Thema januari 2014 Horen, zien en zwijgen

Citaat van de dag

Als je iets heel graag wil horen, vind je altijd wel iemand die het je vertelt

Elia Kazan

Tot ziens, tot morgen

William Maxwell



Op het platteland diep in Illinois delen twee naburige boeren, die onafscheidelijk zijn, veel en op zeker moment te veel. Een van de twee kan de jaloezie niet meer aan en op een koude winterochtend valt er een schot. Op die dag komt er ook een eind aan de vriendschap tussen de verteller en zijn beste vriend Cletus Smith, de zoon van de moordenaar. Ze wisselen geen woord meer, en als ze elkaar na lange tijd weer ontmoeten, lopen ze elkaar straal voorbij.

Vijftig jaar later probeert de verteller de gebeurtenissen die tot de moord hebben geleid te reconstrueren. Hij wordt nog steeds achtervolgd door schuldgevoelens. Hij denkt dat hij op het beslissende moment iets belangrijks over het hoofd heeft gezien of achterwege heeft gelaten. Maar wat?

William Maxwell beschrijft op onnavolgbare wijze twee families, twee ongelukkige huwelijken en een aandoenlijke vriendschap. Hij schrijft over teloorgegane en nieuwe liefde, jaloezie en verraad. Maxwell is een meester van de emotie.

Er zijn weinig auteurs die zo nauwkeurig vertellen over niet gestelde vragen en pijnlijke tekortkomingen in een jeugd en tegelijkertijd heeft ook amper iemand het leven op het platteland zo liefdevol en onsentimenteel beschreven als Maxwell. Zijn gevoel voor het veelzeggend detail is verbluffend.

Met Tot ziens, tot morgen, die 'tragedie van emoties' uit het Illinois van de jaren twintig, heeft William Maxwell een klein, maar groots meesterwerk geschreven.

Recensie

William Maxwell (1908-2000) is een van de grootste Amerikaanse schrijvers van de twintigste eeuw. Het is dan ook verwonderlijk dat dit pas het eerste werk van zijn hand is dat in het Nederlands werd vertaald. De schrijver schetst de grote gevolgen van een relatief kleine gebeurtenis in het verleden.

De verteller, nu een man op leeftijd, doet een verlate poging om zijn jeugdvriend zijn sympathie en medeleven te betuigen naar aanleiding van een tragedie in het verleden. Toen het incident zich voordeed, was hij niet in staat zijn gevoelens onder woorden te brengen. Ook in een latere ontmoeting met zijn jeugdvriend verzuimt hij hem zijn begrip en medeleven te tonen. Pas veel later beseft hij wat hij had moeten zeggen of hoe hij desnoods met een zwijgend gebaar zijn sympathie had kunnen laten zien. Dit heeft grote gevolgen voor zijn gevoelsleven. Zijn verzuim bezorgt de hoofdpersoon een schaamtegevoel en spijt in zijn verdere leven. De schrijver beschrijft dit dilemma op een indringende melancholieke wijze. Gebonden met leeslint; kleine druk.

E. Mutter

ISBN 9789059362468 Paperback 192 pagina's Cossee april 2009

vertaald door Paul van der Lecq

Citaat van de dag

Hij die geeft moet zwijgen; hij die ontvangt moet spreken.

Miguel de Cervantes Saavedra