PMotte: gelezen vanaf 2023 en reacties

Het is een goed boek, maar ondanks het feit dat Fisher soms claimt dat het eenvoudig is, is dat niet altijd het geval. Het vraagt dus wel een inspanning. Ik moet toegeven dat ik het soms moeilijker vond dan de onderwerpen waarover ik gewoonlijk lees (kermisattracties zoals zwarte gaten en de vuurwerkshow om het ontstaan van het heelal te vieren, lang geleden). Vooral het stuk over de aerodynamische eigenschappen van boemerangs vond ik al bij al niet erg simpel.

Dat neemt niet weg dat het boeiend is om de weg naar ontdekkingen te zien, al gaat dat soms toch wat verloren in de complexiteit van het geheel.

Het boek heeft ook voetnoten met meer uitleg en bronvermeldingen (en het is misschien beter het de eerste keer te lezen zonder de voetnoten, of de eerste keer met en de tweede keer zonder, dan is de lijn van het verhaal misschien duidelijker). Er is ook (hoera!) een index. Zelfs Hercule Poirot staat erin. Jaja. Om de Poirot-methode te verklaren.

Enige minpuntje: er zijn twee aanhangsels. Ook daarin komt telkens een voetnoot voor (eentje maar, een beetje zielig), maar om die noot te vinden moet je controleren bij welk hoofdstuk die aanhangsels horen, want de voetnoten bij de aanhangsels staan bij de voetnoten van de hoofdstukken waar die aanhangsels bij horen. De aanhangsels zijn van oorsprong aanhangsels bij de hoofdstukken, niet bij het boek. Fout van de redactie.

Het boek wordt populair-wetenschappelijk genoemd, maar opgelet: verwar populair-wetenschappelijk hier niet met de gemakkelijke en soms sensationele artikelen in een blad als KIJK! Het is alleen maar populair-wetenschappelijk omdat het niet de lange opsomming bevat van onderzoeken die al over het onderwerp van het artikel werden uitgevoerd, het bevat evenmin een grondige uiteenzetting van de onderzoeksmethode (al wordt er wel gezegd hoé de experimenten zijn uitgevoerd, maar niet met alle details), er zijn ook geen tabellen met meetresultaten, de gebruikte wiskundige methoden om de resultaten te filteren en er de meetfouten van te bepalen, of grafieken die uit de bruikbare metingen werden afgeleid.

Nee, het is allemaal in de eerste plaats in proza geschreven, soms met een grapje ertussendoor.

Fisher heeft soms wel een beetje de instelling van een nerd die zijn liefhebberij geweldig boeiend vindt, maar daarbij over het hoofd ziet dat niet iedereen daar even ver in meegaat. Daardoor slaat hij soms de plank wat mis, maar we zien dat graag over het hoofd omdat hij toch behoorlijk grondige uiteenzettingen over allerlei onderwerpen geeft.

Maar ik wel hem toch ook wel feliciteren omdat hij de hand van de redacteuren heeft willen omdraaien door er toch formules te willen instoppen en daardoor het risico te lopen (volgens redacteurs en reclamesnullen) lezers te verliezen, want al te veel populair-wetenschappelijke boeken willen echt élke formule vermijden en beseffen niet dat ze daardoor niets duidelijk maken, maar allerlei zaken alleen maar met nog meer mist omhullen dan meestal al het geval is. Het vraagt misschien een extra inspanning van de lezer, maar het loont wel de moeite. Je krijgt alleen echt inzicht in een aantal verschijnselen als je de formules begrijpt waarmee ze kunnen worden verklaard. Meten is immers weten, maar de formules maken duidelijk hoe de metingen zich ten opzichte van elkaar verhouden, en dat wordt nogal eens over het hoofd gezien.

Dit zijn de hoofdstuktitels om een idee te geven van de inhoud:

- De theorie en de kunst van het biscuit-soppen *

- Hoe kookt een wetenschapper een ei?

