Vanaf vandaag schrijftips op Leestafel!

Ja ik ook, het is een goed jaar!

Konden we het jaar maar bottelen hè.

Dettie

Hoe bereid ik mij voor op NaNoWriMo?

Het is weer zover. Over een paar weken dompelen vele schrijvers zich onder in hun creativiteit voor de National Novel Writing Month (NaNoWriMo). Het is dan ook de hoogste tijd om je voor te bereiden, en daar helpen we graag aan mee met deze schrijftips.

Maak een planning

Het lijkt vanzelfsprekend dat je een planning nodig hebt, wil je in een maand een roman schrijven. Waarom doen veel schrijvers het dan toch zonder? Zij schrijven liever impulsief en vormen hun ideeën tijdens het schrijven. Zo ontstaat er vanzelf een structuur, of die breng je aan in de herschrijffase. Toch leert de ervaring dat je zonder een schrijfplan al gauw leegloopt: de inspiratie is op, er komt niks meer uit de pen. En dan?

Door van te voren vast te stellen wat er in ieder hoofdstuk gaat gebeuren, kom je nooit zonder ideeën te zitten. En wil een scène dan niet vlotten, dan kun je altijd met een volgende aan de slag. Onthoud: met NaNoWriMo trachten we niet een perfect manuscript af te leveren. We schrijven enkel een eerste, ruwe versie.

Hoe maak je een schrijfplan? Dat verschilt per persoon. De één schrijft voor iedere scène een samenvatting, terwijl de ander alleen de rode draad van het verhaal uitwerkt. Het belangrijkste is dat je voor ogen krijgt hoe jouw verhaal begint, hoe het eindigt en welke ontwikkeling het hoofdpersonage doormaakt. Zo heb je een vangnet als je verhaal dreigt te ontsporen.

Nodig schrijfvrienden uit

Schrijven is eenzaam vak. Jouw man, vrouw, kinderen en/of sociale leven zullen dit vast gemerkt hebben als je eens wat minder aandacht te besteden hebt. Bij NaNoWriMo ligt dat anders. Een maand lang iedere dag schrijven is intensiever dan de schrijfgewoontes van de meeste schrijvers, waardoor de behoefte om je schrijfervaringen te delen ook sterker wordt.

Verzamel vrienden om je heen die dezelfde uitdaging aangaan, of overtuig hen mee te doen. Organiseer een bijeenkomst voor of na iedere schrijfsessie, of schrijf zo nu en dan in dezelfde ruimte. Dit werkt niet alleen motiverend, het is ook een uitlaatklep om ervaringen te delen en op adem te komen. Maar pas op: deze bijeenkomsten zijn niet alleen voor de gezelligheid; je hebt nog steeds je quotum van de dag.

Zorg voor een schrijfplek

Routine is een sleutelwoord voor schrijvers. Een vertrouwde omgeving om in te schrijven is dan ook onmisbaar. Of het nou in een bibliotheek, in het park of simpelweg in jouw slaapkamer is: zorg dat je er niet afgeleid kunt worden. Werk je thuis, ruim dan je bureau op, schakel internet uit en maak duidelijke afspraken met je familie of huisgenoten. Een 'niet storen'-bordje doet wonderen. Wat je ook doet, stel je directe omgeving op de hoogte van jouw deelname aan NaNoWriMo.

Weg met schuldgevoel

Veel van jullie zien de bui al hangen. Vrienden en familieleden die gepikeerd reageren en je keer op keer gaan herinneren aan je sociale verplichtingen. Laten we het niet mooier maken dan het is: wil je een roman in een maand schrijven, dan moeten die sociale verplichtingen maar wachten. Dat gaat lastig zijn, dus zoek mensen op die je hierin willen steunen. Wapen jezelf tegen schuldgevoel.

Bovendien, nu schrijf je jouw roman in een maand in plaats van in twee jaar. Daar moet je omgeving toch juist blij mee zijn?

Door Reinoud Schaatsbergen, redacteur bij Schrijven Online

Meer schrijftips? Kijk dan op www.schrijvenonline.org/tips

Hoe bereid ik mij voor op NaNoWriMo? II

Nog maar een week te gaan. Heb je jouw schrijfplan al klaarliggen? Spelen de scènes dag en nacht door je hoofd? Zo niet, dan hebben wij nog wat schrijftips voor je.



