Thema juli 2019 - Brieven

Citaat van de dag

"Een brief sturen is een goede manier om naar iemand toe te gaan zonder iets anders te verplaatsen dan je hart."

Phyllis Theroux (1939)

Amerikaans schrijfster

Verscheur deze brief! ik vertel veel te veel

een briefwisseling

W.F. Hermans Gerard Reve

‘Ik heb verscheidene zeer domme mensen gesproken over je fragment in Podium, die zeiden: “Wat die Hermans voor een domme politieke nonsens verkondigt, etc.” Alweer zien we dus, hoe men in Nederland de schrijver verantwoordelijk stelt voor de gedachten en handelingen van zijn personages. (…) Het is de provinciale mentaliteit, volgens welke men de boef uit het stuk na de voorstelling opwacht om hem op zijn donder te slaan. Ik voorspel je grotere tegenwerking en meer wanbegrip, ook bij de critici die krachtens hun ontwikkeling beter moesten weten, dan je tevoren al hebt ondervonden, maar het zal je geen kwaad doen. Als je toch een vuilschrijver bent, hoef je je nergens meer iets van aan te trekken.’ - Gerard Reve aan Willem Frederik Hermans, 29 juni 1951

‘Ik schrijf maar door, ook al weet ik beter dan ooit dat het allemaal voor niemendal is. Maar ik heb toch nog minstens vijftig jaar te leven en helaas geen aanleg om aan de drank te raken. Ik kan ook niet 24 uur per dag slapen, niets doen maakt mij zenuwachtig, in de exacte wetenschappen vindt de da¿µ¿¿¿ ß¿aße¿a [straf der goden] geen leniging. Dus ik moet wel.’ - Willem Frederik Hermans aan Gerard Reve, 7 mei 1957

Twee van de belangrijkste Nederlandse schrijvers van de twintigste eeuw, Willem Frederik Hermans en Gerard Reve, schreven elkaar in de jaren veertig en vijftig vele openhartige brieven. Hun correspondentie staat aanvankelijk in het teken van groeiend literair zelfvertrouwen, gevoelens van miskenning en vooral een grondige afkeer van het artistieke klimaat in het naoorlogse Nederland. De aanstormende talenten hadden grote waardering voor elkaars werk en ontwikkelden zelfs plannen voor een gezamenlijke roman. In 1959 kwam het tot een abrupte breuk. Hermans: ‘Hoe onbegrensd mijn medelijden ook moge wezen, mijn tijd is niet onbegrensd. Daarom is in ongenade laten vallen wel het meest geschikte middel om van het gezeur af te komen. Dit overkomt jou dus bij dezen.’



Recensie:

Na de voorpublicatie uit deze correspondentie in het eerste nummer van "Hollands Diep" werd met spanning uitgekeken naar deze uitgave, die om verschillende redenen uniek is. Beide schrijvers stonden aan het begin van een imposante literaire loopbaan. De vriendschap (hoe hecht die was, blijkt uit de vaak hartelijke toon en uit het feit dat Reve optreedt als paranimf bij Hermans' promotie) ontstaat in 1947, na publicatie van een hoofdstuk uit "De avonden" in het Criterium waarvan Hermans redactielid is, en eindigt abrupt in 1959 nadat Reve Hermans vraagt om bijdrage aan Tirade. Daarna doet Reve een aantal vergeefse pogingen tot verzoening. Hun beider wereldbeeld, literaire ideeen en persoonlijkheid blijken te uiteenlopend.

Deze correspondentie geeft het beeld van twee zeer ambitieuze schrijvers die een plaats in de Nederlandse literaire leven trachten te verwerven. Wie afgaat op hun reputatie van nu, verbaast zich over de moeite die dat heeft gekost. Een groot aantal brieven van Reve is in het Engels. Een unieke uitgave, prachtig bezorgd door de biografen Maas (Reve) en Otterspeer (Hermans).

Jan van Bergen en Henegouwen

ISBN 9789023454656 | Hardcover | 320 pagina's | De Bezige Bij | september 2010

Citaat van de dag

"Het is een kunst op zichzelf een brief op de juiste tijd te doen aankomen. Een ontvangen brief kan ons 's morgens iets heel anders doen dan 's avonds."

Christian Morgenstern (1861-1914)

Duits dichter

---

Ik vond deze citaten nog:

Hoe langer een brief wordt uitgesteld, hoe moeilijker het wordt, eraan te beginnen.

Gerard Reve (1923-2006)

Nederlands auteur, geboren Gerard Kornelis van het Reve

---

`Zo weerloos als een brief in een brievenbus` zou een staande uitdrukking moeten zijn.

W.F. Hermans

---

Tja, hoe zorg je er voor dat een brief op de juiste tijd aankomt?

Haha, ja, dat is duidelijk een citaat uit het verleden! Ik vrees dat je hem nu zelf moet brengen en ook nog aan moet bellen als je hem op het juiste moment bij de ontvanger wilt hebben.

Je zou het met een e-mail kunnen proberen. Dan weet je overigens nog steeds niet wanneer de brief gelezen wordt.