De Oude
Pavlos Mátesis
Begin vorige eeuw, een afgelegen dal in het Griekse binnenland. Een land van zwijgen en overleven, een bergachtige, demonische streek. Dan verschijnt de charismatische charlatan Eliseüs, die wonderen lijkt te verrichten in de verlangende ogen van de mensen. Wanneer zijn dierbaarste metgezel een groots bedrog opzet, verricht Eliseüs een écht wonder. Beide hoofdpersonen jutten elkaar op tot de rol van God of profeet en zijn zo elkaars gevangene. Ze moeten de rol vervullen die hun volgelingen, de dorpelingen, hun toebedacht hebben en van hen eisen.
Volgens Pavlos Mátesis heeft de mens behoefte aan wonderen om de strijd met de hogere machten aan te kunnen gaan. In De Oude levert dat taferelen op die kenmerkend zijn voor het grimmige Griekse onderbewustzijn.
Recensie
Deze bijzondere roman speelt rond 1900 in afgelegen Griekse bergdorpjes waar geboorte, huwelijk, ziekte en dood de belangrijkste feiten zijn. De welig tierende geruchten nemen dan ook al vlug groteske vormen aan, hartstochten als jaloersheid, ijdelheid, hebzucht en wreedheid zijn snel gewekt, de geesten rap oververhit, en dit alles in een primitieve denkwereld waarin geloof, bijgeloof en verbeelding een geheel vormen. Al twee eeuwen zag men geen heiligen of wonderen.
En zie, daar zijn dan plots Eliseus, die denkt wonderen te kunnen verrichten en die doden wil opwekken, en Zagros, die zijn kind vermoord en zijn huwelijk verstoord zag door Eliseus en die met hem gaat samenleven om wraak te nemen door hem te doen geloven dat de Oude van Dagen, God, hem zendt. Beiden worden als heiligen vereerd. Wanneer Zagros na jaren Eliseus zijn oorspronkelijke doel opbiecht, slachtoffert deze hem, met zijn instemming.
De verheven epische stijl van de in Griekenland zeer bekende auteur (1929) verleent de roman mythische trekken.
De lezer, zoveel bizar realisme niet gewend, zal zich dit meesterwerk lang herinneren.
Drs. J. Kleisen
ISBN 9789035125155 Paperback 231 pagina's Uitgeverij Bakker april 2003
Vertaald door Hero Hokwerda