Thema april 2015 - Geuren

Citaat van de dag

Wat een heerlijke geur, zei de roos, toen ze koemest rook

Ben Wolken

De geur van kolen

Joep Dohmen

Dohmen gaat op zoek naar zijn familieverhaal. De vader van zijn opa kon niet lezen of schrijven. Zijn opa schopte het tot chef van de administratie van de Staatsmijnen. Zijn vader schreef gedichten.

'De geur van kolen' legt ook bloot hoe steenkolenmijnen, Kerk en autoritaire bestuurders greep hadden op ieders doen en laten. Voor het eerst gingen geheime dossiers open. Zo blijkt burgemeester Marcel van Grunsven, die de stad 35 jaar bestuurde, een verborgen verleden te hebben.

Bovenal is 'De geur van kolen' het wonderlijke verhaal van een arcadisch dorp dat moderne mijnstad werd, en nu kampt met leegloop en verpaupering. Dat alles in één mensenleven. Zo'n snelle opkomst en ondergang, met zulke catastrofale gevolgen, is uniek voor Nederland.

Wat ging er fout? Is er nog toekomst?

ISBN 9789079226108 Paperback 256 pagina's Vrije Uitgevers, De oktober 2013

Citaat van de dag

Wat betekent een naam?

Wat we een roos noemen zou even zoet geuren als we het anders zouden noemen.

Shakespeare

De geur van gedroogde appels

Willem van Toorn

De nieuwe verhalen van Willem van Toorn gaan allemaal over mensen die onderweg zijn. Bevrijd van hun dagelijkse beslommeringen kijken ze met een grotere ontvankelijkheid naar hun omgeving. Of ze nu in een villa op Kreta zijn, aan de Adriatische kust in Italië, op het station in Haarlem of in de belegerde stad Sarajevo, steeds speelt het niet-thuis zijn een cruciale rol. Zeker in het geval van Leeman, die, omdat hij in een oorlog is opgegroeid, altijd onmiddellijk de stemming ervan voelt wanneer hij in een oorlogsgebied komt – zoals je geuren herkent die te maken hebben met je kindertijd.

Recensie

Een aantal van deze verhalen verscheen in 2003 onder de titel 'Een held' in de Slibbereeks van de Stichting Kunstuitleen Zeeland in Middelburg. De verhalen zijn herzien. Een zestal verhalen uit deze bundel is nieuw en doet denken aan gelegenheidsstukken. Alle verhalen hebben een sterk autobiografisch karakter. Argwaan tegenover de veranderende wereld en de nadruk op het belang van herinneringen kenmerken de verhalen. In de verhalen vloeien veelal heden en verleden in elkaar over.

Het titelverhaal verbindt bijvoorbeeld met de geur van appels verschillende tijden, plaatsen en gebeurtenissen met elkaar. Deze werkwijze heeft het meeste effect in 'Haarlem Station', het mooiste verhaal uit de bundel. Hieruit blijkt dat Van Toorn (1935) een nauwkeurig waarnemer is van zijn omgeving en van zijn zieleroerselen. Op indringende wijze laat hij de op- en neergang in de relatie zien tussen de praatzieke 17-jarige hoofdfiguur en zijn vriendinnetje. Ook het poetische kenmerkt dit verhaal; het lijkt een in proza uitgewerkt gedicht. De verhalen zijn anekdotisch, maar met een poetische grondtoon.

Paperback; normale druk.

Gerard Oevering

ISBN 9789021437613 Paperback 160 pagina's Singel Uitgeverijen december 2013

Citaat van de dag

De dag is een appelboom

maar je moet de appels zélf plukken.

Toon Hermans

Geuren

Philippe Claudel

Vaders aftershave, moeders zonnebrand, het zijdeachtige haar van zijn eerste geliefde, Gauloises en Gitanes, kaneel voor op de taart en in de glühwein, kooltjes om je warm te houden, inktpotten op school, hooi op de velden, de trui van een oom.

In 63 teksten beschrijft Claudel evenzoveel geuren uit zijn verleden. Stuk voor stuk roepen ze een vergeten wereld op waar nog flarden van bestaan: zoete en bittere geuren, soms eenvoudig, soms complex. Als nooit tevoren beschrijft Philippe Claudel zijn wortels, de streek rondom Nancy waar hij vandaan komt, het stadje Dombasle-sur-Meurthe waar hij geboren is en nog altijd woont, zijn ouders en zijn zussen. In de loop van het boek ontstaat een landschap van naaldbomen, beekjes en akkers van zwarte aarde. Een wereld van eenvoudige, oprechte mensen die sterven in het bed waarin ze geboren zijn.

Met dit boek brengt Claudel hun een eerbetoon, maar daarnaast vertelt hij voor het eerst en 'ondanks zichzelf' over zichzelf. Geuren is een buitengewone en kleurrijke verzameling verhalen, stevig verankerd in Claudels geboortestreek, en beslist het meest persoonlijke wat hij ooit heeft geschreven.

ISBN 9789023474265 Paperback 224 pagina's De Bezige Bij november 2012

Vertaald door Manik Sarkar