Thema april 2019 - Boeken (be)kennen kleur (racisme)

Toevallig was dinsdagavond The help op tv en ik heb gekeken. Het blijft een prachtig verhaal (op het typisch Amerikaanse eind na)

Onvoorstelbaar dat mensen zo behandeld worden. Inderdaad ze mochten niet het zilver verzorgen maar wél de kinderen!

Dettie

God sta het kind bij

Toni Morrison

God sta het kind bij is een indringende roman over de manier waarop jeugdtrauma’s een heel leven kunnen bepalen. Centraal staat een jonge vrouw die geboren wordt als Lula Ann Bridewell, maar zichzelf Bride noemt. Haar prachtige donkere huid is slechts een deel van haar aantrekkingskracht; ze barst van het zelfvertrouwen en is in haar werk zeer succesvol. Maar haar donkere huid heeft er ook voor gezorgd dat haar moeder, die een veel lichtere teint heeft, haar in haar jeugd zelfs de meest basale vormen van liefde onthield. Tot het moment dat Bride als scholiere een leugen vertelde die het leven van een onderwijzeres, een onschuldige vrouw, volledig ruïneerde.

God sta het kind bij is de krachtige nieuwe roman van de winnares van de Nobelprijs voor de Literatuur.

Recensie

Toni Morrison (Ohio, 1931) won in 1993 de Nobelprijs voor de literatuur en is daarmee een van de belangrijkste contemporaine Amerikaanse schrijfsters. De belangrijkste thema’s in deze roman zijn racisme, kindermisbruik en schuldgevoel. Dat laatste loopt als een rode draad door het verhaal heen.

Lula Ann Bridewell is een mooie, donkergekleurde jonge vrouw. Haar moeder die veel lichter van tint is, schaamt zich voor de erg donker uitgevallen dochter. Ondanks het gebrek aan moederliefde ontwikkelt de dochter zich tot een succesvolle, zelfverzekerde zakenvrouw, die verder door het leven gaat onder de naam Bride. Als haar vriend haar verlaat en haar gezondheid achteruit gaat, speelt ook een leugen uit het verleden haar parten.

Morrison behandelt de thema’s schuld en racisme op een zeer indringende manier. Haar stijl is erg direct. In het verhaal wordt de intrige vaak vanuit een wisselend perspectief behandeld. Door deze stijl van schrijven wordt de lezer nadrukkelijk bij het verhaal betrokken. Een krachtige en aangrijpende roman.

E. Mutter

ISBN 9789023490302 | Hardcover | 208 pagina's | De Bezige Bij | juni 2015

vertaald door Ronald Vlek

Citaat van de dag

Ik zou huilen, als ik daar de tijd voor had.

Fragment uit De hulp pagina 371

O O O O ik vergeet steeds de citaten... sorry

Hoe de bij haar vleugels kreeg

Susan Carol McCarthy



Hoe de bij haar vleugels kreeg van Susan Carol McCarthy is een historische roman die zich afspeelt in de Verenigde Staten van de jaren vijftig. Het is een krachtige roman over racisme door de ogen van een twaalfjarig meisje. De roman is gebaseerd op historische gebeurtenissen en belicht de menselijke kant van "het grote verhaal'. De twaalfjarige Reesa komt met haar familie in het Zuiden wonen, in een dorp waar haar vader sheriff is maar waar "De Klan' regeert.

Als haar beste vriend vanwege zijn huidskleur wordt omgebracht, zijn Reesa en haar ouders kapot van verdriet – maar ook woedend over de misstanden en hun onmacht om daar iets aan te doen. Samen bedenken ze een hachelijk plan om het onrecht een halt toe te roepen en de Klan voor het blok te zetten. Zal het hen lukken het recht te laten zegevieren?

Susan Carol McCarthy schreef drie romans, die veel waardering ontvingen. Haar boeken zijn gebaseerd op historische gebeurtenissen en schetsen de menselijke kant van "het grote verhaal'. Susan woont en werkt in Californië.



Recensie

Dit verhaal is gebaseerd op historische gebeurtenissen in Florida in 1951. Het wordt verteld door het dertienjarige (blanke) meisje Reese McMahon. Op een nacht wordt de jonge Marvin, Reese's speelkameraad en de (zwarte) zoon van een werknemer van haar vader, door de Ku Klux Klan vermoord. Dat is het begin van een lange periode van terreur waarin naast Afro-Amerikanen ook katholieken, joden en "gewone' blanken aan geweld en moordaanslagen worden blootgesteld.

