Vanaf vandaag schrijftips op Leestafel!

Zes schrijftips om je concentratie te sterken

Zelfdiscipline is een deugd, één waar zelfs de beste schrijvers moeite mee hebben. Het is dan ook niet gek om hulpmiddelen te gebruiken om jezelf af te sluiten van je directe omgeving. Hieronder vind je enkele schrijftips die je daarbij helpen.

Je eigen stekkie

De één schrijft graag thuis, de ander kiest voor de bibliotheek, weer een ander schrijft het liefst in een café. Probeer ook eens de indeling van jouw (schrijf)kamer te veranderen en aanschouw het effect. Ontdek wat voor jou de meest ideale situatie van jouw eigen plek is (deur open of dicht, kat wel of niet in de kamer, et cetera) zodat je die kunt nabootsen als je ongestoord aan de slag wil gaan.

Geen internet

Sociale media zijn een vloek voor schrijvers. Als je verhaal niet wil vlotten, is de neiging moeilijk te weerstaan om te kijken wat je vrienden aan het doen zijn. En hoe kan dat tegenwoordig beter dan met Facebook en Twitter? Vermijd deze afleiding, voordat die al je tijd opslokt. Doe desnoods wat de schrijver Jonathan Franzen deed: de internetverbinding van zijn laptop onklaar maken met lijm. Kortom, verzet je tegen prikkels die je verleiden contact op te nemen met de buitenwereld; die overleeft het wel een paar uurtjes zonder je.

Geen gsm

Als je niet op Facebook of Twitter te vinden bent, dan verwachten mensen dat je in ieder geval nog via Whatsapp of met een sms te bereiken bent. Je telefoon op stil zetten lijkt de oplossing, maar die is eigenlijk niet zo effectief als je denkt. Als je telefoon zich in je gezichtsveld bevindt, is de neiging om je berichten te bekijken namelijk veel groter. Zelfs als je niks ontvangt gaan je gedachten onbewust uit naar de mogelijkheid, en dat haalt je uit je workflow. Leg je telefoon dus uit zicht zodat je hem niet ziet trillen, het scherm niet op ziet lichten en de neiging vermijdt om toch even te checken of je een bericht hebt gemist.

Oordopjes en hoofdtelefoons

Iedereen kent het: de boormachine om acht uur 's ochtends, de muzikale buurman van een verdieping lager of de huilende baby van de overkant. Dan kun je naar de bibliotheek gaan, maar ook fluisterende mensen kunnen voor grote afleiding zorgen. Een geluidswerende hoofdtelefoon is een uitstekende oplossing, hoewel je ook altijd oordopjes met muziek in kunt doen.

Muziek en stofzuigers

Veel schrijvers zweren bij muziek. De een zet instrumentale klassieke muziek op om afgeleid te worden door tekst, en de ander herhaalt telkens weer dat ene rocknummer om die specifieke sfeer te ervaren. Het is niet ongewoon voor een schrijver om een speellijst samen te stellen, speciaal voor in de schrijfuurtjes. Simon Vestdijk deed het anders: hij zette destofzuiger aan. Het monotone gebrom overstemde wat hem het meest stoorde: de onverwachte geluiden, zoals jengelende kinderen, verkeer of gebonk op de trap.

Routine

Alle zelfdiscipline komt voort uit routine. Het beste hulpmiddel om jezelf in die routine te krijgen, is een schema. Stel van dag tot dag vast wanneer je gaat schrijven, en houd je hier aan. Overweeg ook om vast te stellen wat je die dag gaat schrijven, zodat je je daar op voor kunt bereiden. Hoe langer je deze routine volhoudt, hoe gemakkelijker het wordt die omschakeling te maken.

Door Reinoud Schaatsbergen, redacteur bij Schrijven Online

Meer schrijftips? Kijk dan op www.schrijvenonline.org/tips

Do’s en don’ts van een dialoog

Een goede dialoog verzinnen is moeilijker dan het lijkt. Sterker nog, vrijwel iedere schrijver ondervindt er moeite mee. Een dialoog is immers hét gereedschap om de stem van jouw personages te tonen aan de lezer. Met deze schrijftips maak je in een mum van tijd een uitstekende dialoog.

Laten we eerst naar de basis van een dialoog kijken:

Een dialoog dient grammaticaal in orde te zijn. Komt een ander persoon aan het woord, begin dan een nieuwe alinea. Denk ook aan aanhalingstekens. Zowel dubbele als enkele aanhalingstekens worden geaccepteerd, al wordt het gebruik van enkele als standaard gezien op Nederlandstalig gebied. Welk systeem je ook gebruikt: wees consistent. Qua kommagebruik wordt doorgaans de elda-regel gehanteerd: 'eerst leesteken, dan aanhalingsteken.' In dat geval komt de komma dus altijd voor het leesteken.

