Thema januari 2014 Horen, zien en zwijgen

Perlmanns zwijgen

Pascal Mercier



De verwachtingen zijn hooggespannen wanneer taalkundige Philipp Perlmann een internationaal congres in Italië moet voorzitten. Het zal de bekroning worden van een carrière die hem aan de top van zijn vakgebied heeft gebracht. Maar niemand van de congresgangers heeft een vermoeden van de twijfels en het onvermogen waardoor Perlmann na de dood van zijn vrouw is overvallen. Hij gelooft niet meer in de wetenschap, niet in het academische milieu en vooral niet meer in zichzelf. Om zijn onmacht te verbergen stapelt hij tijdens het congres de ene leugen op de andere. Wanneer Perlmann zijn eigen bijdrage moet leveren, weet hij dat hij niets te zeggen heeft. Hij beseft dat hij een totale afgang alleen nog kan voorkomen door een daad met verstrekkende gevolgen.

Recensie

Van de in Bern geboren en in Berlijn docerende filosoof Peter Bieri (1944) werd in 2005 'Het handwerk van de vrijheid' vertaald. Kort erna verscheen van hem over hetzelfde onderwerp een roman onder het pseudoniem Pascal Mercier, 'Nachttrein naar Lissabon'. Daarna werd ook dit boek vertaald, Merciers romandebuut uit 1995, een volumineuze eerste proeve van ideeënproza. De hoofdpersoon is een vermaard taalkundige die op verzoek van het concern Olivetti een conferentie in een Italiaanse badplaats zal leiden. Al in de eerste alinea stelt hij vast dat de dingen voor hem geen 'tegenwoordigheid' bezitten, niet echt zijn; en dat hij niets te zeggen heeft.

In een paar pagina's weet de lezer vrijwel alles van deze man met zijn herkenbare problemen. Wat volgt is een zelfportret van zijn geestestoestand, een uitwerking of invulling van de beginschets. Het plagiaat dat hij pleegt door de bijdrage van een Russische deelnemer die afzegt te vertalen is dan iets als een intrige. Dat is te weinig, en gezien de romans die Mercier erna heeft geschreven overbodig.

Paperback; zeer kleine druk.

J.F. Vogelaar

ISBN 9789028423381 Paperback 623 pagina's Wereldbibliotheek november 2009

Vertaald door Gerda Meijerink

Citaat van de dag

Spreken is de kleine afwisseling van zwijgen.

G. Meredith

Opa laat zijn tenen zien

Edward van de Vendel & Floor de Goede

Het zijn strips. Én het zijn gedichten. Het zijn stripgedichten!

Edward van de Vendel (van Superguppie) schreef de gedichten. Over de tenen van opa, mama´s parapluutje, over drie vaders op een knikkerbaan, een voetvalvogel en een flatgebouworkest...

Floorde Goede (van Flo) maakte er strips van.

Stripgedichten dus.



Recensie

Een origineel vormgegeven bundel met 22 gedichten in de vorm van stripverhalen, zogenaamde stripgedichten. Op iedere twee pagina's staat een stripverhaal, meestal zonder tekstballonnen, waarin de poezieteksten gezet zijn. De stripverhalen hebben verschillende vormen: variërend van een grote illustratie tot circa twintig vakjes. Het zijn ingekleurde pentekeningen. Door het wisselende kleurgebruik en de verschillende stijlen hebben ze allemaal een andere sfeer.

De teksten zijn kort en staan bij ieder plaatje, soms getypt, soms geschreven. Ze zijn eenvoudig te lezen zonder moeilijke begrippen of moeilijk leesbare woorden. De stripgedichten zijn humoristisch, waardoor ze ook geschikt zijn voor volwassenen, en laten de lezer met andere ogen naar de wereld kijken. De thema's, zoals ouders, bomen en dieren, spreken ook jonge kinderen aan.

Vanaf ca. 6 t/m 12 jaar.

Felix Meijer

ISBN 9789028423381 Paperback 48 pagina's Querido Kinderboek augustus 2008

Citaat van de dag

Wie op zijn tenen staat, zal niet lang overeind blijven.

Lao-Tse

Het zwijgen van Jan Karski

Yannick Haenel



Het zwijgen van Jan Karski vertelt over het leven van de Poolse verzetsheld Jan Karski. Als een van de weinigen bezocht hij het getto van Warschau en wist hij wat daar gaande was. De beelden lieten hem niet meer los. Halverwege de Tweede Wereldoorlog probeerde Jan Karski de geallieerden ervan te overtuigen dat de nazi's actief probeerden de joden uit te roeien. Hij wilde dat de geallieerden maatregelen zouden nemen om de nazi's tegen te houden. Hij vertelde het verhaal aan iedereen die hem maar te woord wilde staan, tot president Roosevelt aan toe, maar alleen een joodse vertegenwoordiger in Londen wilde hem geloven. De vrije wereld sloot haar ogen.

Het zwijgen van Jan Karski is een krachtig verhaal op de rand tussen fictie en non-fictie, een boek over de morele moed van één man en onze collectieve verantwoordelijkheid voor elkaar. Held-tegen-wilen-dank Jan Karski verandert voor altijd ons beeld van de Tweede Wereldoorlog, zoals eerder Laurent Binet dat deed in HhhH.

Recensie

Docufiction over de Poolse verzetsheld Jan Karski (1914-2000). Het eerste hoofdstuk geeft een fragmentarische indruk van de film 'Shoah' (1984) van de Franse cineast Claude Lanzmann (1925) en introduceert een geëmotioneerde Karski die zijn afschuw over het leed in het joodse getto van Warschau tracht uit te drukken en hoe hij toentertijd tevergeefs deze boodschap uitdroeg. 'Story of a secret State', het boek dat Karski in 1944 schreef over het bezette Polen en zijn riskante missies is onderwerp van het tweede hoofdstuk.

Ook hier komt het heimelijke bezoek aan het getto ter sprake. Haenel (1967) sluit fictioneel af met de overpeinzingen van een ontgoochelde Karski, die aanloopt tegen ambtelijke en politieke inertie, maar gewetensvol zal blijven getuigen.

Inmiddels is Haenel fors bekritiseerd. De Franse historica Annette Wieviorka (1948) en vooral Lanzmann verwijten hem misleiding, waar Haenel dan weer de vrijheid van de romancier tegenover stelt. Een intrigerende verstrengeling van feit en fictie, deze roman, in 2009 bekroond met de Prix Interallie en de Prix du roman Fnac. Normale druk.

Menno Gnodde

ISBN 9789029086318 Paperback 208 pagina's J.M. Meulenhoff november 2011

Vertaald door Arthur Wevers

Citaat van de dag

Waar je over zwijgen moet, hè, daar moet je het juist over hebben

Jules Deelder