Thema december 2009 - Theater en film

De toneelschrijver als theatermaker

Daniela Moosmann

Theaterauteurs schrijven hun stukken steeds vaker niet meer louter achter de computer of in de afzondering van hun zolderkamer. Ze halen overal en nergens hun ideeën, inspiratie en teksten vandaan en ontwikkelen hele nieuwe vormen om toneelstukken in directe samenwerking met de acteurs, regisseurs, vormgevers en dramaturgen te ontwikkelen. Zo schrijft de een op basis van interviews en gebruikt de ander improvisatiemateriaal van de spelers. Ze schrijven op en aan de rand van de theatervloer.

Net zoals theaterteksten in de laatste jaren een stormachtige ontwikkeling hebben doorgemaakt, zo is er in het theater ook een ander schrijfproces ontstaan. Aan de hand van zeven hedendaagse gerenommeerde theaterauteurs wordt onderzocht welke schrijfstrategieën en -technieken de toneelschrijver als theatermaker kan hanteren tijdens het schrijfproces.

De toneelschrijver als theatermaker is het eerste deel van een serie uitgaven van het Lectoraat Theatrale Maakprocessen van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Doel van deze serie is om het maakproces op zo'n manier te beschrijven en theoretisch in kaart te brengen, dat theatermakers het direct praktisch kunnen gebruiken om inzichten in hun eigen maakproces te vergroten en zo teksten, voorstellingen en projecten nieuwe mogelijkheden en impulsen te geven.

ISBN 9789064037047 176 pagina's | International Theatre | februari 2007

Veel volk op toneel

Arne Sierens

Theatermaker en schrijver Arne Sierens werd geboren in 1959 in Gent waar hij woont en werkt. In 1982 richt hij het gezelschap De Sluipende Armoede op; tussen 1992 en 1994 werkt hij voor Blauwe Maandag Compagnie; vanaf 1995 leidt hij met zijn kompanen Johan Dehollander en Stef Ampe het Nieuwpoorttheater en vanaf 2001 DAStheater. Sierens heeft een zeer persoonlijke stijl en taal ontwikkeld, weg van het traditionele theater, en met sterke wortels in het alledaagse en het epische. Zijn achtergrond is daarbij een belangrijke inspiratiebron. Deze bundel bevat de volgende teksten: Constant Pardon; De broers Gebroers; Niet alle Marokkanen zijn dieven; Martino.

NBD|Biblion recensie

De Vlaamse theatermaker en schrijver Arne Sierens (1959) heeft een theaterstijl ontwikkeld die los staat van het traditionele theater. Deze uitgave bevat vier van zijn stukken, ontwikkeld op grond van persoonlijke ervaringen en research, met veel aandacht voor het gewone leven. 'Constant Pardon' gaat over Belgen in de Congo, in de tijd dat het nog een kolonie was. 'De Broers Gebroers' is een huiskamerdrama over arme sloebers en hun onderling gekrakeel (het verscheen in 1998 afzonderlijk*). Voor het stuk 'Niet alle Marokkanen zijn dieven' nam Sierens als vertrekpunt 'Schuld en Boete' van Dostojewski. 'Martino' (de naam van een Gentse snackbar) gaat over een broer en een zus die moeten samenleven, maar dat liever niet doen, een afwezige vader en iedereen op zoek naar een dief. Het zijn alle levensechte, volkse en realistische stukken over de kunst om in een vaak barre werkelijkheid te overleven.

(Biblion recensie, Drs. K. de Jong Ozn.)

ISBN 9789064036620 Paperback 226 pagina's | International Theatre | juni 2005

Citaat van de dag

"Ik lees heel weinig poëzie. Toneel interesseert me meer, omdat toneel een directe dialoog schept. Een verbinding, zelfs bij het lezen, tussen de ruimte, de percentages en het woord."

Hugues C. Pernath

Tot hier toe

gedichten en liedjes voor toneel, radio en televisie 1938-1985

Annie M.G. Schmidt

Tot hier toe zijn de 'verzamelde gedichten voor volwassenen' van Annie M.G.Schmidt (1911-1995) - in de ruimste zin van het woord, zowel wat 'gedichten' als wat 'volwassenen' betreft. Zo zijn alle gedichten opgenomen waarin de dominee, de dames Groen en het schaap Veronica de hoofdrol vervullen, ook al hebben de losse uitgaven er nog zozeer als kinderboeken uit gezien. En natuurlijk treffen we hier de liederen uit het fameuze jaren-vijftig-hoorspel 'In Holland bestaat in huis' alias 'De familie Doorsnee' aan.

Een unieke eigenschap van Annie M.G. Schmidts gedichten is dat je ze niet uit het hoofd hoeft te leren om ze te onthouden. Dat geldt al voor de 'echte' gedichten, uit de bundels 'En wat dan nog' en 'Huishoudpoëzie' bij voorbeeld, maar nog veel meer voor de liedjes, die ook nog over een in het gehoor liggende melodie beschikken.

Behalve uit 'Doorsnee' zijn in 'Tot hier toe' de liedjes opgenomen uit 'Pension Hommeles', de liedjes voor het cabaret (een enorme productie van negenendertig jaar) en de liedjes voor acht musicals, waarmee Annie Schmidt haar dichterlijke loopbaan besloot: de oudste, 'Heerlijk duurt het langst', is van 1965.

'Tot hier toe' bevat de helft van een van de rijkste poëtische oeuvres van na de oorlog. De 347 kinderversjes zijn gebundeld onder de naam Ziezo.

ISBN 9789021481364 Paperback 640 pagina's | Em. Querido's Uitgeverij | mei 1999

Dit was alvast een voorproefje voor de maand januari

dettie

Citaat van de dag

"Wie van boeken houdt gaat nooit alleen naar bed."

Anonymus