Een dialoog is kort maar krachtig. Lange lappen dialoog nodigen niet uit tot lezen en remmen het verhaal af. Gebruik korte zinnen en breek stukken dialoog op met omschrijvingen van handelingen. De personages staan immers niet stokstijf stil tijdens een gesprek. Laat zien wat er gebeurt en laat dit samenhangen met het gesprek.



Een dialoog laat iets zien over de personages die aan het woord zijn. Ieder personage heeft zijn of haar eigen stem en dat wordt duidelijk uit dialoog. Zelfs intonatie en houding wordt zichtbaar voor de lezer in een goede dialoog. In dat opzicht moet iedere zin in een dialoog noodzakelijk zijn voor de plot.

Houd je aan deze basis, dan krijgen al jouw dialogen een duidelijke structuur als beginpunt. Wat volgt is - niet minder belangrijk - de inhoud. Hieronder enkele valkuilen die je moet vermijden:

‘Hij zegt’ of ‘zij zegt’ constructies. Een personage kan zich op talloze manieren uiten en veel schrijvers denken dit alleen te kunnen doen door dergelijke constructies. Het personage hijgt, sputtert, krijst en raaskalt, wat soms onopzettelijk hilarisch beschreven wordt. Hoe iemand iets zegt - en uiteindelijk zelfs wie het zegt - hoort uit de woorden van de dialoog al duidelijk te worden. Meer dan 'hij zegt' is dus niet nodig, en ook daar moet je spaarzaam mee zijn.

Kopje koffie-dialoog. Lezers zijn niet geïnteresseerd in hoeveel klontjes suiker jouw hoofdpersonages in zijn koffie wil. Dit geldt niet alleen voor koffie of thee, maar voor alle soortgelijke situaties. Voegt een passage niks toe aan de plot of aan personageontwikkeling, zet er dan een streep door.

Infodump. Dialoog is een middel om de plot te vorderen. Toch gebruiken veel schrijvers het om lezers te informeren over de setting of over gemaakte keuzes. Maar dat moet juist door handelingen en omschrijvingen duidelijk worden. Bovendien voelt dergelijke uitleg onnatuurlijk aan, waardoor de spanning opbreekt.

Realisme. Er gaat geen gesprek voorbij zonder een 'um' of 'uh'. Toch is er geen plek voor die geluiden in een geschreven dialoog, want het remt de dialoog af. Dit geldt voor veel woorden of constructies, zoals zinnen die in elkaar overlopen. Er bestaan natuurlijk uitzonderingen, maar die dienen doorgaans een toegevoegde waarde.

Het wordt ook aangeraden om dialogen van andere schrijvers te lezen. Zo zie je wat mogelijk is en waarom bepaalde constructies wel of juist niet werken. Blijf experimenteren om dialoog in jouw schrijfstem te passen en lees al je dialogen hardop om te testen of ze natuurlijk klinken.

Door Reinoud Schaatsbergen, redacteur bij Schrijven Online

Meer schrijftips? Kijk dan op www.schrijvenonline.org/tips

Leuk, dank weer.

Dialogen schrijven is zo ongeveer het moeilijkste wat er is op schrijfgebied.

ja zeker, of ze worden te lang of er wordt constant, zei hij, riep zij, schreeuwde hij, piepte zij enz. geschreven, of er wordt een té populaire taal gebruikt. Lastig hoor. Vooral omdat een dialoog moet dienen ter informatie, niet voor het praten op zich.

Dettie

Zelf vind ik het een ramp, ik kan het ook nauwelijks.

In boeken storen slechte dialogen me vaak ook erg. Vooral de toevoegingen en beschrijvingen. Goede boeken zijn de boeken waarin al die toevoegingen niet nodig zijn en je tóch weet hoe de personages zich voelen.

De nieuwe tips zijn ook leuk.

Dat lijkt me nu een leuk werkje, het hele verleden, karakter,achtergrond, vrienden, hobbies, trauma's van je hoofdpersoon bij elkaar verzinnen en opschrivjen. Dat lijkt me nog leuker en in ieder geval makkelijk dan het verhaal zelf.

Ik kan me ook voorstellen dat schrijvers van hun personages gaan houden. Ze kennen ze door en door en trekken tijden langs, soms jaren, met hen op.