Zorg dat je computer en software in orde is

Niks zo vervelend als een tekstverwerker die crasht terwijl je de laatste puntjes op de i zet. Of de accu van je laptop die plots leegstroomt alsof er een dam is gebroken, en je na een half uur in het park zonder stroom zit. We zien problemen met technologie vaak over het hoofd, omdat het in eerste instantie weinig met schrijven te maken heeft. En omdat het verdorie gewoon hoort te werken!

Zie jouw pc of laptop als een goedgevulde pen en een stapel vellen papier. Werkt de software niet mee, dan is de inkt op of zijn de papieren verfrommeld. Check dus voor 1 november, het liefst nu al, of je werkstation in orde is. Is Windows up-to-date? Draaien er geen programma’s in de achtergrond die je besturingsprogramma vertragen? Doet je antivirusprogramma het naar behoren? Liggen de kabels van je computer niet open en bloot voor de nagels van de kat? Het lijkt triviaal, maar deze kleine dingen kunnen een probleem van grote proporties aannemen op de verkeerde momenten.

Houd je schrijfplek opgeruimd

We zeiden het vorige week al: schrijf op de plek waar je in alle rust en vertrouwen kunt zijn. Niet minder belangrijk is de staat van die schrijfplek. Stoor jij je aan rommel? Begin dan nu al met opruimen en zorg dat er niks meer bij komt. Raak je snel afgeleid door naar buiten te staren? Verschuif je bureau totdat je geen uitzicht meer hebt op het raam.

Wees ook netjes zodra je aan de slag gaat. Schetsen, naslagwerken en broodkruimels kunnen nogal eens in het rond vliegen, dus plan na elke schrijfsessie vijf minuten in om je plek op te ruimen. Zo kun je de volgende dag met een schone lei weer aan de slag.

Verstop je bed

Je leest het goed. Wil je NaNoWriMo naar behoren afsluiten, dan moet je de grenzen van je concentratie opzoeken. Een dutje zal meer dan eens een welkome afwisseling zijn, dus haal dat bed uit zicht! Werk je in een andere kamer dan waar je bed staat? Sluit dan alle deuren. Werk je in dezelfde ruimte waar je slaapt? Zet dan een kamerscherm tussen jouw bed en bureau. Verstop het bed desnoods onder een laken, zolang het ding maar niet te zien is.

Wees goed voorbereid - maar niet té goed

Bureau opgeruimd, schrijfplan klaar, pen in de aanslag? Neem dan nu een weekje rust. Staar je niet blind op alle voorbereidingen en laat ook andere zaken dan alleen NaNoWriMo in je hoofd rondspoken. Het risico bestaat namelijk dat je te planmatig gaat schrijven, terwijl deze maand draait om intuïtie. Soms is een schets van een scène voldoende om een hoofdstuk te schrijven, zolang het maar als vanzelf komt. Zo voorkom je dat je niet na twee weken al door je ideeën bent.



Sluit een wedje af

Begint de angst in te slaan, nu de uitdaging voor de deur staat? 'Lukt me dit wel?' zul je wellicht denken. 'Wat als ik na een week geen inspiratie meer heb?' Het gaat je misschien vreemd in de oren klinken, maar een wedje afsluiten werkt als een stok achter de deur. Draai de rollen om als iemand zegt: ‘Dat lukt je nooit’. Vraag wat je ervoor krijgt als het je wel lukt. Vijftig euro, een fles wijn, een dagje schoonmaken in huis; hoe gek je het ook maakt, de weddenschap gaat je motiveren om te bewijzen dat je het kunt. En dat prijsje is natuurlijk mooi meegenomen.

Door Reinoud Schaatsbergen, redacteur bij Schrijven Online

Meer schrijftips? Kijk dan op www.schrijvenonline.org/tips

NaNoWriMo tips - de eerste week

Vrijdag, 1 oktober, gaat de National Novel Writing Month van start. Ben je er klaar voor? Lees onze tips, dan zorg je ervoor dat je niet in één week al je creativiteit eruit schrijft.

