Thema december 2008 - Taal (in al zijn vormen)

Beterlands

Nederlands van over de grens

Ton den Boom

Nu eens zijn we er jaloers op, dan weer vinden we ze een beetje gek: woorden uit Zuid-Afrika, Suriname en de Antillen die hun wortels in het Nederlands hebben, maar in onze taal zelf niet (meer) voorkomen. Of overzeese, maar vaak Nederlands ogende woorden die niet in Nederland zijn ontstaan, maar die het Nederlands inmiddels omarmd heeft of lijkt te gaan omarmen.

NBD|Biblion recensie:

Ton den Boon is hoofdredacteur van de Grote Van Dale. Eerder publiceerde hij samen met Julius ten Berge het 'Verdwijnwoordenboek. Woorden die wegvielen uit onze woordenschat'.

In 'Beterlands' geeft Den Boon een exotisch overzicht van twee categorieen woorden die het Nederlands hebben verrijkt: geimporteerde woorden uit Suriname, Zuid-Afrika, de Antillen en Vlaanderen, en daarnaast op Nederlandse leest geschoeide neologismen zoals die elders zijn ontstaan. Woorden als 'goesting' (Vlaams), 'bakra' (Surinaams) en 'amperbroekie' (Afrikaans) zijn voorbeelden uit de eerste categorie (als leenwoord opgenomen in het gangbare Nederlands).

Woorden als 'moltrein' (Afrikaans: metro) en 'plattekaas' (Vlaams: kwark) passen in de tweede categorie.

Den Boon pretendeert niet volledig te zijn, maar zijn woordenlijst biedt met vijfhonderd lemma's inclusief voorbeeldzinnen een respectabel overzicht. Den Boon laat zien hoe taal werkt: over grenzen heen!

Misschien kan het Nederlandse Nederlands vaker een voorbeeld nemen aan het betere Nederlands overzee: Beterlands!

(NBD|Biblion recensie, L. Torn)

Paperback 143 pagina's | Heinen, Uitgeverij | november 2007

Citaat van de dag 23 december 2008

"Humor is de grens passeren."

Ivo de Wijs

Nederlands van Middeleeuwen tot Gouden Eeuw

Cursus Middelnederlands en Vroegnieuwnederlands

Marijke Mooijaart en Marijke van der Wal

Nederlands van Middeleeuwen tot Gouden Eeuw biedt een praktische cursus Middelnederlands en Vroegnieuwnederlands. In de tien hoofdstukken van het grammaticadeel worden de belangrijkste taalkenmerken van deze historische taalfasen en de achtergronden daarvan duidelijk uitgelegd. Gebruikers maken kennis met spelling- en klankvariatie in oudere teksten, de nominale flexie, het werkwoordelijk systeem, negatie, woordvolgordeverschijnselen, specifieke constructies en bijzonderheden van het lexicon. Elk hoofdstuk wordt gevolgd door enkele opdrachten.

Oefening is direct mogelijk aan de hand van gevarieerd tekstmateriaal. De reeksen Middelnederlandse en Vroegnieuwnederlandse tekstfragmenten bestrijken verschillende tekstgenres en vertonen een oplopende moeilijkheidsgraad. De vragen bij de teksten wijzen gebruikers op problematische passages en zetten aan om precies te lezen wat er staat en dit correct te interpreteren. Zo wordt het mogelijk om zelf de oorspronkelijke tekst van de Reinaert en Beatrijs te lezen en te begrijpen waarin de taal van een brief van de schrijver Hooft verschilt van die van een minder geletterde zeemansvrouw.

Het boek leent zich zowel voor gebruik bij een collegereeks als voor zelfstudie.

Ingenaaid, 224 pagina's Met illustraties Verschenen: augustus 2008 Uitgeverij Vantilt

Citaat van de dag 24 december 2008

Het hedendaags Nederlands is geen volwaardige taal meer, doch een jargon, waaraan voortdurend nieuwe woorden worden toegevoegd die niets betekenen.

Gerard Reve

Vertalen wat er staat

Arthur Langeveld

Vertalen is een vak, een moeilijk vak, en slechts een gering aantal natuurtalenten beheerst dit van meet af aan, de meeste andere mensen echter moeten er een opleiding in krijgen, want het is een vak dat - mits enige aanleg aanwezig is - zeker aangeleerd kan worden. Dit pleidooi voor een professionalisering van het vertalen zal iedereen kunnen onderschrijven die wel eens geworsteld heeft met een volstrekt onbegrijpelijke, want door een Japanner uit het Japans vertaalde, handleiding voor een elektrisch apparaat. Voor een lezer is het van essentieel belang dat niet alleen een vertaalde handleiding voor een elektrisch apparaat, maar ook zijn favoriete vertaalde roman goed leesbaar is.

Waarom is vertalen zo moeilijk? Hoe gaan vertalers in de praktijk de moeilijkheden van hun vak te lijf? In Vertalen wat er staat, dat voor het eerst in 1986 verscheen en inmiddels een klassieker in de vertaalwetenschap is, geeft Arthur Langeveld aan de hand van talrijke bestaande literaire vertalingen eenvoudige antwoorden op praktische vragen uit een van de meest essentiële disciplines in de letteren. Een fascinerende handleiding voor beginnende vertalers en voor iedereen die regelmatig met vreemde talen en vertalingen te maken heeft.

ISBN 9789045008851 Paperback 206 pagina's | Atlas | juli 2008

Citaat van de dag 25 december 2008

Vertalen wordt pas lucratief als het makkelijk is,

maar het wordt pas leuk als het moeilijk is.

C. Buddingh'