Natsume Sõseki - De poort samenleesboek jan/febr 2014

Marjo schreef : Dat het 'voor de knal' anders was, dat kan best, daar kan ik in meegaan. Ze zijn inderdaad verliefd geworden, maar ik heb het idee dat die liefde verdwenen is, toen ze eenmaal op elkaar aangewezen bleken en zich 'verstopten'. Daar zal het schuldgevoel wel mee samenhangen.

Nee dat denk ik niet. Ik denk dat juist omdat ze zo op elkaar waren aangewezen de liefde zich verdiepte, ze begrepen elkaar volkomen en hadden genoeg aan elkaar. Ze hadden daardoor weinig woorden nodig.

Over dat verstoppen... Ze zijn wel aan de schandpaal genageld, ook door hun familie, daarnaast ook nog eens flink bedonderd door de oom van Sosuke. Je kunt zeggen eigen schuld, had hij maar actie moeten ondernemen, maar de oom had het ook niet mogen doen. Wel een oordeel hebben over de relatie maar ondertussen de erfenis van Sosuke opmaken o.a. ten bate van de opleiding van zijn eigen zoon. Nogal krom...

Ze laten ook constant voelen dat ze liever niet met Sosuke en Oyene omgaan.

Waarom denk jij dat de liefde verdwenen is Marjo? Heb je bijvoorbeeld een paar voorbeelden waar je dat uit opmaakt?

Dettie

Inge schreef : ze hadden volgens hen inderdaad geen uitzicht op meer, maar volgens mij kon hen dat weinig schelen... Oke ze hadden het misschien liever anders gezien maar het was nu zo "punt"

Maar toch, in een aantal kleine dingen, komen ze liefdevol naar elkaar toe over...

'k zou de passages moeten opzoeken in het boek maar op een bepaald moment is Oyone ziek was Sosuke toch echt wel bezorgt. Als er niets meer van liefde was voor elkaar zou hij zo doen of gewoon onverschillig daarover zijn?

Ik weet het allemaal niet hoor... het kwam gewoon zo op mij over.

Ja, Sosuke gaat eerder naar huis van zijn werk omdat hij zich heel erg ongerust maakt om Oyene.(blz 85)

In de tram terug naar huis zijn zijn gedachten constant bij Oyene.

Tijdens zijn zondagse wandeling overweegt hij ook een kraagje voor haar te kopen en hij koopt bij de buisbaas stof voor een nieuwe kimono voor haar. Dat doe je niet als er geen liefde meer is denk ik.

Dettie

Het ligt er dus heel veel aan wat je voor betekenis aan het woord 'liefde' geeft.

Een stofje of een kraagje staat gelijk met een bos bloemen vind ik. Het is heel makkelijk, en zeker, je toont er waardering mee, maar dat doet een broer ook voor een zus.

Misschien ben ik zwartgallig, maar ook dat eerder naar huis gaan is voor mij geen bewijs van liefde zoals die tussen man en vrouw kan bestaan. Ik heb het idee, en dat is -net als wat Inge zegt - meer een gevoel dan dat er details aan te wijzen zijn, dat ze meer een broer en zus-relatie hadden dan een echte liefde. Ze waren er tevreden mee zoals je dat verwacht van twee outcasts die op elkaar aangewezen zijn. Ik zie dus ook die 'vlucht' van Sosuke als een laatste poging om er nog wat van te maken -voor zichzelf!- en die mislukt.

En hoe vind jullie het verhaal van de toelichting van Flanagan waarin aangegeven wordt dat Sosuke bang is een

avonturier te worden, gebaseerd op Zarathustra's uitspraken waar ook die opdracht van de Zenmeester op

gebaseerd is?

---

"Als Sosuke weet dat zijn vroegere beste vriend, wiens vrouw hij afgepakt heeft, (sorry het staat er echt) is hij

compleet in paniek. Maar waardoor? Omdat zijn huisbaas Sakai zijn broer en Yasui avonturiers noemde, twee maal

zelfs (blz 124 en 125) het woord avonturier vervult hem met angst... In andere woorden Sosuke vlucht weg

voor het concept avonturier zelf (zie de uitleg over Zarathustra)

- In het Japans heeft Natsume Soseki steeds een ruimte opgelaten tussen de drie karakters die het woord

avonturier aangeeft (bo-ken-sha) - "

---

Het woord avonturier wordt dus benadrukt en dát woord schijnt Sosuke zo bang te maken. Want

Zarathustra's avonturier is iemand die wél een wil heeft en zijn zelfmedelijden ontstegen is, iemand die handelt.

Ik (Dettie) vroeg me af, er wordt steeds op gewezen dat Sosuke zwakke zenuwen heeft.

Zou hij bang zijn dat als hij 'op avontuur gaat' zichzelf niet meer in de hand heeft? Dat hij flipt?

Marjo schreef : Ik zie dus ook die 'vlucht' van Sosuke als een laatste poging om er nog wat van te maken -voor zichzelf!- en die mislukt.

Dat zou best kunnen ja, dat Sosuke probeert er nog wat van te maken, maar ik zie het niet als een vlucht van Oyene,

ik denk eerder, zoals jij al schrijft, om zichzelf te verbeteren, in die zin dat hij niet meer die besluiteloze, willoze man wil zijn.

In het boek staat:

"Hij had vaag hoop dat hij, als het avontuur slaagde, misschien wel zijn onrustige en onzekere, zwakke zelf kon redden."

Sosuke is in àlles angstig en apathisch, ook op zijn werk en het dreigende ontslag doet hij niets uit, net als de

erfenis, en de situatie rond Koroku.