- Het tao van gereedschappen **

- Een kritische kijk op de kassabon van de supermarkt

- Hoe je een boemerang moet werpen

- Vang me dan, als je kan ***

- Badschuim, bierschuim en de zin van het leven

- Een kwestie van smaak ****

- De hordeloop van een zaadcel *****

*: waarom gedragen biscuits zich zoals ze zich gedragen als je ze in een vloeistof sopt?

**: hoe werken gereedschappen zoals hamers, schroevendraaiers, wiggen…

***: hoe bepaalt iemand die een bal wil vangen waar hij moet staan?

****: over hoe onze smaak werkt

*****: over de weg van een zaadcel naar een eicel

Het eerste aanhangsel verklaart wat arbeid en energie zijn, en het tweede hoe de moleculen in ons voedsel reageren tijdens het koken.

Het is een verdienstelijk boek.

Van Eyck tot Dürer, 29 oktober 2010 – 30 januari 2011, Groeningemuseum, Brugge, door Matthias Depoorter

Bespreker: Peter Motte, 430 woorden

Het is een lang essay over de wederzijdse invloeden van de Vlaamse Primitieven op de schilderkunst in Centraal-, Oost- en Noord-Europa, en terug.

Matthias Depoorter wijst o.a. op het misleidende realisme in de schilderkunst van de Vlaamse Primitieven. Er zijn bv. zeer realistische bloemen geschilderd, maar bloemen die in verschillende perioden bloeien, worden in hetzelfde landschap afgebeeld, terwijl dat niet kan. Er worden bv. levensechte vleugels van de ransuil geschilderd, maar wel als vleugels van een engel, niet van een ransuil. Die keuze van realistisch weergegeven motieven, die getuigen van een bijna wetenschappelijke blik op de wereld, vinden we al bij de Van Eycks, maar ook bij Albrecht Dürer, die een goede studie van een walrus tekent, maar hem een boosaardige blik geeft, die niet van een walrus kan zijn. Dat is dus een goede waarnemingen van Matthias Depoorter van een van de kenmerken van de schilderkunst van de Vlaamse Primitieven en van een schilder die door hen is beïnvloed.

Maar Depoorter merkt ook op dat de studie van de schilderkunst van het midden van de 15e eeuw geweldig wordt gehinderd door enorme gaten in onze kennis, i.t.t. tot die van de Italiaanse Renaissance, door gebrekkige bronnen. We weten bv. erg weinig van Jan van Eyck af. Van veel schilders is het precieze geboortejaar niet eens bekend. Soms is het geboortejaar niet eens tot op vijf jaar nauwkeurig bekend; Enerzijds is die gebrekkige kennis veroorzaakt doordat de middeleeuwse traditie nog doorwerkt, toen de kunstenaar als individu niet belangrijk was en hij zichzelf ook niet belangrijk vond. Anderzijds is het veroorzaakt door “Daarnaast wijzigde in de vijftiende eeuw de publieke smaak, waardoor men minder vriendelijk omsprong met die verouderde kunst.”

Grote delen van de kunstgeschiedenis zijn daardoor in mysterie gehuld, een effect dat we nu ook wel eens zien, doordat een neerbuigende kijk op kunstobjecten en voorwerpen uit de kunstnijverheid uit het recente verleden door een andere kijk op de geschiedenis en de wereld soms een ware kaalslag veroorzaken in het patrimonium. De waarneming van Matthias Depoorter over het verleden, mag een waarschuwing zijn voor de behandeling van recente kunst.

Het essay van Matthias Depoorter verscheen in het najaar 2010 ter gelegenheid van een tentoonstelling in het Groeningemuseum te Brugge (België) van 29 oktober 2010 tot 30 januari 2011, en was zowel een bijlage bij de krant De Standaard, als vermoedelijk los verkrijgbaar in het museum tijdens de tentoonstelling.

