Thema januari 2014 Horen, zien en zwijgen

Nee, ik zie dat niet gebeuren in Nederland.

Wel die 5 minuten stilte maar niet de gevolgen.

Dettie

Ja, dat boek vandaag zeg, ik wilde er ook meteen op reageren. Een zeer opmerkelijk verhaal!

De zwijgende klas

Dietrich Garstka



Eind oktober 1956 verpletterden Sovjettanks de opstand in Hongarije; de straten van Boedapest kleurden rood van het bloed. Het nieuws bereikte ook de school van Storkow, een stadje in het achterland van Berlijn, in de DDR. De negentien scholieren van klas 12, het laatste jaar, vonden dat ze solidair moesten zijn met de gevallen Hongaren.

In een opwelling spraken ze af om de eerste vijf minuten van de geschiedenisles met zijn allen te blijven zwijgen. Hun leraar vond het wat raar, maar liet de zaak verder rusten. Een ambitieuze verklikker zag het anders en meldde de 'contrarevolutionaire' actie bij de communistische overheid.

De bal ging aan het rollen en klas 12 kreeg een hele reeks partijcreaturen op bezoek, tot de minister van Onderwijs toe. Die wilden allemaal weten wie de 'raddraaier' was geweest die de actie had georganiseerd. Klas 12 blééf zwijgen en werd collectief gestraft: iedereen werd van school gestuurd en uitgesloten van het eindexamen. Daarop vluchtte vrijwel de hele groep, op vier meisjes na, naar West-Berlijn, waar ze, zoals te verwachten, werden ingehaald als jonge helden van de vrijheid.

Vijftig jaar na de feiten heeft één van 'zwijgers', Dietrich Garstka, de hele historie gereconstrueerd. In het onvolprezen archief van de Oost-Duitse geheime dienst, de Stasi, vond hij de kleinste details terug. Gesprekken met zijn oud-klasgenoten en oud-leraars maken het dossier compleet.

'De zwijgende klas' (Roularta), zijn collage van archiefstukken, persknipsels en fragmenten uit interviews, leest soms als een wat uit zijn voegen gebarsten heemkundig opstel: scènes uit het leven in de provincie Brandenburg.

De Duitse Democratische Republiek anno 1957 was eerder een hulpeloze dan een bloeddorstige dictatuur. Vluchten ging als een fluitje van een cent, want de Muur stond er nog niet. De Oost-Duitse overheid ondernam wat knullige pogingen om klas 12 terug te doen keren, maar gaf dat snel op. De vier achtergebleven meisjes mochten uiteindelijk toch hun eindexamen afleggen. In 1972 kregen alle vluchtelingen amnestie en konden ze weer zonder problemen op bezoek in de DDR. Het belangrijkste slachtoffer was de rector van de school in Storkow; die werd gewoon gedegradeerd, niet geëxecuteerd.

ISBN 9789053305829 Paperback 270 pagina's Mets & Schilt juni 2008

Vertaald door Liesbeth van Nes

Citaat van de dag

Een stilzwijgende houding in gezelschap wordt dàn gewaardeerd en geprezen wanneer men bemerkt dat degene die zwijgt wel degelijk beschikt over de moed en de capaciteiten die vereist zijn om te praten.

Giacomo Leopardi

De zwijgende tweeling

Marjorie Wallace



De tweeling June en Jennifer is een ongewone tweeling. Al vroeg spreken ze een eigen taal en weigeren ze contact met volwassenen. Op school lopen ze rond als zombies: langzaam en geheel synchroon. Na hun schooltijd beginnen ze fanatiek te schrijven: gedichten, verhalen, romans en dagboeken waarin al hun gevoelens tot in detail staat beschreven. Als ze achttien zijn zeggen ze het kluizenaarsbestaan vaarwel en raken ze verzeild in een wereld van drank, drugs, seks en uiteindelijk diefstal en brandstichting. De zusjes worden betrapt en veroordeeld tot een verblijf van onbepaalde duur in Broadmoor, een gevangenis voor zwaar gestoorde criminelen.

Marjorie Wallace woonde als verslaggeefster van de Sunday Times de rechtszaak bij. Ze won de sympathie van de tweeling en drong door in hun geheime wereld. Toen Jennifer in 1993 overleed hadden de meisjes jarenlang gescheiden geleefd. In een onlangs toegevoegd hoofdstuk beschrijft Marjorie Wallace hoe het hun al die tussenliggende jaren is vergaan.

NBD|Biblion recensie

Dit bijzondere verhaal gaat over de tweeling June en Jennifer met wie de omgeving geen contact kon krijgen. Zij sloten zich geheel af van de "volwassen" buitenwereld. Zij schreven hun eigen verhalen en gedichten en vooral dagboeken. Op jeugdige leeftijd bewandelden zij het criminele pad, waarvoor zij beiden geheel tegen de verhouding in zwaar gestraft werden.

De schrijfster van dit boek, een verslaggeefster van de rechtszaak tegen de tweeling, was zo geschrokken van het vonnis en de veroordeling tot levenslange psychiatrische behandeling (een soort TBS) en opsluiting, dat zij dit leven in een biografie heeft gereconstrueerd. Het is een boeiend levensscript geworden, dat de ontwikkeling van deze meisjes op de voet volgt, gedetailleerd op het gevaar af hier en daar langdradig te zijn. Aan deze druk is een nieuw hoofdstuk toegevoegd over het wedervaren van de zussen sinds 1986. Eén van de zussen, Jennifer, is in 1993 overleden.

Een boek voor mensen, die zich interesseren voor bijzondere levensverhalen, maar ook voor gedragsdeskundigen als pedagogen, kinderpsychologen, psychiaters en criminologen. Bevat enkele zwart-witfoto's.

(Biblion recensie, F.J.M. Peterse.)

ISBN 9789038884097 Paperback 286 pagina's Nijgh & Van Ditmar februari 1999

Vertaald door Jose Rijnaarts

Citaat van de dag

Zwijgende omgang verstoort de moeizame orde.

Willem Brakman