Vergeet de eerste zin

Het is een welbekend cliché: een schrijver die uren, dagen of zelfs weken piekert over de eerste zin. Je wil dat die zin ijzersterk is, niet zo zeer om de lezer in het verhaal te zuigen (je manuscript is immers nog lang niet af) maar om een basis voor jezelf te creëren. Het gevolg: het papier of document blijft leeg.

Zie de openingszin als de kers op de taart; die voeg je ook pas als laatste toe om het geheel aantrekkelijk te maken. Zet die zin dus uit je hoofd en begin met schrijven. En wie weet, misschien verzin je die perfecte openingszin wel tijdens het schrijfproces. Zo niet, dan heb je altijd de herschrijfrondes nog.

Schakel je interne redacteur uit

Denk niet na over de kromme zin die je net hebt geschreven, en laat die ene spelfout nou maar staan. Zeg ‘nee’ tegen je innerlijke redacteur. Herschrijven leidt alleen maar tot meer herschrijven, en tijdens NaNoWriMo is dat funest. Je hebt immers al zo weinig tijd voor die 50.000 woorden.

In deze maand hoef je aan niemand verantwoording af te leggen, want je gaat het manuscript toch niet op 1 december al laten drukken? Je maakt een eerste versie, één die je nog aan gaat passen in december, of januari of zelfs pas over een half jaar. Weg dus met die arendsoog en negeer die onjuistheden en ongepoetste parels. Durf je eigen stem te volgen en schrijf door.

Schrap niet; markeer

Het is bijna onvermijdelijk dat je een scène gaat schrijven die helemaal niet thuishoort in de plot van je verhaal. Die scène gaat rondspoken in je gedachten en binnen de kortste keren ligt die in de prullenbak. Vermijd dit. Vis die scène uit de prullenbak, markeer hem en sla hem op - desnoods in een ander document.

Waarom? Op het moment dat je op dit probleem stuit, is je verhaal waarschijnlijk nog lang niet af. Hoe kan je dan weten dat deze scène absoluut geen plekje in je verhaal verdient? Voor hetzelfde geld gooi je volgende week je huidige idee overboord en blijkt die scène het ideale startpunt voor je nieuwe idee te zijn. Gooi voorlopig dus niks weg, maar blijf schrijven.

Het NaNoWriMo-lied

Veel schrijvers vinden hun muze in muziek. Sommigen hebben zelfs een aparte playlist voor iedere emotie die ze tijdens het schrijven moeten ervaren. Waar je ook naar luistert, of het nou klassiek, latin of hard rock is, zoek een nummer uit waar je deze maand bij zweert. Maak dit jouw NaNoWriMo-lied. Luister ernaar als je begint, als je vast komt te zitten of als je het quotum van de dag hebt behaald. Laat het nummer jouw inspiratie zijn om door te gaan.

Geef niet op

Als de eerste week voorbij is en je iedere dag exact 1.667 woorden hebt geschreven, zul je je goed voelen. Toch moet je daar geen genoegen mee nemen. De tweede week, volgens velen de ‘helweek’, valt altijd zwaarder dan je aanvankelijk denkt, dus het is mooi meegenomen als je een back-up hebt. Dus heb je jouw dagelijkse quotum bereikt, maar heb je nog tijd, zin en energie? Ga dan door. Geef niet op.

Door Reinoud Schaatsbergen, redacteur bij Schrijven Online

Meer schrijftips? Kijk dan op www.schrijvenonline.org/tips

NaNoWriMo tips - de tweede week

De tweede week van de National Novel Writing Month staat ook wel bekend als de ‘helweek’. Na een week enthousiast je inspiratie te hebben gespuid komt er geen woord meer uit je vingers, waardoor die mijlpaal van 50.000 woorden ineens onbereikbaar lijkt. Tijd om je focus te hervinden en je schrap te zetten voor wat komen gaat.

Doe een stapje terug

Het enthousiasme van de eerste week neemt af, je komt iedere dag moeilijker aan je woordenaantal en andere projecten worden erg aantrekkelijk. Om te voorkomen dat je nu al door je creatieve reserves brandt, is het verstandig even een stapje terug te doen en op adem te komen.

