Geert Mak - De Brug (boekenweekgeschenk 2007)

Roel:

Mijn standpunt is dat de kwaliteit van de literatuur achteruit holt in Nederland

Echte kwaliteit komt op welke manier dan ook ooit boven drijven: kijk maar naar Van Gogh, bv. Bovendien valt het m.i. wel mee met de kwaliteit en hangt dat af van wat je onder literatuur wilt verstaan.

En gelukkig zijn er nog steeds uitgevers die die kwaliteit herkennen en een kans geven, als het enigszins kans van slagen heeft.

Roel:

De overheid moet ervoor zorgen dat de commercie niet alle kwaliteit het raam uitschuift

Overheidsgeld dient niet gestoken te worden in projecten voor uitsluitend de happy-few. Die komen toch wel aan hun trekken.

Aangezien we het hierover toch nooit eens zullen worden heb ik besloten het hier maar bij te laten.

Nou, ik ga me er ook even tegenaan bemoeien.

Roel schreef : Mijn standpunt is dat de kwaliteit van de literatuur achteruit holt in Nederland, in het buitenland ook, maar omdat daar meer schrijvers zijn, valt het minder op

Ook ik heb een enorme hekel om een boekwinkel binnen te komen en te struikelen over de top 10, 20 e.d.

Maar... wat ik bij jou Roel een beetje mis is de kijk op wat er momenteel wordt uitgegeven. De boeken waar jij voor gaat zijn voor het merendeel klassiekers en niet de boeken die op dit moment worden uitgegeven. (Ik denk dat Librije dat bedoelt) Ik geniet erg van jouw beschouwingen over de klassieke werken en het prikkelt me enorm om deze boeken te gaan lezen. Ga er alsjeblieft mee door.

Maar... ik vraag me wel af of je een kijk hebt op de huidige moderne schrijvers. Lees je wel eens boeken van schrijvers van nu? Jouw persoonlijke voorkeur gaat uit naar de romantische schrijvers, die stijl spreekt jou enorm aan maar dat wil niet zeggen dat hedendaagse schrijvers geen literatuur schrijven. Ze schrijven alleen niet meer in de door jou zo geliefde stijl.

Kijk eens bij uitgeverij Meulenhoff, Athanaeum, De bezige Bij, uigeverij IJzer of Cossee. Daar worden boeken uitgegeven die zéér de moeite waard zijn. Ik ben wel eens benieuwd wat je van Coetzee vindt. (Ik vind het dan ook leuk dat je nu Grijze zielen van Claudel hebt gelezen, een boek dat ook zeer de moeite waard is én van een schrijver uit deze tijd.)

Uitgeverij Passage is heel modern en steekt zijn nek uit voor de niet doorsnee boeken.

Menken en Kassandar is gespecialiseerd in 'oude' Spaanse literatuur en is langzamerhand ook bezig met de Engelse 'oude' schrijvers zoals Wilkie Collins.

Marjo en ik lezen nu de debutanten en daar zitten zeer zeker boeken bij van mensen die goed, mooi en terdege schrijven.

Zo zijn er veel uitgeverijen die wél hun nek uit steken en niet meegaan in de bestseller gekte.

Dan over betaalbare boeken. Tegenwoordig worden veel boeken eerst in hardcover uitgebracht en na ca. een half jaar in paperback.

Ik vind mooi uitgevoerde, gebonden boeken prachtig en geniet daar ook van.

Maar ik vind het ook een zeer goede zaak dat deze boeken in een goedkopere uitvoering op de markt gebracht worden. Niet iedereen kan of wil zoveel geld neertellen voor een gebonden boek terwijl zij hetzelfde kunnen lezen in een goedkoper uitgevoerd boek. Niet iedereen hecht waarde aan de uitvoering, ook veel mensen zijn alleen geïnteresseerd in het verhaal zelf. Of... mensen hebben gewoon het geld niet voor een mooi uitgevoerd boek. (Zou ook graag de boeken uit de russische bibliotheek willen hebben maar die zijn voor mij te duur)

Als een boek in een goedkopere vorm wordt uitgebracht bereik je eerder dat voor iedereen het betere boek betaalbaar is.

Wat ik uit jouw reactie een beetje lees is dat een paperback of een lelijke kaft/omslag inhoudt dat een boek ook niet goed is.

