Samenleesboek Bernard Schlink - De voorlezer

Jij stelt het dilemma juist, Marjo.

En dat is wat Schlink enorm benadrukte.

In bovenstaande wou ik alleen maar (subjectief) uitleggen wat ik zo beklemmend vond.

Daarnaast ook natuurlijk dat er pas heel laat wordt onthuld wat er eigenlijk aan de hand is. Dat is op een heel knappe manier gedaan.

Eigenlijk voel je vanaf een bepaald moment dat het niet goed kan aflopen, dat het fatale einde onafwendbaar is.

Eerst op het proces waar ze niet in staat is haar enig verdedigingsmiddel naar voren te brengen (want dan zou heel haar streven om dat te verbergen voor niets geweest zijn, ze heeft in haar leven voor dat doel ook zoveel opgegeven), daarna ook bij haar nakend herintreden in de maatschappij. Je voelt dat ze haar (nood)lot niet kan ontkomen.

De enige die haar had kunnen redden was Michael en hij deed het niet, dus nam ze ook die consequentie.

Ik denk ook dat Schlink niet anders kon dan Michael de keuze te doen maken om haar niet te redden. Stel dat dit een happy-end had (ze vonden elkaar terug en herbegonnen een nieuw leven). Zou dat dan aanvaardbaar geweest zijn in de ogen van de na-oorlogse generatie?

Ik denk van niet.

Dit waren enkele overwegingen.

Groetjes. Tiba.

P.S. nee, natuurlijk is niet bedoeld dat analfabetisme een klein detail is.

Maar dit boek is later geschreven. Zou het echt niet 'gemogen' hebben, een goede afloop?

Ik vind dit mooier hoor, en ben het eens met de keuze van Schlink, maar ik had een nieuw begin van Michael en Hanna ook geaccepteerd. In de rechtzaal 'redt' hij haar niet, maar dan als ze vrijkomt zou het zijn kans voor vergeving zijn. Jawel, dat was ook prima geweest..

Ik had moeten schrijven "in de ogen van de Duitsers".

Groetjes. Tiba.

Ik vind dat een "happy end" echt niet "gemogen" had.

Tenslotte beging ze misdaden tegen de menselijkheid (mensheid zei men vroeger).

Ik vind eerst en voor al dat er géén excuses bestaan voor die dingen,

ook geen verzachtende omstandigheden, hoogstens tragisch-makender omstandigheden.

Het is eigenlijk -ik heb dat al bovenaan gezegd - mijn enige echte negatieve kritiek op Schlinks boek dat hij de schijn van een schijn wekt dat analfabetisme ( en het daarmee samenhangende eigenbeeld van iemand) een schijn van een schijn van een excuus zou kunnen zijn.

Klein detail : hoeveel analfabeten zou zij niet meevergast hebben of laten verbranden ?

Trouwens als je excuses toelaat,

dan verlaag je de tolerantiedrempel.

Het is, denk ik, een beetje zoals bij folteren.

Als je folteren zou toelaten in bepaalde omstandigheden, onder bepaalde voorwaarden (bvb wanneer heel veel levens op het spel staan), dan is het hek van de dam,

omdat je de voorwaarden nooit semantisch sluitend kan formuleren, laat staan verifiëren.

Het moet volgens mij sowieso strafbaar blijven,

net zoals genocide onverjaarbaar en onverbloembaar moet blijven.

Maar Jom toch: zoals ik het stelde, had ze haar straf uitgezeten! Ben je echt zo hard?

Dan ben ik waarschijnlijk net zo hard als Jom. Er is geen enkel excuus, verzachtende omstandheid of iets dergelijks voor zulke daden. Ik vind ook dat de straf voor zoiets altijd levenslang moet zijn. Geen vervroegde vrijlating of zoiets.

Hard? Nee, zij waren hard! Lieten gewoon alles toe en deden mee aan iets beestachtigs. Hun leven ging vóór een ander leven. Hoe kan je überhaupt al leven met zoiets op je geweten?

Bernadet