Jacht op het absolute nulpunt
ontdekkingsreizen in de wereld van de zeer lage temperaturen
Dirk van Delft
Op 10 juli 1908 wist Heike Kamerlingh Onnes als eerste helium vloeibaar te maken. Dat gebeurde bij een temperatuur vlak boven het absolute nulpunt (-273gr C). Leiden werd het koudste plekje op aarde. Exotische verschijnselen dienden zich aan. Tot op de dag van vandaag stuiten fysici in de wereld van de zeer lage temperaturen op verrassingen. Jacht op het absolute nulpunt gaat over ijzige koude en verhitte strijd.
Op heldere wijze, en met inzet van fraaie illustraties, maakt het boek een breed publiek deelgenoot van successen en teleurstellingen in een competitie die niet van gevaar was ontbloot. Ook geeft het de hoofdpersonen kleur. Zucht naar avontuur, persoonlijk drama, vetes om prioriteit, onverwachte doorbraken: de wereld van de extreme koude heeft het allemaal.
Jacht op het absolute nulpunt brengt fascinerende geschiedenis tot leven. Tegelijk is er aandacht voor uitkomsten van modern koudeonderzoek. Ook toepassingen komen aan bod. MRI-scanners, deeltjesversnellers, quantumcomputers: ze kunnen niet zonder vloeibaar helium. Als extraatje gaat Jacht op het absolute nulpunt onder de noemer 'koude & kunst' in op de artistieke talenten binnen de familie Kamerlingh Onnes.
Recensie
In dit boek wordt boeiend beschreven hoe natuurkundige en Nobelprijswinnaar Heike Kamerlingh Onnes (1853-1926) met zijn tijdgenoten verwikkeld was in een wedloop om de laagste temperatuur te bereiken. In 1908 slaagde hij erin om helium vloeibaar te krijgen bij -269C˚. Vloeibaar helium maakte natuurkundig onderzoek mogelijk bij temperaturen tot dicht bij het absolute nulpunt. Belangrijke aan dit onderzoek gerelateerde vindingen en toepassingen, zoals MRI-scanners en deeltjesversnellers worden diepgaand besproken en uitstekend belicht. Ook de Bose-Einstein-condensatie komt ter sprake.
Inzicht in de familie van Kamerlingh Onnes wordt gegeven in de epiloog, verluchtigd met acht afbeeldingen van schilderijen van hun hand. Het vlot lezende boek heeft een helder taalgebruik.
Prima illustraties en foto's in zwart-wit en kleur, goede lay-out en bladspiegel. Achterin een (internationale) bibliografie.
Arris H. Kramer
ISBN 9789035133143 Hardcover 111 pagina's Bakker juli 2008