Murat Isik: Verloren grond (debuut) samenleesb maart 2013

Wel heeft het literaire kunstwerk een "gezicht": het draagt al dan niet bewust een standpunt uit.

Is dat wel van toepassing op het boek van Isik? De verteller heeft duidelijk geen mening over de thematiek die Dettie bedoelt.

Er wordt gesproken over een literair kunstwerk, dat is dit boek niet. Ik begrijp wel wat Marjo bedoelt. Zij zegt het is gewoon een verhaal, de schrijver toont geen mening, geeft geen standpunt, en daarom kun je niet over het boek discussiëren.

Maar de schrijver laat wel allerlei kanten van een probleem zien. Hij laat zien hoe er mee omgegaan wordt door de vader, de moeder, de dorpelingen, de zoons. Hij laat juist aan de lezer de interpretatie over, hij geeft in feite een heleboel voorzetten voor een discussie.

Ik heb gisteravond dankzij deze discussie een aantal interviews met Murat Isik bekeken.

Over dit boek zegt hij dat de vader van een waardige man verandert in een breekbare, onzekere, zonderlinge man. Een deel van zijn ziel ging samen met zijn been weg.

De vader is een zachtaardige man die respect afdwingt door zijn verhalen. De vader had nooit verwacht dat zijn dorpelingen zo zouden reageren. Hij is verbijsterd dat brute kracht zegeviert, dat het recht van de sterkste geldt, dat hij een rechteloze maatschappij zit in plaats van een rechtvaardige maatschappij.

De dorpelingen vinden Selim inderdaad geen goede man, maar ze weten helemaal niet wat hij wil doen, ze laten hem niet aan het woord. Ze hebben hun vooroordeel klaar en geven hem geen enkele kans.

Nee, je zal zeker niet blij zijn als erfgenamen op komen dagen om jouw huis te claimen. Dat zal niemand zijn. Maar als blijkt dat het eigenlijk inderdaad hun huis is dan hebben ze wel recht op het huis. Als de erfgenamen dan oplossingen zoeken om tot een goede oplossing te komen maar jij luistert nergens naar en reageert alleen woedend en gaat zelfs zo ver dat je het huidige huis van de erfgenamen in brand wil steken dan is dat ook heel bizar. En dat gebeurt in het boek.

Selim wil een oplossing bieden maar niemand luistert, ze zijn alleen maar woedend.

dettie

Ik heb dankzij deze discussie een aantal interviews met Murat Isik bekeken.

Over dit boek zegt hij dat de vader van een waardige man verandert in een breekbare, zonderlinge man. Een deel van zijn ziel ging samen met zijn been weg.

De vader is een zachtaardige man die respect afdwingt door zijn verhalen. De vader had nooit verwacht dat zijn dorpelingen zo zouden reageren. Hij is verbijsterd dat brute kracht zegeviert, dat het recht van de sterkste geldt, dat hij een rechteloze maatschappij zit in plaats van een rechtvaardige maatschappij.



Ja ik was ook bezig met het luisteren naar en lezen van interviews. De vader dwong respect af doordat hij zo goed verhalen kon vertellen. Als hij geestelijk sterker was geweest, dan had hij ook met een been minder een respect afdwingende verhalenverteller kunnen blijven. Dat hij niet verwachtte dat in zijn dorp het recht van de sterkste gold, zoals blijkbaar overal daar in die tijd, maken hem tot een wereldvreemde man. Maar dit zijn dus gewoon feiten en staan niet ter discussie, toch?

Is iemand geestelijk niet sterk als hij letterlijk met stomheid geslagen is na bepaalde gebeurtenissen?

De man is zo verbijsterd dat hij het niet meer kan, hij kan niet meer leuk verhalen gaan zitten vertellen nadat hij zo afgrijselijk behandeld is.

In het boek komt volgens mij niet naar voren dat daar overal het recht van de sterkste gold. Dat vertelt de schrijver in zijn interviews niet in het boek.

Het was een prettig gezin waar moeder het voor het zeggen had, ze hadden een plezierig leven in een plezierig dorp. Pas na het ongeluk en de afschuwelijke behandeling van de slager verandert alles.

Dettie

berdine schreef : Ja ik was ook bezig met het luisteren naar en lezen van interviews. De vader dwong respect af doordat hij zo goed verhalen kon vertellen. Als hij geestelijk sterker was geweest, dan had hij ook met een been minder een respect afdwingende verhalenverteller kunnen blijven. Dat hij niet verwachtte dat in zijn dorp het recht van de sterkste gold, zoals blijkbaar overal daar in die tijd, maken hem tot een wereldvreemde man. Maar dit zijn dus gewoon feiten en staan niet ter discussie, toch?

Ja voor mij wel eigenlijk, het zijn voor jullie de feiten, jullie vinden het geen discussiestof.

Het hele verhaal draait er in mijn ogen juist om dat de man zo kapot gaat en niemand daar begrip voor heeft.