Reese's vader is één van de weinigen die zich verzet, samen met de zwarte gemeenschap die hem in het geheim helpt. Uiteindelijk krijgen ze de FBI zover dat die een diepgaand onderzoek instelt, maar voor het zover is, beleeft het gezin nog een aantal spannende en hachelijke dagen.

De flaptekst vermeldt al de gelijkenis met Harper Lee's "To kill a mockingbird' (de thematiek, het perspectief van het kind en de onkreukbare vaderfiguur). De personages zijn allemaal of goed of slecht, maar de sterke plot en de schandalige sociale wantoestanden maken hier toch ook een boeiende roman van.

C.C. Oliemans

ISBN 9789023977070 | Hardcover | 320 pagina's | Mozaïek | november 2018

Vertaald door Connie van de Velde

Citaat van de dag

We kunnen de wereld niet in een nacht veranderen, Reesa. Maar we kunnen beginnen met de verandering door de manier waarop we er in leven

(We can't change the world overnight, Reesa. But we begin by changing the way we choose to live in it.)

Fragment uit Hoe de bij haar vleugels kreeg

Hallo witte mensen

Anousha Nzume



''In dit boek wil ik graag uitleggen hoe je als wit persoon je privilege kunt erkennen en hoe je door dat te begrijpen hopelijk ook racisme in de samenleving kunt inzien en aanvechten.''

- Anousha Nzume

Of we nu willen of niet, in Nederland leven we in een witte wereld. Eeuwenlang was 'wit' bepalend voor de maatschappelijke en culturele status quo. Maar sinds de hernieuwde Zwarte Piet-discussie lijkt 'wit' onder druk te staan als nooit tevoren.

Hallo witte mensen is een handleiding voor het leven in deze veranderende wereld. Vragen als: 'Waarom weer dat gezeur over Zwarte Piet?' 'Dan is blanke vla zeker ook racistisch?' 'Hoe zit het nou met het n-woord?' 'Iemand een tropische verrassing noemen is toch juist een compliment?', en: 'Waarom ga je niet terug naar je eigen land?', worden in dit boek beantwoord.

Aan de hand van persoonlijke anekdotes, wetenschappelijke publicaties ('in jip-en-janneketaal') en gesprekken met ervaringsdeskundigen, helpt Anousha Nzume witte mensen om te gaan met hun witte fragiliteit tussen de steeds mondiger wordende niet-witte mensen. En niet-witte mensen hoe om te gaan met de defensieve houding van witte mensen zodra hun privilege ter discussie staat. Dit alles brengt zij met liefde, compassie en geduld.

Hallo witte mensen' van Anousha Nzume is een belangrijk boek dat Nzume met de broodnodige ironie en distantie heeft opgeschreven. Ook voor mensen die van mening zijn dat ze niet wit zijn. Nzume laat zien dat het erkennen van het leed van de ander pas kan beginnen als lijden niet langer een competitie is. Zelfs als je het niet met alles eens bent wat ze poneert begin je geleidelijk aan steeds meer van Nzume te houden. 'Hallo witte mensen' is een poging tot dialoog die de lezer niet naast zich neer kan leggen.

- Arnon Grunberg

Recensie

De schrijfster is van gemengde komaf (half Russisch, half Kameroens) en brengt die situaties onder woorden, waarbij veel blanke mensen niet beseffen dat er sprake is van racisme. Een opmerking door een blanke, als compliment bedoeld, kan heel racistisch overkomen, zoals iemand als exotisch bestempelen en voorbij gaan aan de meerdere identiteiten die iemand heeft. Tegelijk vindt in Nederland ieder jaar de Zwartepietdiscussie plaats, terwijl blanken die zich achter 'blackfaces' verschuilen en zich dom gedragen, bijdragen aan een negatieve beeldvorming van zwarte mensen. Mensen die zeggen dat ze kleurenblind zijn, gaan voorbij aan het probleem. Nzume kiest voor de benaming 'wit', omdat 'blank' een superieure klank heeft, waar we vanaf moeten.

Natuurlijk roept dit boek dezelfde reacties op als Sylvana Simons en daarom is het zo goed dat dit boek geschreven is. Nzume houdt de lezer een spiegel voor. Dit boek is geschreven voor 'witte mensen' (zie de titel), maar ook voor vrouwen die vergelijkbare situaties meemaken, om ze een handvat te bieden.

Drs. Marianne van den Heuvel

ISBN 9789462984141 | Paperback | 140 pagina's | Amsterdam University Press | maart 2017