Thema januari 2025 - Nederlandse vrouwelijke schrijvers

Dan had je aan mij geen goeie...ik ken er drie niet van!

Inge de Bever komt op mijn leenlijst, dan blijven er nog twee over, en die trekken me niet. Maar dan heb ik het over de boeken. Misschien hebben die schrijfsters ook wel wat anders geschreven wat ik wel zou willen lezen.

...Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid

Belle van Zuylen

In de zomer van 1764 wisselden Belle van Zuylen en James Boswell enkele lange brieven. De Schotse schrijver - lange tijd voornamelijk bekend als biograaf van Samuel Johnson - had een jaar in Utrecht gestudeerd en was in die tijd een geregelde gast geworden op Slot Zuylen en in het Utrechtse herenhuis van de familie van Tuyll van Serooskerken.

Belle en hij waren op dat moment beiden vierentwintig jaar oud en zeer op elkaar gesteld, ondanks hun uiteenlopende karakters en opvattingen. Belle bediende zich niet alleen van het Frans als schrijftaal, maar voelde zich ook nauw verwant met de ideeën van de Franse ‘philosophes’, de schrijvers en denkers die de Verlichting tot de belangrijkste intellectuele stroming van de achttiende eeuw maakten. De Schotse rechterszoon Boswell daarentegen beriep zich graag op empiristen als David Hume. Overigens was ook Belle niet onbekend met het werk van de Engelse filosofen uit haar tijd; zo had zij met bewondering The theory of moral sentiments gelezen, het eerste belangrijke werk van Adam Smith, dat in 1759 was verschenen.

Haar correspondentie met de zeventien jaar oudere Zwitser Constant d'Hermenches was in deze periode nog tamelijk vormelijk Maar tegenover een ongevaarlijke leeftijdsgenoot als James Boswell durfde zij haar gedachten en gevoelens vrijelijk te uiten. Hoezeer zij van elkaar verschilden in religieuze, sociale en morele opvattingen, maar ook in psychologisch inzicht, blijkt uit vrijwel elke zin in onderstaande brieven. De wetenschap dat Boswell zijn ‘Zélide’ - de naam ontleende hij aan de ‘Portretten’ die Belle onder die titel van zichzelf had geschetst - enkele jaren later toch nog een huwelijksaanzoek zou doen, had hem in die zomer van 1764 waarschijnlijk meer verbaasd dan haar.

Wat eveneens blijkt uit hun correspondentie, is dat het schrijven van brieven, naast de door velen als huisvlijt bedreven dichtkunst, werd beschouwd als een literaire bezigheid. Ook wanneer het niet ging om het gangbare genre van de roman-in-briefvorm, maar om een persoonlijke briefwisseling.

ISBN 9789028206557 | Hardcover | 744 pagina's | Van Oorschot | 30 augustus 2003

Citaat van de dag

"Vergeet je vrienden niet. Vergeet je

talent niet. Je geest blijft frisser,

je karakter edeler, zuiverder, vriende-

lijker als je van tijd tot tijd alleen

bent, je eigen gedachten en de van

anderen overpeinst, over de

dingen en hun omstandigheden"

—Belle van Zuylen (1740-1805)

Nederlandse schrijfster