Maar jullie zeggen, zoals het op mij overkomt tenminste, nou die man is in elkaar geklapt en doet niets meer,

het is gewoon een slappeling, zijn vrouw vangt de boel op en dat zijn de feiten. Klaar.

De hele achterliggende psychologie, die er voor mij wel heel erg is, doet er dan niet toe of is er volgens jullie zelfs niet?

Dettie

Nu het weer gaat over het boek, lees ik jullie commentaren als een welles-nietesspel, zonder dat vervelend te bedoelen. Je valt dan in herhalingen, al zeg je het anders. Daarom is dit geen boek om over de discussiëren.

Als een discussie voeren betekent dat je je mening geeft, dan is dat prima, maar zijn we gauw klaar. Ik ben het in dit geval met Berdine eens. Klaar.

En nee, een schrijver moet geen kant-en-klare mening opdienen. Hij moet via zijn personages meerdere kanten van de zaak laten zien, misschien zelfs zonder zelf een standpunt in te nemen. Hij hoeft het zelfs niet te beschrijven maar het moet wel aan de orde komen. In 'de voorlezer' gebeurt dat dus. Dàn kun je het er over hebben.

'Maar het staat nergens dat het zo is, dat is jouw interpretatie. Jij past jouw kennis toe over culturen waar vaak de

man dominant is. Maar in dit boek was de vader de verhalenverteller, thuis had zijn vrouw het voor het zeggen,

wat hij niet erg vond, hij was een vriendelijke, zachtaardige man.

Na het gebeurde kon hij niet meer vertellen, naast zijn been was hij ook zijn woorden kwijt. Hij kon niet meer

vertellen, dat was hij ook nog eens kwijt geraakt. En hij stort helemaal in en zakt in een diepe depressie.

Hij is een enorm kwetsbare man en de keiharde gebeurtenissen hebben hem kapot gemaakt.'

Dat klopt, ik voel me 'gedwongen' om een interpretatie te geven, maar ik feite maakt het helemaal niet uit, of het zijn cultuur of zijn karakter is.

Het gaat om de gevolgen, het waarom komt niet aan de orde, is dus een feit. Isik laat het evenmin aan de orde komen, als ik het me goed herinner. Anders zou ik anders gereageerd hebben.

Ik ben misschien niet duidelijk, ik blijf het vreselijk moeilijk vinden, maar wat je hierboven aanhaalt, is toch precies wat ik nu ook zeg.

Je kan je mening geven, dat is vanzelf een interpretatie! en een ander doet hetzelfde en dat is het dan. Of je gaat verder en zegt nog een keer hetzelfde in andere woorden.

'In een liefdesromannetje is voor mij het onderwerp, 'het stel' dat zich tot elkaar aangetrokken voelt

Het thema is het spel van aantrekken en afstoten.

In een detective is het onderwerp 'de moord'.

Het thema is het waarom van de moord.'

Dit kàn natuurlijk waar zijn, maar in de boeken die ik voor ogen heb: de bouquetjes en de Baantjers is dat niet zo. Het gaat alleen m die liefde en die moord, zonder dat er een thema aangesneden wordt. Er is alleen een onderwerp.

Dat is een deel van het probleem: welk boek hebben we in gedachten als we dit opschrijven?

Het onderwerp is waar je over gaat schrijven. Waar het over gaat. Een thema is wat je aan de kaak wilt stellen, aan de orde wil brengen. Voor mijn gevoel is dat iets anders.

Ja voor mij wel eigenlijk, het zijn voor jullie de feiten, jullie vinden het geen discussiestof.

Het hele verhaal draait er in mijn ogen juist om dat de man zo kapot gaat en niemand daar begrip voor heeft.

Maar jullie zeggen, zoals het op mij overkomt tenminste, nou die man is in elkaar geklapt en doet niets meer,

het is gewoon een slappeling, zijn vrouw vangt de boel op en dat zijn de feiten. Klaar.

De hele achterliggende psychologie, die er voor mij wel heel erg is, doet er dan niet toe of is er volgens jullie zelfs niet?

Wat wil je daar dan over "discussiëren"? Dat jij zegt : Jemig wat zielig. Zijn vrouw had dit moeten doen? De dorpelingen hadden hem met dat moeten helpen? Dan ben je het boek aan het herschrijven. Die situatie zoals geschetst valt toch niet te veranderen?

Of bedoel je dat we in gesprek gaan over hoe wij in die situatie in dat land in die tijd zouden hebben gehandeld?

Ik begrijp niet wat daar verder nog over te zeggen valt, in die zin dat we elkaar zouden kunnen overtuigen de dingen anders te zien.

Let wel: Ik vind die man ook zielig. Ik vind ook dat de dorpelingen wel even naar hem hadden mogen luisteren. Maar zo is het niet gebeurd. Ik denk dat ik nu heel dicht zit bij dat wat Marjo bedoelt.