Een dasspeld uit Toela
Maarten 't Hart
Behalve de geruchtmakende Albert Verwey-lezingen die Maarten 't Hart als gastschrijver aan de Leidse universiteit gehouden heeft, bevat deze bundel nog een aantal andere controversiële essays over regels voor de romankunst, de gespletenheid van Nederland, de opmars der neerlandici, en over het werk van Mensje van Keulen, F.B. Hotz, Bordewijk en Maarten Biesheuvel. Voorts herdenkt 't Hart zijn collega Dick Hillenius, weerlegt hij de argumenten van Karel van liet Reve tegen de evolutietheorie en wijdt hij drie essays aan Multatuli.
Als polemisch essayist heeft Maarten 't Hart, zo lijkt het wel, het patent op een montere bewogenheid. Hij heeft een afkeer van de voorgeprogrammeerde interpretatiezucht van literatuurwetenschappers en critici - 'de minst bedeelden onder ons'. Hij is een meester in het ontmaskeren van 'waarheden' die zo vaak vermomde vooringenomenheid blijken te zijn. Tegenover de bedilzucht van de literaire programmeurs stelt hij het spontane lezen van de ware liefhebber.
Een dasspeld uit Toela toont de essayist 't Hart op z'n best: enthousiast, verfrissend en strijdbaar.
Recensie
De rode draad in 'Een dasspeld uit Toela' - een bundeling van 16 eerder in periodieken en gelegenheidsuitgaven verschenen essays en lezingen - is Maarten 't Harts verzet tegen de vooringenomenheid van (literatuur)critici. Hij toont aan hoe desastreus oneerlijke kritiek kan zijn (Melville, Salinger) en houdt critici een spiegel voor door het citeren van tegenstrijdige kritieken, bijv. op de stijl van auteurs als Dickens, Flaubert, Melville en Trollope. 't Harts ongenoegen spitst zich toe op het culturele klimaat in Nederland; hij veroordeelt de academische literatuurbeschouwing en deelt links en rechts (aan critici en schrijvers) enkele rake klappen uit.
't Hart pleit voor het spontane lezen door de ware liefhebber. In die zin (als illustratie) zijn de opstellen bedoeld over Mensje van Keulen, Maarten Biesheuvel, F.B. Hotz en Bordewijk, en zeker ook de vier essays over Multatuli waarmee de bundel besluit. Een strijdbare, enthousiast geschreven bundel. Toptien-boek.
(Biblion recensie, L. Torn.}
ISBN 9789029520218 | Paperback | 1981 pagina's | Singel uitgevers | maart 2017