Had ik maar een vak geleerd
Aart Staartjes
Voordat Aart Staartjes zijn rijke carrière als tv-acteur begon, speelde hij toneel – van zijn debuut bij Toneelgroep Theater in augustus 1961 tot zijn ontslag bij het Nieuw Rotterdams Toneel in maart 1971. In Had ik maar een vak geleerd haalt Aart herinneringen op aan die periode, waarin hij zich met vallen en opstaan het ambacht eigen maakte. Wie bij het toneel van de jaren zestig kwam, moest in de eerste plaats leren zichzelf staande te houden daarom is dit boek voor Staartjes een zoektocht over een zoektocht geworden. Het theater was in die jaren een gesloten, naar binnen gekeerde wereld met eigen codes en sancties, vergelijkbaar met de vrijmetselarij of het studentencorps. De vernederingen, pesterijen en ongelijke behandeling waren daar een onderdeel van. Ongehoorzaamheid werd zwaar gestraft en het verbreken van de zwijgplicht leidde tot uitstoting. Met het diploma van de Toneelschool werd Aart als aspirant lid getolereerd. Bij zijn vertrek naar de televisie had hij de nodige levenslessen geleerd, en nog veel belangrijker: hij had zijn eigen stijl van acteren ontwikkeld. Zonder deze 'ontgroeningstijd' had Staartjes dat punt nooit bereikt.
Recensie
Voor Aart Staartjes een veelgevraagde tv-acteur werd (Stratemakeropzee show, J.J. de Bom, Het Klokhuis) was hij 10 jaar toneelacteur. In een zeer levendige en persoonlijke terugblik vertelt hij over die tijd (1961-1971, zijn beginnersjaren) en over het waarom van zijn afscheid destijds. Het waren de jaren van (nog bijna effectloze) toneelvernieuwing (o.a. werk van Beckett, het ontstaan van het Werktheater) en van de befaamde Actie Tomaat. Voor Staartjes waren het ook de jaren waarin hij zijn eigen stijl en voorkeuren moest ontdekken en uiteindelijk blijken die dus eerder te liggen in tv-werk, en dan met name in werken met kinderen. In dubbel opzicht roerige jaren dus, en Staartjes vertelt er geanimeerd over. Hij was ook toen al zeker geen doorsnee-acteur, misschien niet zo opvallend, maar wel redelijk eigenzinnig. Hij weigert bv. een artiestennaam (toch geen luxe met zo'n achternaam) en is niet ongevoelig voor Tomaat-standpunten. Ten slotte stapt hij boos weg uit een repetitie.
Een eerlijk en goed verhaal, anekdotisch en toch goed gedocumenteerd, met een twintigtal foto's, voor een breed publiek.
Willem Nijssen
ISBN 9789060056240 Hardcover 173 pagina's Rap september 2006