En de huidige chicklits zal je altijd blijven houden, vroeger waren het de 5 stuiverromans, de goedkope bouquet boekjes, kasteelromans of dokterromans. Dit soort boeken zullen er altijd blijven en daar is ook niets mis mee zolang mensen daar ook plezier aan beleven.

ik heb zelf bij Kruidvat de Dickensreeks gekocht, omdat dat betaalbaar was en ik ze graag wilde lezen, voor de normale prijs had ik ze niet kunnen kopen omdat mijn budget dat niet toelaat, dan had ik ze bij de bieb moeten halen.

Roel schreef : Mijn standpunt is dat de kwaliteit van de literatuur achteruit holt in Nederland, in het buitenland ook, maar omdat daar meer schrijvers zijn, valt het minder op. Nederlandse uitgeverijen (dat geldt trouwens ook voor de buitenlandse) betalen de kosten voor ieder boek uit eigen zak, daar hoeft de schrijver geen cent in te steken. Zij nemen het risico. Vroeger had je nog genoeg uitgeverijen waar de liefde voor het boek en het boekenvak, voorop stond, men nam toen ook genoegen met minder winst (of helemaal geen winst)

Roel schreef : Toen de branch vercommercialiseerde draaide het ineens niet meer om het boek, maar alleen nog maar om het geld.

Wat ik mooi vind is dat tegenwoordig iedereen de kans krijgt. Vroeger was schrijven weggelegd voor een bepaalde selecte groep. Eerst alleen voor mannen, druppelsgewijs werd geaccepteerd dat vrouwen toch ook wel konden schrijven en nu kan in feite iedereen schrijven oftewel krijgt iedereen de gelegenheid om te laten zien dat ze kunnen schrijven. Het is aan de uitgever om te beslissen wat de moeite waard is.

Waar jij het over hebt Roel is over een tijd dat lang niet iedereen in de gelegenheid was om te studeren, nog niet eens zo lang geleden moesten mensen wel na de lagere school gaan werken, puur omdat het nodig was, ook al hadden ze talent.

Nu heeft iedereen het relatief goed en is er veel meer vrije tijd, dus ook tijd om te schrijven. Het was vroeger dus ook maar een bepaalde groep die in de gelegenheid was om te schrijven en dit waren veelal de beter gesitueerden die gestudeerd hadden en het zich konden permiteren om te schrijven en er de tijd voor te nemen.

Nu kan het allemaal wel, en velen wagen het erop. Voor de uitgever is dit ook relatief nieuw.

Ook relatief nieuw is dat iedereen meer geld heeft en zich boeken kan permiteren. Daar spelen uitgevers ook op in. Vroeger zou de hoeveelheid boeken van nu ook niet kunnen simpelweg omdat mensen het geld voor deze 'luxe' niet hadden. Boeken waren voor een select gezelschap en niet voor de 'gewone' man. Nu zijn er boeken voor iedereen en niet meer voor de happy few.

En ja, misschien is er nu een uitwas maar persoonlijk denk ik dat het zich vanzelf in goede banen zal leiden.

En net wat Librije zegt, de goede schrijvers komen evengoed wel boven drijven.

En natuurlijk kom ik liever bij boekwinkels die goed geïnformeerd zijn en niet de bestsellers aanprijzen als DE boeken die je MOET hebben maar mee kunnen gaan in jouw keuze, waar jouw voorkeur naar uitgaat.

Maar ik denk ook dat we blij moeten zijn met alle mogelijkheden die er nu zijn om aan boeken te komen. Alles is wél te koop, alleen misschien niet meer in de winkel die wij graag zouden zien. Nu is er de mogelijkheid van internet waardoor we wel aan eventueel dát exemplaar kunnen komen waar we al heel lang naar op zoek zijn.

En een beetje liefhebber weet precies welke boeken hij/zij wil lezen en kan altijd als het boek tegenvalt qua uitvoering deze retourneren en zijn geld terug krijgen.

Ja ik vind een boek voelen en doorbladeren ook prettiger maar ik had vroeger ook al veel dat bepaalde boeken niet op voorraad waren of speciaal besteld moesten worden en dan was wel de voorwaarde dat je ze ook daadwerkelijk kocht.

Niet alles betekent achteruitgang, niet alles is slechter geworden en als er al in iets gesubsideerd moet worden dan is het voor mij duidelijk, subsidie steken in boeken zodat zij betaalbaar blijven zodat iedereen kan blijven lezen wat zij willen lezen. En/of subsidie steken in het aantrekkelijk maken van lezen zodat mensen boeken weer gaan herontdekken.