Hij laat alles op zijn beloop.

De enige keren dat hij nog enig initiatief neemt en gevoel laat zien is als Oyene ziek is. Dan gaat hij eerder naar

huis van zijn werk, dan moet de dokter gehaald worden, dan is hij bezorgd. Dat is eigenlijk de enige keer dat hij

handelt, daadkrachtig is.

Dat bewijst volgens mij zijn liefde voor haar. Ook kreeg ik de indruk dat ze niet alleen leven als broer en zus, er is

ergens ook een passage dat subtiel aangeeft dat er in bed ook nog wel wat gebeurt.

De tempel is volgens mij ook inderdaad meer een vlucht omdat hij Yasui niet onder ogen durft te komen.

Dettie

Bij het nadenken over de vraag of ze nu al of niet gelukkig waren moest ik denken aan wat mij betreft een van de grootste tegenstellingen in het boek, want zijn ze nu gelukkig of ongelukkig. Voor allebei vallen denk ik evenveel citaten te verzamelen zoals hieronder

WilV schreef : Wat vinden jullie trouwens van het evenwicht tussen geluk en ongeluk in het boek, aan de ene kant zijn er voortdurende toespelingen op de zwaarte van het lot. Sosuke noemt zijn leven droefgeestig en is tegelijkertijd gelukkig met Oyone.

"Zijn huidige leven was zo droefgeestig dat hij niet kon vermoeden dat hij iemand met een verleden was"

blz 22

en tegelijkertijd de tevredenheid ondanks hun armoedige omstandigheden;

bv blz 45

"Ze hadden het gevoel dat in de wijde wereld het alleen licht was waar zij zaten. En in dat licht voelde Sosuke alleen de aanwezigheid van Oyone en Oyone die van Sosuke. De donkere wereld buiten de cirkel van het lamlicht waren ze vergeten."

Bij welke van de twee licht het zwaartepunt, of versterken ze elkaar juist?

Op je vraag van hierboven kom ik nog terug Dettie

Dettie schreef : Onderstaand alvast een begin van de introductie van Damian Flanagan uit de eerste Engelse vertaling (francis mathy)

De openingszin is: 'De roman De Poort van Natsume Soseki's kan beschreven worden als een mysterie in een raadsel.' (Ik denk dat we het daar wel mee eens kunnen zijn.)

De poort was het favoriete boek van de schrijver zelf, volgens de critici vermoedelijk vanwege de eenvoudige, strakke mooie stijl waarin de ondergewaardeerde liefde tussen Sosuke en Oyene is beschreven.

Kan het zijn, vragen ze zich af, dat de schrijver de hoofdpersonen als een bijna perfect stel zag, die in staat waren tevreden met elkaar te zijn in hun eigen rustige leventje?

En dan komen dé vragen die we ons allemaal afvroegen aan bod:

Als Sosuke en Oyene zo'n hecht stel zijn, waarom vlucht Susuke dan naar de tempel zonder uitleg en zonder zijn angst aan zijn vrouw te vertellen? En ondanks het schijnbaar rustige geluk van het stel, zijn er duidelijk ook een aantal expliciete zorgen aanwezig. Hun kinderloosheid wordt keer op keer benadrukt evenals hun slechte financiële situatie. Ook wordt uit feministische hoek gezegd dat Oyene ondanks haar inwendige verdriet maar altijd glimlacht naar haar man, in plaats van haar pijn te delen met hem.

Maar, stelt Damian Flanagan wilde de schrijver hen wel zo perfect neerzetten? Er is geen bewijs dat Sõseki het boek om die reden zijn favoriet noemde. We moeten eerder richting de periode in de Zen tempel denken die in relatie met de rest van het boek niet voldoende begrepen is.

In plaats van te denken dat het boek niet goed in elkaar zit zijn er juist sterke aanwijzingen dat het verhaal perfect opgebouwd is.

Waarschijnlijk heeft Soseki vanaf het begin de Zen periode gepland, hij linkt er al naartoe met kleine opmerkingen zoals het bamboe bij het huis van Sosuke dat er uit zag als 'geschoren priesterhoofden' (blz 7). Later koopt hij een ballon in de vorm van een (Dharma) Buddha (blz 12) . Zelfs Sosukes naam betekent religieuze hulp.

Ook werkt de schrijver naar het gebeurde met Yasui toe (Door Flanaganhaar ex-man) genoemd. Al in hoofdstuk 3 wordt Mantsjoerije genoemd wat Sosuke en Oyene al doet herinneren aan Yasui, ze kijken elkaar indringend aan (blz 17)

wordt vervolgd

Soseki lijkt me geen schrijver die al schrijvend wel ziet waar hij uit komt, daarvoor zitten er veel te veel patronen in het boek die terugkomen, zoals de ceders en de tegenstellingen, maar ook allerlei kleine hints op gebeurtenissen die nog komen. Vanaf het begin heb je het gevoel dat er iets groots en ergs gebeurd is. Het is eerder andersom... hij heeft in zijn hoofd wat hij wil vertellen en onthult daar af en toe een kruimeltje van. Iets te weinig naar ons zin, waardoor we moeten puzzelen wat er nu precies gebeurd is. Maar juist dat maakt dit boek zo leuk.

Ik denk niet dat hij perfecte karakters heeft willen neer zetten, in tegendeel. Het is denk ik wel zo dat het voor ons moeilijk te interpreteren is omdat wij de tijd en cultuur niet kennen. Al is voor mij die hele vreemde wereld een van de aantrekkelijke punten van het boek.