Muriel Barbery - Elegant als een egel samenlb aug/sept 2010

Gelet op het aantal opmerkingen over vertalingen van dit werk, heb ik de vrijheid genomen, een aparte discussie op te zetten over het vertalen van literaire werken. Jullie vinden deze hier :

oscar.messageboard.nl/7067/viewtopic.php?t=6687

Ellen schreef :
Deze discussie doet me ook denken aan het stukje in Zomergasten 2008, waar Naema Tahir te gast was. Zij vergeleek De zwakste schakel en The weakest link met elkaar en trok deze conclusie (ik hoop dat de link werkt), die ik volledig onderschrijf. Het is zo moeilijk om dezelfde toon en sfeer, maar vooral dezelfde subtiliteit en 'zachte' ironie te verkrijgen in het Nederlands.

Mijn beheersing van het Frans is volstrekt onvoldoende om dit boek in het Frans te kunnen lezen, helaas. Het versterkt in ieder geval mijn besluit om op de Engelse vertaling van Murakami's 1Q84 te wachten en niet de Nederlandse vertaling te gaan lezen, ondanks dat deze nu al beschikbaar is.

Maar ik ga door en lees het Nederlandse egeltje uit, ook lijkt die (nog) minder aaibaar .

De Nederlandse Murakami 1q84 heb ik al in het Nederlands gelezen zoals ik alle Murakami's in het Nederlands heb gelezen. Volgens mij is de vertaling uitstekend daarvan, alleen is het verhaal zelf niet iets waar ik van houd. Te veel fantasie/fantasy.

De link werkt wel bij mij maar ik moet daarvoor een plug-in installeren die er kennelijk geen zin heeft om geinstalleerd te worden. Helaas. Ik ga eens via een andere browser proberen. (Internet Explorer is vaak wat 'vriendelijker'wat betreft plug-ins).

Ik denk dat bij programma's zoals bij The Weakest Link ook de presentatie erg belangrijk is. Ann Robinsson is altijd in het zwart, heeft een scherpe stem en is intelligent en erg gevat. Mensen zijn echt blij als ze aardig is tegen hen. De Nederlandse versie is (was?) een slap aftreksel daarvan. Die vrouw speelde the bitch, dat is wat anders dan te zijn zoals Ann die is wie ze is. Goedele Liekens deed deze quiz in Vlaanderen, zij is veel te vriendelijk daarvoor.

Ik geloof dus niet dat het met de taal te maken heeft maar met de persoonlijkheid. Paul de Leeuw zou zoiets ook wel kunnen op de manier van Ann. Neersabelen maar toch een tikje van vriendelijkheid erin.

Dettie

Heeft er al eens iemand stil gestaan bij de titel van dit boek, en de relatie tot de inhoud ?

Ik heb (tot nu toe) ook de indruk, dat de verschillende hoofdstukken, ook los van elkaar kunnen gelezen worden. Hierop kom ik binnen een paar dagen nog wel eens terug.

Lezer100

Lezer100 schreef : Heeft er al eens iemand stil gestaan bij de titel van dit boek, en de relatie tot de inhoud ?

Ja, regelmatig. Ik vraag me bijvoorbeeld af het wel zo 'eenvoudig' is, als in/door 'het boek zelf' wordt gesuggereerd. Ik meen (uit mijn hoofd) dat Paloma in (of na.. dat ben ik even kwijt) het kennismakingsgesprek in de lift met meneer Ozu, Renée vergelijkt met die egel...

Maar ben nog (lang) niet aan het eind van het boek, dus moet mijn 'oordeel' nog even opschorten

Dettie schreef : Ik denk dat bij programma's zoals bij The Weakest Link ook de presentatie erg belangrijk is.

...

Ik geloof dus niet dat het met de taal te maken heeft maar met de persoonlijkheid.

Ben het eens met je eerste zin... natuurlijk is ook de (persoonlijkheid van de) presentator/trice belangrijk. Maar volgens mij, speelt taal wel degelijk een rol samen met of misschien wel door de 'cultuur', de manier waarop je met elkaar omgaat, elkaar aanspreekt, enz.

Een leraar economie (let op, oma leest voor uit het geschiedenisboek) vertelde ooit dat hij vanuit het verre Noorden, in Rotterdam kwam studeren. Dat was een enorme cultuurschok voor hem... hij leefde een tijdje in de veronderstelling dat iedereen in Rotterdam ruzie had met elkaar door de wijze waarop men met elkaar 'sprak'. Min of meer dezelfde taal, maar een andere manier van uitdrukken, van met elkaar praten.

Ik heb Murakami's in het Engels én in het Nederlands gelezen. Kafka op het strand in het Engels en de Opwindvogelkronieken in het Nederlands bv. Die laatste was absoluut niet slecht vertaald, maar toch.. ik kan je niet zeggen wat het precies is, maar ik lees Murakami toch liever in het Engels (Amerikaans eigenlijk). Soms is het voor de hand liggend, hoor. Serena van Ron Rash heb ik, vlak nadat het in 2008 uitkwam, gelezen. Nadat het in het Nederlands beschikbaar kwam hebben we (elders) de Nederlandse en de Amerikaanse versie een beetje met elkaar vergeleken. De conclusie was dat er, ondanks dat het heel goed vertaald is, er toch 'sfeer' was verdwenen. Die specifieke sfeer van een houthakkerskamp in North Carolina van 1930, de wijze waarop de (zeer arme) houthakkers leefden, praten en met elkaar omgingen; dat is niet te vertalen.

Jacques Westerhoven, de vertaler van het boek Kruisende lijnen van Tanizaki Junichiro besteedt zelfs een heel nawoord aan zijn problemen met de vertaling. Het oorspronkelijke boek is in dialect van Osaka geschreven. Het feit dat het een dialect is, is op zich niet zo'n probleem, maar wel de beelden die het (bij Japanners) oproept. Net zo goed als bijvoorbeeld een boek geschreven in een Limburgs dialect bij ons 'beelden' oproept en je het boek anders laat lezen, dan bijvoorbeeld bij een Amerikaan in Arizona (daar moet ik aan denken, omdat ik daar ooit een 'cowboy' tegenkwam die nog nooit een zee of oceaan had gezien :lol:).

Zo langzamerhand weet ik niet meer wat ik nu wilde zeggen :oops: ... en bekruipt me ook nog eens het gevoel dat dit bericht meer thuishoort onder het vertaalonderwerp. Kan beter nu het egelboek pakken en verder gaan lezen!

elviratoverspin schreef : De tekst druipt van ironie, maar die komt in het Nederlands niet over, omdat wij ironie meestal noodgedwongen anders verpakken.

Of het nu komt door deze discussie of omdat het (de vertaler) steeds beter lukt om die ironie ook in het Nederlands tot uitdrukking te laten komen of omdat het enige tijd duurde voordat ik de toon te pakken kreeg, dat weet ik niet. Wel weet ik dat ik (vooral) Renée's overpeinzingen steeds geestiger vind.