Thema november 2008 - 19e eeuw

De zomer van 1823 / Lopen met Van Lennep

dagboek van zijn voetreis door Nederland

J. van Lennep, Geert Mak & Marita Mathijsen

Zomer 1823. Twee Leidse studenten maken een soort inspectietocht door Nederland: de stijfdeftige Dirk van Hogendorp en de latere schrijver Jacob van Lennep. Ze wandelen door een land dat voor ons bijna onherkenbaar is. Een derde van het land is nog pure woestenij, de wegen zijn vaak enkel modder, veel steden liggen vol mestvaalten en als ´s avonds de poorten sluiten, heerst buiten een totale duisternis.

Kort daarna zal alles veranderen, met kanalen en straatwegen, spoortreinen en stoommachines, tot uiteindelijk een Nederland dat wij herkennen. Maar Van Lennep staat nog voor het begin als hij in 1823 door Nederland wandelt om de mentaliteit van de bevolking te onderzoeken. Hij laat ons de sfeer, de kleur, de waarden en normen uit die tijd ervaren. Omdat Van Lennep de reis zeer uitgebreid en met veel oog voor detail beschrijft, is het dagboek een uniek document waaruit eindeloos geput kan worden om meer te weten te komen over de in die tijd heersende opvattingen over landschappen, economische situaties, sociale codes, kortom de stand der natie.

In zijn inleiding neemt Geert Mak ons mee van het Nederland van toen naar het Nederland van nu. Aan de hand van Van Lennep reconstrueert hij een voorbije tijd en laat hij zien hoe die tijd tot de dag van vandaag sporen nalaat, uiterlijke sporen, maar ook de sporen die zich hebben geworteld in ons karakter en onze denkwijze.

Marita Mathijsen, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in de negentiende eeuw, heeft het oorspronkelijke reisdagboek van Jacob van Lennep speciaal voor deze editie hertaald zodat u met eigen ogen het Nederland van toen kunt proeven.

Paperback 287 pagina's | Uitgeverij Waanders | november 2000

Citaat van de dag 9 november 2008

"Wie een verkeerde weg inslaat, moet een heel eind lopen."

Voltaire

De zomer van 1823 is een leuk boek. Van Lennep en Van Hogendorp zijn wel jonge mannen uit de betere kringen. Enigzins verwend gedrag is hun niet vreemd. Maar toch is het heel apart om te lezen hoe het er toentertijd aan toe ging. Vooral opvallend is dat wat nu kleine plaatsjes zijn toen belangrijke dorpen of kleine stadjes waren. Toen was er ook ene economische recessie. Voorheen was er flink geld verdiend met graan en de visserij, maar andere landen begonnen zelf haringen te vangen en langzamerhand liep de handel terug. Wat tot gevolg had dat huizen van de rijke lieden voor een schijntje verkocht werden of verpauperden. De armoede onder de bevolking was groot. En ook toen al waren de mensen die buiten 'de randstad' woonden allemaal pummels en boeren...

Dettie

Wat is dat nou voor opmerking, die laatste zin???

Ik bedoel daarmee dat het vaak gebeurt dat mensen die in een flink grote stad in de randstad wonen denken dat iedereen die daar buiten woont boer is. En dat is niet complimenteus bedoeld. De 'boeren' lopen achter met alles, het is een achtergebleven gebied. (Toen ik hier ging wonen werd mij ook bloedserieus gevraagd of ik nu boerin werd.)

Met andere woorden bedoelde ik dat de mensen uit de grote steden zich toen al hautain tegenover de 'boeren' gedroegen.

Dettie

Je had dit inderdaad al eens verteld.

Raar hoor, om zo te denken!! En nog van alle tijden ook!!