Dettie

Ik heb eigenlijk nog een vraag. Er wordt hier veel gesproken over een vaste boekenprijs, maar wat houdt dat in?

Voor een pocket van x pagina's betaal je zoveel?

Voor een gebonden boek van x pagina's betaal je zoveel?

Dettie

Hallo Librije,

Dit is dan mijn laatste antwoord hierover, zoals je zelf zegt discussie gesloten. Ik zal daarna op dettie's antwoord reageren.

Of de kwaliteit gaat toch de boot in.

Uitgevers bieden de niet-formule schrijvers steeds minder kansen hier in Nederland.

En uitgeven in eigen beheer of via internet kan ook. Uitgeven in eigen beheer kleeft het nadeel aan dat je alles zelf moet doen en dat je het grote risico loopt, het werk niet aan de straatstenen kwijt te raken. Daar zijn al meerdere voorbeelden van te vinden, daar zaten zelfs winnaars van de debutantenprijs bij!

Als je het via internet probeert, bestrijk wel een oneindige markt (mits in het engels bv) maar je verliest ook de controle of je werk. Iedereen die maar wil, kan met jou werk aan de haal gaan, tenzij je aan de poort de wacht wil houden en er wat voor gaat vragen. Dan moet je in website's maken en beheer willen verdiepen. Zelf heb ik daar flauw benul van hoe je dat moet doen en aanpakken, als ik het al zou willen.

Hallo Bernadet,

Dat is een heel epos wat je daar hebt geschreven!

Maar ik zie dat je mijn beschouwingen slecht hebt gelezen en gezien de aard van suggesties die je hier en daar doet, moet ik me wel verdedigen, anders beginnen mensen hier allerlei denken over mij te denken, die niet stroken met de werkelijkheid.

Ik doe het zo bondig als mogelijk is.

Je zal mij niet horen beweren, dat ik bijna elk literair of wat voor literair boekmoet doorgaan lees, maar je beperkt mijn smaak wel heel erg. Ja, ik hou van klassiekers, maar dat betekent niet dat ik boeken van nu straal zou negeren! Net als Job heb ik geleerd en aangevoeld dat klassiekers, niet voor niks klassiekers zijn en daarom voor ieder serieuze literatuurliefhebber gelezen zou moeten hebben, maar daar beperk me zeker niet alleen toe. Ik sta open voor alles. Daarom dat een Milena Moser (weliswaar geen Nederlandse schrijfster, maar toch een van nu) heb gelezen, maar ook het debuut van Mirjam Boelsums of een Pauline Slot, een andere te noemen schrijver is Hans Münstermann. En wat opvalt uiteenlopende stijlen!

Moser, waarvan je hebt kunnen lezen dat het besproken boek van haar mij goed bevallen is, is wel qua stijl te vergelijken met de Engelse schrijfster Berryl Bainbridge en dat is ook een schrijfster van nu. Mirjam Boelsum's debuut was een grote tegenvaller. Weliswaar geen formule schrijfster, maar ook geen schrijfster wat betreft haar debuut dan, die over een bijzondere bagage beschikt. Orgineel begin, daar zakte het af naar het bekende, vaak opgeschreven verloop, zonder dat het op enigerlei wijze uitsprong. Pauline Slot was half tegenvallend. Munstermann's boek was een verrassing.

Dus nogmaals ik ga absoluut niet hedendaagse literatuur uit de weg. Maar ook is een feit, dat na iedere tegenvaller de animo begint weg te zakken. Een boek wat ook de recent uitgekomen binnenkort te lezen boeken staat is Slaap van Annelies Verbeke.

Ja, dat is het nadeel als je veel over de romantiek prijsgeeft, dan wordt je geheel in dat hoekje geplaatst. Hoewel natuurlijk de romantische schrijvers zeer belangrijk voor mij zijn, kan ik dus ook zwaar onder de indruk raken van het andere uiterste: Samuel Beckett. Zijn kaalgeslagen proza staat haaks op de romantiek en zal menigeen gaan vervelen omdat er zoveel quasi herhalingen in zijn proza zitten. Juist die herhaling is de kracht van Beckett! Heb jij wel eens iets van Beckett gelezen?

Dus Bernadet, ik ben niet zo kortzichtig dat ik alleen maar de romantische stijl zou waarderen. Elke stijl van een nieuwe schrijver, hoe eenvoudig ook, mits met diepgang kan zondermeer mijn goedkeuring wegdragen.