Probeer het volgende: zet je toetsenbord aan de kant en pak een leeg vel papier. Schrijf nu op hoe je ervoor staat. Ben je op schema? Loopt het verhaal zoals je wil? Heb je nog genoeg ideeën om mee vooruit te kunnen? Stel jezelf zoveel vragen als je maar kunt bedenken en probeer die zo helder mogelijk te beantwoorden. Door te evalueren wat je tot nu toe gedaan hebt, krijg je namelijk een overzicht van wat er al gedaan is en wat je nog te wachten staat. Deze methode spreekt je relativeringsvermogen aan waardoor je duidelijke afspraken met jezelf kunt maken die je weer energie geven.

Herschrijf niet; lees

Het vooruitzicht om na een lange dag school of werk aan je bureau te gaan zitten wordt steeds minder aangenaam. Om weer in je verhaal te komen kun je teruglezen wat je de voorgaande dagen geschreven hebt, maar dat wekt onvermijdelijk de neiging tot herschrijven.

Pas hiervoor op, want je hebt akelig weinig tijd om aan die 50.000 woorden te komen. Idealiter kijk je geen seconde terug, al helpt het lezen van je eigen verhaal doorgaans wel. Spreek dus het volgende met jezelf af: herlees alleen wat je gisteren hebt geschreven. Pak vervolgens je schrijfplan erbij en kijk alleen vooruit. Wat geschreven is, hoe onnodig het ook is voor het uiteindelijke product, is in deze maand mooi meegenomen. Zo herstart je jouw gedachten zonder dat je jezelf vastzet.

Je kunt trouwens ook een pdf maken van alles wat je tot nu toe hebt geschreven. In een pdf kun je namelijk niks aanpassen, wat wellicht helpt je neiging tot herschrijven in toom te houden.

Negeer andere (boek)ideeën

Soms helpt zelfs het teruglezen van je eigen verhaal niet. In het ergste geval krijg je ineens een prachtig idee voor een ander verhaal. De inspiratie stroomt door je heen en wast alle NaNoWriMo-gedachten weg. Als je deze 'ontsporing' van gedachten niet goed opvangt, loop je het risico alle motivatie voor deze uitdaging kwijt te raken.

Doe het volgende: ga niet in op dit nieuwe idee, gooi het ook niet in de prullenbak, maar schrijf het beknopt op en bewaar het ergens. In je bureaula, op je nachtkastje, als geeltje bij je computer, wat je maar wil. Zo stop je het idee in een figuurlijk doosje dat niet verloren kan gaan, en dat creëert rust. Rust die je hard nodig hebt voor je huidige project.

Houd je verhaal geheim

Als je goed op gang begint te komen en jouw personages zowaar beginnen te leven, wil je het verhaal natuurlijk delen met je omgeving. Niet doen. De kans is groot dat je feedback krijgt van de lezers, en in dit stadium kan dat je hele plan op zijn kop zetten. Wat als iemand voorstelt dat ene plotelement aan te passen? Of vindt dat het eerste hoofdstuk wel wat sterker kan? Voor je het weet, ben je het verhaal aan het herschrijven, terwijl dat pas een taak voor na november is.

Houd het plezierig

Helpen deze adviezen niet en kom je simpelweg niet verder? Leek deze uitdaging je eerst een fluitje van een cent, maar blijkt die nu een literaire marteling? Bedenk dat je aan NaNoWriMo bent begonnen voor je plezier, dus zet die 50.000 woorden voor nu uit je gedachten. Nu ga je ontspannen.

En ontspannen kan best door te blijven schrijven. Denk aan een ander verhaal dat zich in dezelfde setting afspeelt als je NaNoWriMo-verhaal. Of misschien wel in een ander genre. Of schrijf de achtergronden van je personages uit - of in het geval van de meer fantastische verhalen: de wereld. Hierdoor breng je de nodige afwisseling toe, maar wijk je niet af van het project zelf. Voor je het weet krijg je daardoor juist de spurt die je nodig hebt.

Door Reinoud Schaatsbergen, redacteur bij Schrijven Online

Meer schrijftips? Kijk dan op www.schrijvenonline.org/tips