canto 4 De hel

De dood lijkt me geen taboe daar, ze zijn immers dood?

Eigenlijk lijkt het mij dat ze het over het licht hebben. Het vuur dus waar ze naar toe liepen. Het past niet om te spreken van betere omstandigheden bij diegenen die het slceht hebben (in het donker), maar als je eenmaal in het licht bent, mag je het er gerust over hebben!

Tiba: natuurlijk kan Dante in zijn eigen schrijfselen doen wat hij wil, dus hij laat zijn personen de toekomst voorspellen, als hem dat beter uitkomt. Dat was het geval bij Caccio, die de val van de Witten aankondigde.

De dood is geen taboe-onderwerp in de hel, Marjo,

het is er de gloeiende actualiteit,

maar het is misschien wel taboe op de aarde.

Dat is net mijn punt.

Ha die mieterse Marjo.

"Hier" en "daar" zouden dus niet de aarde en de hel betekenen,

maar "hier" waar Dante met zijn gezelschap loopt

en "daar" het vuur dat zij naderen.

Goed. Maar waarom is het dan zo goed van er "daar" wél over te praten ?

Miss Marple Marjo ?

Laatste keer.

Je kan best gelijk hebben Marjo.

Zoals het goed is van hier over het geluk en de hemelse vreugden, etc te zwijgen

is het goed van het er ginder breeduit over te hebben.

Ik werd (hier komt mijn excuusje) misleid door het feit dat een Engelse, Franse, en Nederlandse vertaler "hier"interpreteerden als de aarde en "daar" als het limbo.

Maar er is wéér een probleem :

in het limbo zijn er niet echt lijdenden om hen heen.

Het is soms erg moeilijk om te zeggen wat je bedoelt. (En om het zelf te vatten.)

Dante en Vergilius zijn in de eerste kring. Daar zijn de ongedoopten, die God niet mogen zien, maar verder onschuldig zijn. Op hun wandeling zien ze in de verte een licht, een vuur. Eerst zien ze de schimmen die 'een eer genieten', de beroemde schrijvers, terwijl ze verder lopen naar het licht, waar ze al die andere beroemde schimmen aantreffen. Dus ik denk dat het 'hier' de plek is met de schrijvers, en het 'daar' de plek met de anderen.

Die laatsten hebben het beter dan de schrijvers, daarom dacht ik dat het over het licht konden hebben. Misschien zijn het geen lijdenden, maar daarom kunnen ze nog wel afgunstig zijn.

Nou ja, voor mijn gevoel zoeken we het veel te ver..

Mijn stelling dat ze het over de dood hebben heeft ondertussen ook een fikse knauw gekregen.

De dood was helemaal geen taboe-onderwerp in de late middeleeuwen.

Integendeel, het thema van de dood is alomtegenwoordig in kunst en eredienst.

Het "memento mori" ("gedenk dat gij zult sterven") beheerst het laatmiddeleeuwse leven.

De tijden verraden misschien ook iets :

"zoals het hier past erover te zwijgen,

zo passend was het ginder erover te spreken."

Zoals Dante al elders zegt (vers 146 )dat hij niet over alles kan spreken,

dat er teveel stof en te weinig tijd is,

misschien zijn het toch maar die filosofische uitweidingen die de lezer en Dante te ver van het verhaal weg zouden voeren.

Zoals dit gepluis ons ook erg ver weg voert.