Ik heb boeken van uitgeverijen Meulenhof, Contact, Bezige Bij, Coppens & Frenks, Manteau, Prometheus, Nijgh & van Ditmar, Atlas, Atheneum, Serena Libri en ja ook van Menken en Cassander. Misschien wel van driekwart van de uitgeverijen in Nederland heb ik boeken staan en daar zitten boeken die zeer de moeite waard zijn. Spaanse schrijvers waarvan ik in het Nederlands vertaalde boeken heb gelezen die prachtig waren: Merce Rodereda en Belèn Gopiu. Allen vrouw, schrijfsters van de 20ste eeuw, Gopiu zelfs uit de negentiger jaren.

Wilkie Colins wil ik zeker nog een keer lezen!

Coetzee heb ik nog niet gelezen, moet ook nog een keer aan de beurt komen.

Ik pik om de zoveel tijd een debutant eruit, om te proberen. Dat zal ik blijven doen. Ik wil gewoon op de hoogte blijven wat er uitkomt. Een schrijver die een jaartje of 5 geleden debuteerde en waar benieuwd naar ben is Edzard Mik.

Als je hierboven, in een van mijn uiteenzettingen goed gelezen had, zou je vinden dat ik het juist ervoor ben dat iedereen boeken moet kunnen lezen. Dat ik het schandalig vindt als een bibliobus en/of een kleiner filiaal van een bib wordt wegbezuinigd. Ik heb niks tegen paperbacks en pockets. Deze zijn belangrijk voor mensen met de krappere beurs (waar ik ook bij hoor!) om toch mooi werk in huis te halen. Ik heb ook diverse pocketuitgaven op de plank staan (o.a. Dostojewski en Tolstoi, die ik zelfs meer waardeer dan de dure, prachtige uitgaven van Van Oorschot, omdat daar het papier zo dun is, dat je de achterkant er doorheen ziet!) Van Proust heb ik ook toen de cassette van de BB gekocht, omdat ik de gebonden uitgaven, hoe graag ik die ook gehad zou hebben te duur voor mijn beurs waren!

Die laatste suggestie is belachelijk en een regelrechte belediging als ik niet zo ruimdenkend van aard zou zijn. Ik zou me als mens niet me onder ogen durven komen, als ik zou durven beweren dat een "slechte" kaft gelijk staat aan een slecht boek!!! Hoe kom je daarop Bernadet, iemand als ik die de De Toverberg van T. Mann leest, zo'n totaal onontwikkelde gedachte er op na zou houden!

Groeten,

Roel

Hoi Roel,

Als eerste: Ik wilde je absoluut niet beledigen en als dat zo overkomt dan bij deze mijn excuses.

Ik zal even ingaan op jouw antwoord.

Roel schreef : Je zal mij niet horen beweren, dat ik bijna elk literair of wat voor literair boek moet doorgaan lees, maar je beperkt mijn smaak wel heel erg. Ja, ik hou van klassiekers, maar dat betekent niet dat ik boeken van nu straal zou negeren!

Dat beweerde ik ook niet, ik vroeg alleen of je wel een kijk had op de literatuur van nu. Omdat je die relatief weinig leest, tenminste als je dat wél leest dan meld je dat hier niet.

Persoonlijk kan ik vaak niet mee in de discussies over klassieke werken omdat ik die relatief weinig gelezen heb. Ik heb daardoor geen goede kijk op de klassiekers vind ik zelf.

Ja, dat is het nadeel als je veel over de romantiek prijsgeeft, dan wordt je geheel in dat hoekje geplaatst. Hoewel natuurlijk de romantische schrijvers zeer belangrijk voor mij zijn, kan ik dus ook zwaar onder de indruk raken van het andere uiterste: Samuel Beckett. Zijn kaalgeslagen proza staat haaks op de romantiek en zal menigeen gaan vervelen omdat er zoveel quasi herhalingen in zijn proza zitten. Juist die herhaling is de kracht van Beckett! Heb jij wel eens iets van Beckett gelezen?

Ik vind het juist leuk als iemand een passie heeft voor een bepaalde stijl.

Dat moet je niet zien als in een hoekje geplaatst worden. Tiba is erg gek op de gedichten van Herman de Coninck en Marjo heeft een voorliefde voor boeken over WOI maar dat wil niet zeggen dat zij in een bepaald hoekje geplaatst worden.

