Marcellus Emants - Een nagelaten bekentenis (samenleesboek augustus 2007)

Zoals ik eerder zei, vond ik het boek niet echt somber eerder saai..... Ik was meer geirriteerd door de "zelfgekozen slachtofferrol".

tiba schreef : De hoofdpersoon is iemand die zich heel minderwaardig voelt en ontzettende faalangst heeft. Een negatief zelfbeeld, zegt men tegenwoordig, maar dan wel op bijna elk gebied negatief. Hij durft niets omdat hij zichzelf toch steeds de mindere voelt. Vanwaar dat komt: liefdeloze ouders staat er ergens, maar dat alleen verklaart het niet.

Een depressie, zegt Petra, maar het is wel een geestestoestand die constant is en die hij blijkbaar altijd heeft gehad. Kun je dat ook een depressie noemen?

Zijn gevoelens worden voortdurend geanalyseerd: steeds dat negatieve dat de boventoon neemt. Een enkele keer dat hij een stap durft ondernemen (naar Brussel, Parijs gaan), op zoek naar het echte leven, slaagt hij er alweer niet in er iets van te maken.

Het is volgens mij gewoon een pessimistische persoonlijkheid. De zwartste, zwartgalligste mens.....

Ik denk ook niet dat zijn jeugd daar veel mee te maken had. Hij was gewoon zo.

En al heel mijn leven ben ik van mening (nou je de jaren dat ik tot "verstand" gekomen ben :lol: ) dat als je 10 keer zegt: ik kan het niet, je het daad werkelijk niet kunt omdat je jezelf ondermijnt. Hij zegt het voordurend. Ik kan geen sociale contacten leggen, de mensen moeten van mij niets weten,..... Als je met zo'n ingesteldheid in het leven staat, nou......

Die houding irriteerde mij vooral omdat ik juist een tegenovergesteld karakter heb. Ik begrijp mensen die zo in het leven staan niet. Ze doen zichzelf zoveel tekort. In het boek vond ik het hemeltergend dat hij dan de "anderen" daar de schuld van gaf. Zoals al eerder gezegd vond ik het eigenlijk nogal meelijwekkend dat hij zo in het leven stond. Hij dacht teveel. Echt een neurotisch personage.

Ariadne schreef : Hij zou veel baat hebben bij psychologische hulp. Het verschil is alleen dat die hulp in zijn tijd er nog niet of nauwelijks was.

Ik denk niet dat dat enig verschil zou gemaakt hebben. Zolang hij niet inzag dat hij zichzelf in een slachtofferrol gemanuvreerd had en hij de dingen niet daadwerkelijk wilde aanpakken en de schuld bij anderen bleef leggen zou geen hulp kunnen baatten. Een probleem aanpakken kun je naar mijn mening pas als je inziet dat de fout bij jezelf ligt en je dat zelf moet aanpakken.

tiba schreef : Zijn gevoelens worden voortdurend geanalyseerd: steeds dat negatieve dat de boventoon neemt. Een enkele keer dat hij een stap durft ondernemen (naar Brussel, Parijs gaan), op zoek naar het echte leven, slaagt hij er alweer niet in er iets van te maken.

Kan ook moeilijk. Het is niet omdat je naar een andere omgeving gaat waar men je niet kent dat je karakter verandert. En weer ondermijnt hij zichzelf door zichzelf in te prenten dat de mensen niets van hem moeten weten. Het is wel jammer dat hij juist op het verkeerde meisje botst. Maar weer had hij iets van "zij kan daar verandering in brengen". Weer zocht hij naar een oplossing bij anderen inplaats van bij zichzelf.

En zo gaat het heel het boek door....... Hij wil wel veranderen maar komt steeds terug op zijn zelfgekozen slachtofferrol. In mijn ogen heeft hij geen moment écht willen veranderen. Voelde hij zich zelfs goed in zijn slachtofferrol.

Inge

Zoals ik eerder zei, vond ik het boek niet echt somber eerder saai..... Ik was meer geirriteerd door de "zelfgekozen slachtofferrol".

Ja misschien dat jij het beter zegt Inge. Ik ben gekomen tot het kiezen voor z'n vrouw in de hoop dat zij iets kon veranderen en dat was voor mij het punt om te stoppen.

Ik werd somber van die man omdat ik niet kon begrijpen dat iemand zo'n levensvisie had. Werkelijk niets was goed, aangenaam, prettig. Alles overkwam hem, enige kijk op zichzelf was er niet en wilde hij ook niet.

