Samenleesboek Bernard Schlink - De voorlezer

Is dat los te koppelen Tiba? Je reageert (altijd) subjectief op een boek, maar ook op die oorlog.

Ik probeer wel bij het boek te blijven, maar kan niet anders dan mijn mening over een eventuele Hanna in de echte wereld daarbij laten meetellen. Ik vind het knap als je dat wel kan loskoppelen.

Ik vind dat Schlink een knap beeld heeft gegeven van de 'mens'. Hanna en ook Michael zijn niet meer dan menselijk. Ik zou niet durven beweren dat ik anders gehandeld zou hebben als ik in hun schoenen stond.

Ik denk dat we op dezelfde golflengte zitten, Marjo.

Objectief gezien, met de oorlog en de gruwelen als feit (zoals Jom en bernadet zeggen) is er natuurlijk geen enkel excuus.

Maar als je naar de mens kijkt... ik denk dat Schlink erin geslaagd is dat dilemma te stellen.

Groetjes. Tiba.

ja dat is precies wat ik ook bedoel tiba. Objectief gezien geen enkel excuus.

Maar als mens... is er veel aan te voeren dat eventueel zulke daden kan verklaren. (Ik zeg bewust verklaren, niet goedpraten.)

Schlink voert wel alle dilemma's op waar je in zo'n situatie voor kan komen te staan. Nu is het over een ex-geliefde maar het had ook een vader of opa of oma of tante of kind geweest kunnen zijn. Hanna vertegenwoordigt een bepaalde generatie die Schlink van alle kanten beschouwt.

Bernadet

Maar als mens... is er veel aan te voeren dat eventueel zulke daden kan verklaren. (Ik zeg bewust verklaren, niet goedpraten.)

Juist, ja: verklaren, niet goedpraten.

Ik denk dat we ook op dezelfde golflengte zitten, Dettie .

Groetjes. Tiba.

Konden we het maar verklaren !

Dan hadden we misschien al een verdediging of "remedie" tegen andere genocides gevonden.

Ik blijf het onbegrijpelijk vinden.

Je hebt de gruweldaden en je hebt de mens.

En in geen van beiden vind ik persoonlijk iets van beiden terug.

In de gruweldaden is geen mens meer te bespeuren.

De slachtoffers zijn in de ogen van de beulen herleid tot onderwezens.

Maar ik vind ook niet meer de mens in degene die de gruweldaden verricht.

Iedereen is verdwenen.

Ze zijn er, dat weet ik, maar wáár zijn ze ?

Mijn vrouw interesseert zich zeer aan de Holocaust, aan het mechanisme dat leidt tot genocides.

En me aan haar zijde bevindend krijg ik toch ook heel wat informatie.

Auschwitz kon denk ik niet gruwelijker zijn dan het was. De moord-efficiëntie was maximaal, denk ik, Duitse degelijkheid, een perfect geöliede slachtmachine.

Ik blijf het niet begrijpen.

En nog iets :

Beulen zijn ook mensen, maar niet "ook maar mensen".

Zou het geen zwarte dag zijn voor de mensheid

die dag waarop we wél een geldig excuus voor massaslachting vinden ?

De dag dat we in alle eerlijkheid wel een mens in de beul aan het werk vinden ?

In die zin hoop ik dat het onbegrijpelijk zal blijven.

g

PS

(Ik huldig daarin voor mezelf een beetje het volgende gedragsprincipe :

berust als een ding tussen de dingen, meer niet,

weet je een dier tussen de dieren, evenveel,

voel je een mens tussen de mensen, niets minder.

Het klinkt vreemd misschien, maar het is voorlopig het enige wat ik vond in de zoektocht naar een sluitende morele houding.)

De allesomvattende verklaring is angst.

Niets meer en niets minder.

Angst om er niet bij te horen (het kuddedier)

Angst dat het je eigen leven gaat kosten

Ga zo maar door.

Zelfs een beul heeft angst. Zolang hij zijn werk doet is er 'niets aan de hand' maar als hij weigert wel. Dus gaat hij maar door als een machine. Als zijn 'werk' stopt dan krijgt hij angst.

Er zijn weinig mensen die hun angst opzij durven te zetten en durven te kijken naar wat er echt plaatvindt of durven te handelen tegen de massa in.

Het blijft inderdaad niet te begrijpen Jom dat mensen zulke dingen kunnen doen, zien, toestaan..

Het hele boek gaat in feite over angst. Hanna is bang dat ze haar analfabetisme ontdekken.

Michael is bang in zijn schooltijd dat ze zijn relatie met Hanna ontdekken.

Michael is bang om aan te geven dat ze analfabeet is, uit angst dat ze zijn geheim (de relatie met hanna) ontdekken. enz enz.

bernadet