Thema juli 2018 - Hoe heet dat boek? (thema NAMEN)

Eigenlijk heet ik Tsiwja

Carla van Dokkum

Carla van Dokkum wordt geboren als Tsiwja de Swarte. Als ze in mei 1943 twee maanden oud is, worden haar Joodse ouders bij een razzia verraden. Baby Tsiwja wordt Amsterdam uitgesmokkeld en bij pleegouders ondergebracht. Na de oorlog heet Tsiwja inmiddels Carla en ontstaat een felle strijd over de adoptie (en het fortuin dat ze erfde). Als Carla elf is raakt ze bevriend met haar klasgenootje Ebbe Rost van Tonningen. Dat hij de zoon is van de gevreesde "zwarte weduwe' zei haar niets, ze wist niet eens dat ze Joods was.

Met haar eerste man woont Carla drie jaar in Papoea-Nieuw-Guinea. Na zeventien jaar volgt een dramatische scheiding en is er van haar erfenis niets meer over.

Carla voelt zich tot haar achtenveertigste figurant in haar eigen leven. Desondanks maakt ze een opmerkelijke carrière en zit bij ministers en andere regeringsleiders aan tafel. Na een leven van ontkenning en er niet over willen praten ontmoet ze in 2015 de 97-jarige jeugdvriendin van haar moeder. Ze krijgt voor het eerst foto's van haar ouders.

ISBN 9789021401829 | Paperback | 200 pagina's | Uitgeverij Q | april 2016

Citaat van de dag

Wat vroeger een bedelaar was, heet nu iemand die een sponsor zoekt.

Fons Jansen (1925-1991)

Nederlands cabaretier

Even googelen, want wat dat boek van vandaag beschrijft, daar had ik nog nooit van gehoord. De Armeniërs, ja, maar Pontische Grieken?

Dus: ter uwer informatie:

Met de Pontische Grieken worden in het algemeen alle Grieken bedoeld uit Pontus en andere gebieden langs de Zwarte Zeekust. Ze wonen hoofdzakelijk in Griekenland, Georgië, Rusland, Oekraïne (de Krim), Kazachstan en Turkije. Ze spreken traditioneel gezien Pontisch, een aparte variant van het Grieks. Qua religie zijn de Pontische Grieken Grieks-orthodox christelijk, protestants, of soennitisch islamitisch (vooral Pontische Grieken woonachtig in Turkije).

Na de roerselen van de Eerste Wereldoorlog kwam het grootste deel van de Pontische Grieken terecht in Grieks Macedonië, waar zij zich vestigden in Thessaloniki of andere nieuwe kleine gemeenschappen. Zij ervoeren vele problemen met de integratie in de Griekse maatschappij. Het Pontisch werd niet erkend als een officiële taal, en omdat er ook veel Turkse en enkele Perzische woorden in voorkomen zagen sommige Grieken het als een minderwaardige of gevaarlijke taal. In feite benaderde het Pontisch het Oudgrieks meer dan het Nieuwgrieks dat deed, en was het dus juist bruikbaarder in de studie van klassieke talen en culturen. Hoge werkloosheid en soms discriminatie leidde ertoe dat een groot aantal Ponten Griekenland verliet en zich vestigde in Duitsland en de Verenigde Staten. Ook in Nederland zijn enkele honderden tot een paar duizend Pontische Grieken.

Vele duizenden, met name socialistisch ingestelde jongeren, kozen er in de jaren 20 echter voor om naar de nieuwe Sovjet-Unie te vertrekken. Omdat een deel van de Pontische Grieken tijdens de Tweede Wereldoorlog de kant koos van de nazi's liet Stalin de totale Pontische bevolking in de Krim en de Kaukasus in 1949 deporteren naar Centraal-Azië. Door deze gedwongen migratie van ruim 100.000 mensen zijn er in landen als Kazachstan en Kirgizië nog altijd kleine Pontische gemeenschappen aanwezig. Enkele tienduizenden van de Pontische Grieken uit de noordkust van de Zwarte Zee en Centraal-Azië zijn in de afgelopen decennia verhuisd naar Griekenland, maar ook in de Krim en enkele steden rond de Zwarte Zee is nog altijd een kleine Pontisch Griekse gemeenschap aanwezig, de grootste daarvan in Marioepol aan de Zee van Azov in het uiterste zuidoosten van Oekraïne.

De Griekse genocide waarvan een deel ook Pontische genocide wordt genoemd (Grieks: Γενοκτονία των Ελλήνων, Genoktonía to̱n Ellí̱no̱n) was een etnische zuivering gepleegd op (onder andere) de christelijke Pontische Grieken in het Ottomaanse Rijk tijdens en na de Eerste Wereldoorlog tussen 1914 en 1922 onder leiding van de beweging van de Jonge Turken. Hierbij kwamen volgens verschillende bronnen tussen de 750.000 en 900.000 Grieken om bij gedwongen deportaties en massamoorden. De Grieken en Turken stonden in de Eerste Wereldoorlog aan tegengestelde kanten en het Jong Turkse regime in Constantinopel zag in de Griekse, net als in de Armeense christenen, een potentieel vijandige minderheid. Evenals bij de Armeense Genocide en de Assyrische Genocide vinden verhitte discussies plaats tussen voor- en tegenstanders van het gebruik van het woord genocide. Verschillende wetenschappers[bron?] houden het bij deportatie en massamoord van de Pontische Grieken, waarbij vaak etnische zuivering wordt erkend. Turkije ontkent de genocide formeel en verzet zich tegen internationale erkenning ervan. Drie landen hebben de Pontische Genocide erkend, namelijk Griekenland, Cyprus en Zweden. Toch is er ook binnen de Griekse gemeenschap nog onenigheid over of er een genocide heeft plaatsgevonden, zo was er volgens de Griekse minister van onderwijs Nikos Filis geen sprake van genocide.

Dank je. En er bestaat dus ook nog een Assyrische genocide! Kende ik ook niet.

Wist ik ook niet. Maar wat ik dus wel weet is dat ik nog maar een fractie weet van wat er te weten valt!

De Turkse geschiedenis lijkt vol te zitten met zwarte bladzijden, hoewel de diverse genocides allemaal plaats lijken te hebben gevonden in dezelfde periode.