Lolita
Vladimir Nabokov
Is Nabokovs verhaal, van de liefde van de middelbare Humbert Humbert voor de nymfijn Dolores Haze, een liefdesverhaal? Nee, want Humbert houdt niet van Haze, maar van het meisjesachtige, onschuldige beeld dat hij van haar geschapen heeft: Lolita. En toch is het wel degelijk een liefdesverhaal - al was het maar door de liefde voor taal die Nabokov hier belijdt.
Neem alleen al de fameuze regels waarin de schrijver haar introduceert: Lolita, light of my life, fire of my loins. My sin, my soul. Lo-lee-ta: the tip of the tongue taking a trip of three steps down the palate to tap, at three, on the teeth. Lo. Lee. Ta. Een duizelingwekkende zin. Een zin waarin beschreven wordt hoe je tong omlaag wandelt bij het uitspreken van de naam Lolita, is zelf weer een zin waarbij je tong een dansje maakt door je mondholte. Dit is geen schrijven, dit is muziek maken.
Op iedere bladzijde, in iedere regel lees je het plezier waarmee Nabokov aan deze roman gewerkt heeft. Lolita zit vol taalgrapjes, woordspelletjes, omdraaiingen, anagrammen, rijmpjes, allusies. (Het lezen van de geannoteerde versie biedt dan ook het meeste leesvermaak.) Bovendien schept Nabokov er een sardonisch genoegen in zijn lezer het bos in te sturen. Zoals wanneer Lolita's moeder de dagboeken van Humbert vindt en ontdekt waarom hij met haar trouwde, vervolgens dreigt bij hem weg te gaan (samen met Lo, Lola, Lolita uiteraard), woedend het huis uit beent, om op straat prompt te worden doodgereden. In anderhalve pagina stort Nabokov Humbert Humbert, en met hem zijn lezers, in het ongeluk én schenkt hij opperste voldoening. Een kermisattractie is er niks bij.
Maar Lolita is behalve een stilistisch meesterwerk ook een psychologische roman, een detective, een literaire roadmovie, een satire op het moderne (modern in de jaren vijftig) Amerikaanse bestaan. Oh ja, en dan zijn er nog altijd mensen die denken dat Lolita een pervers, pedo-pornografisch verhaal is. Bij de videotheek staat Kubricks verfilming vaak op dezelfde plank als Teenage Pyjama Party of Virgin Dreams, en op internet verwijst de zoeksleutel Lolita naar een heleboel sites die met literatuur verrassend weinig van doen hebben. Dat is treurig, want de schrijver heeft alle moeite gedaan om de seks, die overigens wel degelijk plaatsvindt, zo bescheiden en verhuld mogelijk te verwoorden. Een lezer die uit is op erotische prikkeling zal dus teleurgesteld worden. Alle andere zintuigen, zenuwknopen, haarwortels, kraakbeenderen en eilandjes van Langerhans worden echter volop gestimuleerd. Bron:
www.parool.nl/boeken
ISBN 9023462289 Gebonden, 375 pagina's Verschenen: december 2000 Gewicht: 525 gram Formaat: 207 x 134 x 38 mm De Bezige Bij Vertaler: R. Verhoef
Meer over Nabokov, klik
www.kunstbus.nl/verklaringen/vladimir+nabokov.html
Ik denk dat ik het boek toch eens zal moeten herlezen, want het werkte me danig op de zenuwen toen ik het heel lang geleden las (was de hemel in geprezen).
Of zou het iets te maken gehad hebben met de vertaling? Ik gruwde van het woord nimfijn.
Groetjes. Tiba.