Er zijn echter weinig sporen van de uitgave te vinden, dus het lijkt aangewezen er zuinig op te zijn.

De kleine ehbo voor honden voor dummies, door Janine Verschure

Bespreker: Peter Motte, 444 woorden

Het gaf me zin om iets gelijkaardigs te lezen over mensen. Dat zou best wel eens heel nuttig kunnen zijn. De humor die er volgens de achterflap inzit, heb ik met een vergrootglas gezocht en niet gevonden. Of klasseren zijn "Als je hond geopereerd moet worden, is dat ontzettend spannend" als humor? Mogelijk, maar ik vind het vooral onbeholpen.

Er zijn inderdaad pictogrammen gebruikt, maar meer dan je wat sneller wegwijs helpen in de totale tekst, doet dat eigenlijk niet. Het is vooral een aardig lay-out-trucje om een stroom letters te onderbreken.

Er staat eigenlijk maar één informatieve tekeningen in: een afbeelding van een hond, met de plaatsaanduidingen van zijn kop, staart, elleboog, knie enz. Oké, de kop en staart vinden we allemaal, maar de knie en elleboog? Dat is wel iets waar veel mensen zich in vergissen.

Maar ze willen bijv. uitleggen hoe je bij een hond een "snuitje" moet aanbrengen, zonder dat ze er een tekening bij doen, en dat vind ik een tekortkoming. Overigens, is dat verkleinwoordje "snuitje" ook humor?

Dus, al bij al moet ik toegeven dat het boek vol staat met dingen die ik niet weet, maar ik erger me soms wat. Bv. ook de inleiding, waarin de lezer eerst wordt gefeliciteerd omdat hij een hond heeft, en daarna omdat hij het boekje heeft gekocht. Een tekstje dat zó van de marketingafdeling komt. Hou ik niet van; Het is zoals die eerste alinea van veel handleidingen. "Dank u wel/dank je wel/gefeliciteerd" (schrappen wat niet past bij het beoogde doelpubliek) "omdat u/je dit apparaat/toestel/gelijk-wat-voor-ding-dan-ook hebt gekocht/aangeschaft/gehuurd" en blablabla, en je komt zelfs nog niets te weten waar dat ding eigenlijk voor dient. Als vertaler heb ik er geen problemen mee: hup, weer twee zinnen extra om te factureren terwijl ze me nauwelijks moeite kosten. Maar als lezer... dan sla ik dat gewoon over.

En die het-moet-allemaal-leuk-en-vriendelijk-blijven mentaliteit stoort me het meest in dit boekje, o.a. omdat het soms kinderachtig is, en ook omdat het vaak de indruk wekt je wat aan het lijntje te houden, terwijl je als lezer vaak direct ter zake wilt komen. Zeker in een hoofdstuk zoals "Als de nood aan de hond is" (ja, dat vond ik wel een aardige woordspeling), want dat gaat over noodgevallen en dan is er geen tijd te verliezen, en ben je trouwens toch te zenuwachtig om geduld te hebben voor al die leukigheid.

Maar is het een slecht boek? Al bij al niet, maar het had beter gekund. En soms ook wat diepgaander.

Vier sterren. Toch nog, omdat ik langs de gebreken heen wil lezen.

woensdag 11 oktober 2023

Wat ben je dan nog gul! Geschreven voor een andere doelgroep denk ik.

Ja, misschien wel, maar ik slaag er altijd wel in om iets positiefs in een boek te zien. Op een ander forum had ik gemerkt dat mijn quoteringen doorgaans bij de hoogste waren.

De schrijver heeft trouwens ook zo'n boekje over katten geschreven.

Ook voor de dummies onder kattenbezitters. Maar zoals je zegt: er zijn toch altijd dingen die je niet weet. Dettie en ik kunnen daarover meepraten, als we het hebben over boeken voor (jonge) kinderen. Ik bedoel, die zijn vaak ook in simpeler taal gesteld, maar dus toch informatief.