. Dat moet best een sterke vrouw zijn geweest: drie afgebroken zwangerschappen, een man die door zijn manier van doen slechts een schamel inkomen verdient (hoewel ze er wel een dienstmeisje van kunnen betalen, dus valt wellicht nog een beetje mee) en een zwak gestel. En dan wordt ze ook nog door hem min of meer in de steek gelaten wanneer hij naar het zenklooster gaat. Zij moet zich blijkbaar maar redden en stel dat Yasui erachter was gekomen dat zij onderaan de rots woonde, dan had zij de kastanjes uit het vuur kunnen halen.

Maar puntje bij paaltje is het zo dat de echtgenoten beiden tevreden zijn met het leven dat ze leiden. Dat blijkt overal uit. Dus wat er ook is misgegaan in het verleden, het deert hen niet (meer).

Ik vond De Poort een mooi, raadselachtig boek dat veel vraagtekens achterlaat. De grootste is wel wat er is gebeurd op het moment dat Sosuke en Oyone een stel werden. Wat was er zo erg dat zowel Sosuke als Yasui van de universiteit moesten. Dat blijft voer voor speculatie, ben ik bang. .

hoewel ze er wel een dienstmeisje van kunnen betalen, dus valt wellicht nog een beetje mee

Nou dat las ik dus ook in de toelichting. In het Japan van die tijd hadden heel veel mensen een dienstmeisje.

Die woonden daar in en kregen te eten, meer niet. Dat was toentertijd heel gewoon. Die meisjes waren al blij als ze onderdak hadden en de vrouwen waren blij dat ze hulp hadden. Het eten en dergelijke was heel bewerkelijk.

Ik heb nu ook de tweede vertaling binnen, die waarover berdine het had, en daar staat in de toelichting dat er in Japan sowieso heel weinig gesproken werd. Alleen het hoognodige werd gezegd.

Ik zal morgen even opzoeken hoe het er precies staat.

Wat de poort betreft: Eigenlijk is de buurman ook een poort. Hij is heel gastvrij en biedt Sosuke een mogelijkheid om wat meer onder de mensen te komen.

In de toelichting staat dat de poort mogelijk ook verwijst naar een boek van Nietzsche 'also sprach Zaratustra' dat net uit was en waar Natsume Soseki heel enthousiast over was. De poort stond op een weg en vertegenwoordigde het heden. De weg betekende de toekomst en het verleden. Dat boek was toentertijd nog vrij onbekend maar bewezen is dat Natsume Soskei het zeker gelezen had voordat hij De poort schreef.

Ik ben er zelf nog niet helemaal uit waarom Sosuke zijn vrouw, waar hij toch heel erg gek op is, zo laat zitten en wegvlucht als Yasui dreigt te komen. Het enige wat ik begreep is dat zij niet uitgenodigd was en Sosuke wel. Oyene komt zelden het huis uit en Yasui had dan ook helemaal het doodlopende steegje door moeten lopen en net het laatste huis in moeten kijken om daar Oyene te ontdekken. Maar ja, het blijft toch vreemd inderdaad.

Het tweede Engelse boek is ook levendiger van taal dan het Nederlandse boek.

Ook daar zal ik nog wel voorbeelden van geven.

Dettie

Dettie schreef : In de toelichting staat dat de poort mogelijk ook verwijst naar een boek van Nietzsche 'also sprach Zaratustra' dat net uit was en waar Natsume Soseki heel enthousiast over was. De poort stond op een weg en vertegenwoordigde het heden. De weg betekende de toekomst en het verleden. Dat boek was toentertijd nog vrij onbekend maar bewezen is dat Natsume Soskei het zeker gelezen had voordat hij De poort schreef.

Dettie

Ja, ik vind dat een hele mooie metafoor. Ook de keuze van Sosuke is mooi verwoord.

Dettie schreef :

Ik heb nu ook de tweede vertaling binnen, die waarover berdine het had, en daar staat in de toelichting dat er in Japan sowieso heel weinig gesproken werd. Alleen het hoognodige werd gezegd.

Ik zal morgen even opzoeken hoe het er precies staat.

Dettie

Ah, dat had ik al willen vragen. Die twee scenes, waar Sosuke zegt nog eens zoals Koroku te willen worden, en die waar Sosuke thuis komt en Oyone nog steeds slapend aantreft. Daar ben ik bloednieuwsgierig naar... :mrgreen:

Komt eraan...

Dettie

Nederlandse vertaling:

Yasunosuke scheen het druk te hebben en ging na wat minder dan een

uur praten naar huis. In verband met Koroku hadden ze geen concreet plan.

Ze namen afscheid met de woorden dat ze er binnenkort rustig met zijn allen

over moesten beslissen en dat als het mogelijk was Koroku daar ook bij

moest zijn. Toen ze weer met zijn tweeën waren, vroeg Oyone aan Sōsuke:

“Waar denk je aan?” Sōsuke stak zijn handen in zijn ceintuur en tilde zijn

schouders wat op.

“Ik wil ook nog eens als Koroku worden,” zei hij. “Wij maken ons zorgen

dat het met hem noodlottig afloopt zoals met mij. Maar hij ziet zijn oudere

broer niet eens staan. Mooi is dat!”

Oyone bracht de theekopjes weg naar de keuken.



1e vertaling (Francis Mathy)

Yasunosuke left Sosuke's after less than an hour, saying that he was very busy.

No concrete plan for Koroku emerged from their conversation. Yasunosuke's parting

suggestion was all concerned - including Koroku, if this were convenient - get together

and decide upon a course of action. Whe the two were alone again, Oyone asked

Sosuke, 'What do you think?'

Sosuke stuck both his hands into his sahs and raised his shoulders slightly.

'If I only could be like Koroku again! I keep fearing that he'll fall into Fate's snare as I have.

On the other hand he hardly gives any thought of me. But it is better that way!'

Oyone cleared away the tea things and carried them into the kitchen.

2e vertaling (Wiliam F Sibley)

Yasunoke left after chatting for less than an hour, saying that he was busy, without

reaching any concrete agreement with Sõsuke about Koroku’s future. His parting words

were that in any case they should all have a leisury get-together sometime and come to

a decision, preferably with Koroku present if that would be all right.

When the couple was alone Oyene addressed her husband; “May I ask what you’re thinking?”

Strinking a pose with hands thrust under his sahs and shoulders slightly reaised, Sõsuke said,

“I’m thinking how much I wish I could be like Koroku again. Here I am constantly worrying that

he might meet up with the same fate that I did, while for him his brother doesn’t even exist.

Can you beat that?

Oyene took the tea things out to the kitchen.

Dettie