Re: Thema januari 2023 - Leestafel duikt de LITERATUUR in

Er zijn waarschijnlijk veel waarheden.

Heer van de vliegen/Lord of the flies

William Golding

Nog altijd even opwindend en tot nadenken stemmend als toen het in 1954 verscheen, schept 'Heer van de vliegen' een gewelddadig, treffend beeld van de menselijke natuur, en wat er met deze gebeurt als de beschaving ten onder gaat.

Een groep schooljongens stort neer op een onbewoond eiland. Zonder ouders of ander volwassen toezicht moeten ze met elkaar samenwerken om te overleven, waar ze jammerlijk in falen. Hun strijd om het bestaan krijgt geleidelijk steeds meer barbaarse trekken.

Heer van de vliegen werd bij verschijning met lof overladen, maar commercieel succes bleef in eerste instantie uit. Geleidelijk aan werd het echter een cult-favoriet onder studenten en critici, en werd het vaak vergeleken met Salingers De vanger in het graan wat betreft invloed op de moderne literatuur.

ISBN 9789020414844 | Paperback | 240 pagina's | L J Veen Klassiek | 16 maart 2016

Vertaald door Harm Damsa & Niek Miedema

Citaat van de dag

Wat valt er onder literatuur?

Over het algemeen worden boeken bestempeld tot literatuur wanneer de verhalen origineel en kwalitatief bevonden worden. Dit komt onder andere door de personages die, in tegenstelling tot de lectuur, niet oppervlakkig zijn. Ze maken een verandering door gedurende het verhaal.

-

De klerk Bartleby

Herman Melville

Het is druk op het griffierskantoor. Er moet iemand bij. Op een ochtend staat hij op de stoep: Bartleby. Vanaf het moment dat hij het kantoor betreedt wordt alles anders. Want in eerste instantie werkt hij braaf mee, hij doet zijn best, maar op een gegeven moment weigert hij een gewoon, alledaags klusje. En dat weigeren, dat wordt erger en erger...

Bartleby is een klassiek verhaal van Melville, die beroemd werd met Moby Dick. Het zou gaan over de vrije wil, over klinische depressie, over protest, over de moderne maatschappij, over nee durven zeggen, over verhalen vertellen, over eenzaamheid, over opstand. Maar waarom kan het niet het over al die zaken tegelijk gaan? Bartleby is een groots en tijdloos en tegelijk heel klein meesterwerkje, tot en met het tragische einde en de dramatische verzuchting in de laatste zin.

ISBN 9789025304195 | Paperback | 96 pagina's | Athenaeum Polak en Van Gennep | 16 augustus 2016

Vertaald door Rosalien van Witsen

Citaat van de dag

Wat zijn kenmerken van literatuur?

Literatuur heeft inhoudelijk meer diepgang, is in een betere stijl geschreven, heeft een goede bouw, geen voorspelbare personages en geen vaste rolpatronen. Lectuur is altijd hetzelfde geschreven volgens dezelfde opzet, de lezer weet wat hij kan verwachten.

-

De gelukkige klas

Theo Thijssen



‘Laat nu niemand beweren dat schoolmeesteren geen avontuurlijk baantje is…’

Aan het woord is Staal, die aan het begin van de twintigste eeuw les geeft op een Amsterdamse armenschool. Zijn werk staat niet in hoog aanzien en zijn vrouw vindt dat hij een betere baan moet zoeken, maar Staal ziet zijn werk als een opdracht: om de veertig kleine individuen die onder zijn hoede staan verder te helpen. Daarom doet hij alsof hij leert voor zijn akte Frans maar intussen werkt hij aan zijn dagboek, waarin hij zijn observaties, zorgen en ideeën over educatie en opvoeding noteert.

Of ze slim, ziekelijk of onnozel zijn, alle kinderen hebben een eigen unieke kant en Staal weet hoe hij ermee om moet gaan, al wordt hij bevangen door twijfel of hij het goed doet. Mooi is hoe Theo Thijssen schrijft over de klas als organisme: ‘Je kunt een klas plagen, vleien, doen lachen, beven, een klas heeft een eigen ziel.’ Als er een jongen met een bochel op school verschijnt reageert de klas begrijpend maar als een jongen op bedorven noten trakteert, zijn de plagerijen niet van de lucht – en dat is dan toch weer ‘de beroerde wolvenmoraal uit de grote mensenwereld’.

Staal vindt de klas als sociale eenheid belangrijk, zoals blijkt uit het slot van de roman: ‘M’n heerlijke, lieve, lastige stel, ik weet eigenlijk maar éen ding: de jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben, behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat júllie nooit zeggen.’

ISBN 9789025363284 | Paperback | 277 pagina's | Salamander klassiek | 21 december 2007

1e druk 1926