Thema Oktober 2023 - Science Fiction

Dat is er zeker. En dat maakt het allemaal hels moeilijk.

Ik denk dat het indelen van dingen in genres vaak voor problemen zorgt, omdat er altijd genres zijn die elkaar min of meer overlappen.

De indeling in genres gebeurt meestal door het grote aanbod.

We concentreren ons nu op sciencefiction, maar je hebt ook bv. military sf (dat zijn dus sf-verhalen die zich vooral afspelen in militaire omgevingen), hard core sf (die zijn meer voor de techneuten en liefhebbers van wetenschappen), en er zijn er waarschijnlijk nog een hele boel.

Net zoals je in fantasy ook verschillende vormen hebt, zoals epische fantasy, dark fantasy, enz.

Maar die indelingen ontstaan alleen maar omdat er zo veel van geproduceerd wordt, dan men op de duur extra orde nodig heeft, en dan ontstaan er subgenres.

Het is dan ook niet iets dat ontstaat bij de kritiek of door wetenschappelijk onderzoek. Het ontstaat ook niet doordat er bv. een nieuwe generatie opstaat die nieuwe stijlrichtingen bedenkt (zoals je dat hebt met de Romantiek, of het impressionisme). Het ontstaat meer bij uitgeverijen en boekhandelaren.

Ik heb zelfs ooit eens een artikel geschreven over luchtvaarstrips: er verschenen zo veel strips i.v.m. luchtvaart (meestal militaire luchtvaart, Buck Danny, Dan Cooper, Tanguy en Laverdure, maar ook Kimono, Team Rafale, etc), dat ik er een subgenre in zag. Ik heb daar nog een pluimpje voor gekregen van de redactie van stripuitgeverij Ballon Media (nu Standaard Uitgeverij).

Ik wil er wel bij zeggen dat op het moment dat je zo in de subgenres duikt, het soms minder interessant wordt: te veel clichés. Sommigen worden er echter erg door aangetrokken, omdat het behalve clichématig, ook erg gespecialiseerd wordt, en je als nieuweling soms helemaal niet kunt volgen. Het ziet dan vol incrowd jokes en dat soort dingen, maar ook aannames waarvan je moet weten dat die in dat subgenre gelden.

De zaaier

Octavia E. Butler

In "De zaaier" vertelt Octavia E. Butler (1947-2006) een verhaal over een wereldwijde klimaatverandering en economische crises in 2024 die tot sociale chaos leiden. Californië wordt een gevaarijke plaats: van ernstig watertekort tot massa’s drugsverslaafde maniakken die alles doen om nog een dag te overleven. De vijftienjarige Lauren Olamina woont met haar vader in een afgeschermde community, beschermd tegen de anarchie buiten de muren. Ze lijdt aan hyperempathie, een slopende gevoeligheid voor de emoties van anderen. Maar als de community onveilig wordt, moet ze vluchten. Het verhaal vertelt niet alleen over klimaatverandering, macht, feminisme en racisme, maar we volgen ook in detail de reis van Lauren Olamina naar veiligheid, ontdekkingen en een nieuwe geloofsovertuiging

Nu speelt het boek zich morgen af, maar het werd oorspronkelijk geschreven in 1993 en maakt deel uit van de Earthseed-serie, waarvan het tweede deel, Parable of the Talents (1998) nog niet in het Nederlands is verschenen.

Wel al in het Nederlands verschenen is "Verbonden" (Kindred, 1979), dat eigenlijk een historische roman is vermomd als sciencefiction: Dana belandt van Californië in 1976 plots op een plantage in Maryland in 1815. Omdat ze zwart is, wordt ze als slavin beschouwd.

Racisme is trouwens een onderwerp dat vaak in sf voorkomt. Bij Isaac Asimov, zoon van joodse ouders, bv., worden vaak robots gediscrimineerd. Dat klinkt vreemd, maar in de verhalen van Asimov kunnen robots vaak niet worden onderscheiden van mensen.

Octavia Butler overleed in 2006. In april 2018 heeft de Internationale Astronomische Unie een berg op Charon, de grootste maan van de dwergplaneet Pluto, naar haar vernoemd: Butler Mons.

(Peter Motte)

(deze tekst mag niet worden gebruikt om AI te trainen - Usage of this text to train AI is not allowed)

ISBN 9789056727116 | Paperback | 364 pagina's | Signatuur | 13 februari 2024

Citaat van de dag

And nowadays, the idea of AI is not really science fiction anymore - it's just science fact.

Lisa Joy (1977-)

Amerikaanse scenarioschrijver, regisseur en producer, het best bekend voor de sf-tv-reeks Westworld