Ja, ik heb Beckett gelezen, Wachten op Godot en Eindspel (dit laatste ook als toneelstuk gezien uitgevoerd door toneelgroep Hollandia). En heb nog Watt op de stapel liggen. Beckett is apart, gek, dwaas en geweldig.

Als je hierboven, in een van mijn uiteenzettingen goed gelezen had, zou je vinden dat ik het juist ervoor ben dat iedereen boeken moet kunnen lezen. Dat ik het schandalig vindt als een bibliobus en/of een kleiner filiaal van een bib wordt wegbezuinigd. Ik heb niks tegen paperbacks en pockets. Deze zijn belangrijk voor mensen met de krappere beurs (waar ik ook bij hoor!) om toch mooi werk in huis te halen.

Dat was bij mij dus niet zo overgekomen. Ik had de indruk dat je voor gebonden boeken was en wel hierdoor

Daar gaat het dus ook mis. De eeuwen daarvoor was het nog puur de liefde voor een boek, men nam zich de tijd om een boek met de hoogste kwaliteit uit te geven en de klant ontving het na afrekening als een glinsterend kleinood. Eind van de 19de eeuw begint het economische aspect het waarde-aspect te overvleugelen. Het boek is niet langer iets kostbaars, voor het eerst wordt het een wegwerp-artikel. Vijftig jaar geleden waren er nog genoeg klanten voor het betere boek, maar het lijkt alsof tegenwoordig bijna iedereen zijn smaak aan het verliezen is en snacks onder de boeken omarmt. Daarbij komt nog een grote bedreiging: prijsvechters. Deze bieden niet alleen de "snacks" aan, maar ook steeds meer het betere boek (vaak ik twijfelachtige uitvoeringen) voor prijzen, waar de reguliere boekhandel van het betere boek niet aan kan tippen. Dus steeds meer kleinere boekhandels delven het onderspit.

maar dat tevens de kwaliteit gehandhaafd blijft (dus geen boeken die na een maal lezen uit elkaar vallen of snel afgeraffelde vertallingen

En deze

Die laatste suggestie is belachelijk en een regelrechte belediging als ik niet zo ruimdenkend van aard zou zijn. Ik zou me als mens niet me onder ogen durven komen, als ik zou durven beweren dat een "slechte" kaft gelijk staat aan een slecht boek!!!

Dat vond ik ook vreemd en was er ook verbaasd om. Dat kwam hierdoor:

Boekhandels worden door kortingen gedwongen aan deze hype mee te doen. Grote boekhandels die echt commercieel denken, zetten of het betere boek steeds korter op display of zelfs helemaal niet meer, terwijl de schreeuwende kaften van boeken die niet tot de literatuur behoren, ruim baan krijgen

ik zie nu dat je het anders bedoelde.

Mijn punt is eigenlijk dat het lijkt alsof je de huidige literatuur helemaal niets vindt. Jij zegt:

- Uitgeverijen zijn nu zo geconcentreerd op het vinden van die ene goudmijn, dat ze steeds vaker echte kwaliteit laten lopen

- Het niveau van het gemiddelde boek van tegenwoordig vind ik ronduit bedroevend. Niet dat er geen goede boeken in Nederland geschreven worden, maar het blijven uitzonderingen

- Mijn standpunt is dat de kwaliteit van de literatuur achteruit holt in Nederland

En mijn vraag was dus eigenlijk waarop baseer je dat?

En omdat je het hier bij Leestafel weinig over boeken hebt van huidige schrijvers vroeg ik me af of je die wel las.

En wat versta je onder kwaliteit? Ik denk dat jij, juist omdat je klassiekers leest, hogere eisen stelt dan andere mensen. Jij bent gewend aan een bepaalde stijl en taalgebuik waar andere mensen misschien nog niet aan toe zijn. Dan is het lastig om terug te gaan.

Bijv. Vroeger verslond ik romannetjes maar dat kan ik nu niet meer. Ik denk dat het voor jou moeilijker wordt een gewone literaire roman te lezen en te waarderen omdat jij gewend bent aan het neusje van de zalm. Maar dat wil nog niet zeggen dat er tegenwoordig geen kwaliteit meer is.

Laat het even duidelijk zijn: Ik bedoel dit als discussie en niet om je aan te vallen of te beledigen.

Groetjes

Dettie

die de hele middag bezig is geweest met dit antwoord in een poging alles goed te zeggen.