Judith Schalansky: De lessen van mevrouw Lohmark

Ze is het product van 'de muur', van het communisme. Zoals ik het de Duitsers zelf hoorde zeggen: Het was helemaal zo slecht nog niet toen...deze mevrouw heeft duidelijk moeite met de veranderingen.

Maar omdat je moeite met de veranderingen hebt hoef je niet iedereen te minachten, wat zij wél doet.

Niemand is goed, iedereen een sukkel, behalve dan haar man en dochter natuurlijk maar daar heeft ze nauwelijks contact mee.

Dat het was zo slecht nog niet heb ik ook vaker gehoord en misschien hebben ze wel gelijk, iedereen had werk, iedereen een onderkomen, alleen de manier waarop ze dat hadden en wat ze moesten doen en laten was wat anders.

Maar niet elke ex Oost-Duitser is zo neerbuigend en verbitterd als deze mevrouw Lohmark. Ik vond de recensie van Annemarie echt een verrassing want ik zag mevr. Lohmark niet als een stakker, maar dat is het leuke van meer recensies over één boek natuurlijk.

Dettie

Nou Dettie, ik dacht er aanvankelijk precies zo over als jij en ik wil ook echt niet beweren dat het een leuke vrouw is. Maar naarmate het boek vorderde kreeg ik het op de een of andere manier toch met haar te doen. Wat moet het leven eenzaam zijn als je alleen maar minachting voelt voor je medemens en niemand toelaat in je leven. Ik heb het te doen met mensen die zo in elkaar zitten, wat moeten zij veel levensvreugd missen. Het is een naar mens maar toch vind ik haar ook een zielig mens.

Ik heb er over nagedacht, of ik met haar te doen had. Maar nee, ik denk het niet. Begrip voor haar dat is wat anders. Want als je hele leven onder je voeten vandaan gehaald wordt... niet alleen het werk, maar ook privé wil men niets van haar weten, dan is het niet gek dat ze is zoals ze is.

Nou ik had ook met haar te doen hoor, Annemarie. Al haar rechtlijnigheid is pure zelfbescherming. Orde geeft zekerheid en dus veiligheid. Gevoel is verraderlijk, dus je kunt het maar beter niet toelaten en daarin heeft ze zich gespecialiseerd. Ik vond de overdaad aan biologie wel de vaart uit het verhaal halen.

Zo heb ik het ook ervaren Berdine! Leuk om te lezen dat jij er hetzelfde over denkt. Ze is een wat beschadigde vrouw.