Thema september 2016 - LEVEN en lezen

Leven en lot

Vasili Grossman

In februari 1961 verschenen er twee agenten van de KGB aan Grossmans deur met een huiszoekingsbevel. Het appartement van de schrijver werd grondig doorzocht en alles wat verband hield met de roman Leven & lot werd in beslag genomen: alle uitgetypte exemplaren, het oorspronkelijke manuscript, de kladversies en de aantekeningen voor het boek.

Vasili Grossman stierf in 1964 in de overtuiging dat zijn levenswerk Leven & lot verloren was. Het zou nog bijna twintig jaar duren tot een exemplaar van het boek naar Zwitserland werd gesmokkeld, waar de roman in 1980 voor het eerst verscheen. Het werd een in alle grote Europese talen vertaalde bestseller, en geldt inmiddels ook in Rusland als één van de grootste romans van de twintigste eeuw.

Leven & lot is een breed opgezet epos over de Russische Tweede Wereldoorlog, naar het voorbeeld van Tolstojs Oorlog en vrede.

De lezer leeft mee met Mostovskoj, de bejaarde bolsjewiek van het eerste uur die in Duitse krijgsgevangenschap vasthoudt aan de onbuigzame overtuigingen waarvoor hij geleefd heeft; met Ljoedmila, de vitterige echtgenote van hoofdpersoon Viktor Strum, die nadat haar zoon gestorven is haar man, dochter en moeder verwaarloost; en met Nikolaj Krymov, de doorgewinterde partijfunctionaris die de hypocrisie en de terreur van de partij pas begint te doorzien als hij er zelf het slachtoffer van wordt.

Grossman schrijft meesterlijk over het leven van gewone, bange, onvergetelijke mensen die door de staat en hun tijd - het 'lot' - verleid worden tot allerlei kleine, banale vormen van verraad. De ironie van het lot wilde dat eenzelfde door angst ingegeven daad van verraad zijn meesterwerk bijna voorgoed had doen verdwijnen.

ISBN 9789460037511 | Hardcover | 960 pagina's | uitgeverij Balans | maart 2014

Vertaald door Froukje Slofstra

Citaat van de dag

Hier stond ze dan, een oude vrouw, die leefde en wachtte op het goede en bleef geloven, die bang was voor het kwaad en vol zorg om de levenden, die geen onderscheid maakte tussen de levenden en de doden. Hier stond ze en keek naar de ruïne van haar huis en bewonderde de lentehemel zonder zelfs maar te weten dat ze hem bewonderde. Hier stond ze en vroeg zich af waarom de toekomst van de mensen van wie ze hield zo vaag was en waarom ze zoveel vergissingen gemaakt hadden in hun leven. En ze merkte niet dat in die onduidelijkheid, in die nevel, dat verdriet en die verwarring ook een antwoord lag, en duidelijkheid, en hoop, en dat ze wist en met haar hele ziel begreep wat de zin was van het leven dat haar en haar dierbaren ten deel was gevallen.

Vasili Grossman

Uit: Leven en Lot

Alleen al door dit citaat zou je het boek willen lezen. Zo mooi.

Dettie

Haha, heb je het aantal pagina's gezien?

Ja dat is ook wat me tegenhoud! Maar het gedeelte uit het citaat is een juweeltje.

Dettie

Oh Berdine, je maakt het me moeilijk deze maand. Dit boek Een heel leven lijkt me ook weer zo'n juweeltje, heb het besteld, zei ze zachtjes

Dettie