Want dan moest hij iets gaan doen, namelijk werken aan zichzelf! Het was makkelijker om steeds maar weer de omstandigheden en de ander de schuld te geven. Volgens mij zeg jij het precies goed.

In mijn ogen heeft hij geen moment écht willen veranderen. Voelde hij zich zelfs goed in zijn slachtofferrol.

Dettie

Ariadne schreef : Alleen maak ik nog uitgebreide boekverslagen - inclusief recensie - voor mijn cursisten.

Ik ben gek op uitgebreide boekverslagen. hint, hint.

Dus met andere woorden... als je die verslagen (en/of recensie) aan Leestafel toevertrouwen wilt, dan graag!

Dettie

Misschien helpt het bij het lezen, Dettie, als je voortdurend tegen jezelf probeert te zeggen: Emants heeft alles uit de kast gehaald om een persoon neer te zetten die past in het beeld van de mens, zoals het Naturalisme dat "voorschrijft". Dan is Willem Termeer geen mens van vlees en bloed meer, maar een karikatuur die aan de eisen van de literaire stroming moet voldoen.

Toen misschien een literair hoogtepunt, nu slechts nog leesbaar als studie-object, maar niet meer voor je plezier. Maar zo het boek uitlezend ga je waarschijnlijk minder mee in het deprimerende en denk je vaker: ik ben benieuwd wat er nu weer tevoorschijn komt om ook deze wending naar een ander leven te laten mislukken.

Want:

De naturalist ziet de mens fundamenteel als onvrij, bepaald als hij is door erfelijkheid, de omgeving waarin hij opgroeit en de concrete situatie waarin hij zich bevindt NEBWEB)

en dus moet het verhaal daaraan voldoen.

Een ander kenmerk:

Het naturalisme brengt de duistere kanten van de mens aan het licht. De romanfiguren stammen vaak uit lagere sociale milieus en zijn veelal psychisch beschadigd, hun driftleven is verstoord en ze lijken niet in staat te ontkomen aan hun neergang. Om deze redenen wordt de term ´naturalistisch´ overigens wel gebruikt om sombere, de werkelijkheid onverbloemd tonende werken aan te duiden, los van elke periode. Toch vallen er in de naturalistische roman ook meer optimistische tendensen aan te duiden: aan de deterministische en pessimistische visie die de meeste romans kenmerkt is namelijk vaak een sterk sociaal engagement en medevoelen gekoppeld. Bij vele naturalistische auteurs leefde de hoop dat een betere kennis van de sociale wetmatigheden – te verwerven via o.a. romanexperimenten – zou leiden tot een mogelijke beheersing van de situatie, waardoor een grotere rechtvaardigheid zou mogelijk worden. (NEDWEB)

En dat mis ik bij Emants. Dat maakt dat andere naturalistische schrijvers me meer bevallen en dat ik deze hoofdfiguur vooral irritant vond. Want dit deprimerende zelfbeklag van een burgerlijk mannetje dient geen enkel maatschappelijk doel.

Tiba schrijft:

Prettig om dit allemaal te lezen!

Leuk dat je dat zegt. En ik vind het ook hoor.

Heerlijk als mensen gewoon open met elkaar communiceren.

Dettie schrijft:

Ik ben gek op uitgebreide boekverslagen. hint, hint.

Dus met andere woorden... als je die verslagen (en/of recensie) aan Leestafel toevertrouwen wilt, dan graag!

Ja, dat wil ik wel, maar ik zal ze toch moeten bewerken.

En daar heb ik momenteel niet veel tijd of puf voor.

Maar goed, zodra ik een gaatje zie, ga ik mijn best doen voor Leestafel.

Ariadne

Het citaat hieronder was trouwens waar ik naar verwees bij Ingmar Heytze. Hij schrijft het in zijn weblog van 17 juli jl..

Al lezend en lezend begin je je onwillekeurig af te vragen of de kwaliteit van een gedicht nu enkel een kwestie van smaak is. Naarmate je meer leest, merk je dat dit niet het geval is. Een goed gedicht herken je eigenlijk altijd, ook als je het totaal niet mooi vindt. Ik durf te stellen dat mijn medesamensteller en ik het over een bloemlezing met de beste gedichten vrij snel eens zouden zijn. Over een bloemlezing met de mooiste gedichten zouden we elkaar tot in lengte van dagen de hersens inslaan met de verzamelde gedichten van H. H. Ter Balkt (daar houden we allebei niet van).

Kijk, dat bedoel ik dus.

Ariadne