Julia Franck - De middagvrouw (samenleesboek decemb. 2008/jan. 2009)

Wat de papieren betreft: Ik geloof ook niet dat daar iets over werd geschreven. Ik denk dat er pas papieren werden gevraagd op het moment dat dat vastgesteld moest worden of iemand joods was of niet.

Met Wilhelm trouwen was de enige mogelijkheid om bij hem te blijven. Wilhelm was heel formeel. Samenwonen: geen denken aan. Hij zou naar Stettin vertrekken. Als ze niet zouden trouwen, zou hij alleen gaan en zou ze ook geen papieren krijgen.

Verantwoordelijkheid dragen voor haar kind was een persoonlijke verantwoordelijkheid. Op haar werk deed ze gewoon waar ze goed in was. Ik geloof niet dat ze zich voor de patienten anders dan beroepsmatig verantwoordelijk voelde (met uitzondering misschien van het roodharige, stomme meisje) In feite deed ze voor Peter niet veel meer. Ze waste, kookte, verstelde zijn kleren, maar psychisch wilde ze zich niet met hem bemoeien.

Ja het zou heel goed kunnen, dat Martha weer moest afkicken.

Natuurlijk: wìj vinden dat Wilhelm de foute achtergrond was, maar in die tijd was hij dat ongetwijfeld niet. Vanaf haar vroegste jeugd heeft Helene gehoord, dat haar moeders achtergrond niet klopte. In de oorlog werd het er niet beter op. Hoe kon zij weten, dat dat anders zou worden in de toekomst? En wanneer is dat ook werkelijk anders geworden? De "foute" Duitsers hebben daar niet onmiddellijk anders tegenaan gekeken, zo ze dat nu al doen! (Even in het algemeen gezegd hè!) Kijk eens hoe lang de Nederlanders de Duitsers nog gehaat hebben? Dat is nog steeds niet helemaal over.(Ook even in het algemeen.) Nee, Helene's achtergrond was "fout" en zou altijd "fout" blijven. Wilhelm keek al niet naar zijn zoon om. Hij zou heus niet verraden dat het kind een kwart joods bloed had. Daarmee maakte hij zichzelf te schande. Dus Wilhelms broer wist niets van het joodse bloed. Daar was Peter volkomen veilig.

Ik moet van die vrouw gaan houden lees ik hier. Nou voorlopig helemaal niet. Het boeit niet. Maar vooruit, niet zo negatief, ik ben nog niet ver...mag jullie verklappers in ieder geval nog niet lezen!

Natuurlijk: wìj vinden dat Wilhelm de foute achtergrond was, maar in die tijd was hij dat ongetwijfeld niet. Vanaf haar vroegste jeugd heeft Helene gehoord, dat haar moeders achtergrond niet klopte. In de oorlog werd het er niet beter op. Hoe kon zij weten, dat dat anders zou worden in de toekomst? En wanneer is dat ook werkelijk anders geworden? De "foute" Duitsers hebben daar niet onmiddellijk anders tegenaan gekeken, zo ze dat nu al doen! (Even in het algemeen gezegd hè!) Kijk eens hoe lang de Nederlanders de Duitsers nog gehaat hebben? Dat is nog steeds niet helemaal over.(Ook even in het algemeen.) Nee, Helene's achtergrond was "fout" en zou altijd "fout" blijven. Wilhelm keek al niet naar zijn zoon om. Hij zou heus niet verraden dat het kind een kwart joods bloed had. Daarmee maakte hij zichzelf te schande. Dus Wilhelms broer wist niets van het joodse bloed. Daar was Peter volkomen veilig.

Oei hier heb ik moeite mee. Ik snap wel wat je bedoelt Berdine.

Maar als Helene weet wat er met de joden gebeurd is (het was na de oorlog en de berichten kwamen vrij). en ze was verpleegster en wist wat dat betreft ook de gevolgen van de oorlog. Zou zij dan nóg denken dat joodse mensen fout waren? Na alles wat ze gezien en gehoord heeft?

Het kan maar dat vind ik moeilijk te geloven.

Wat jij zegt dat Peter daar volkomen veilig was omdat Wilhelm zichzelf niet ten schande wilde maken kan ik ook wel weer begrijpen maar het blijft een vreemde gedachtenkronkel om je kind bij wildvreemde mensen te droppen. Je kan ook denken, nadat bekend was wat me de joden gebeurd was, dat Wilhelm juist zou gaan pronken met het feit dat hij een joodse vrouw had, dan kocht hij zichzelf vrij...

Dettie

Ik heb het alleen maar uitgelezen omdat het maandboek was. Over onvrede gesproken!

Waarom zou ik dichtgeslagen hebben? De stijl bevalt me helemaal niet. Willeke noemt het afstandelijk, en dat is het resultaat ervan, maar ik vind deze indirecte manier van vertellen heel irritant. Vaak ook refereert ze ergens aan, zonder er verder op in te gaan, heel vervelend.

Je hoeft een hoofdpersoon niet aardig te vinden om een boek goed te vinden, maar dat kwam er ook nog bij. In real life zou ik Helene niet aardig vinden. Zeker, haar achtergrond is knudde, maar zoals Dettie al zegt: het klopt gewoon niet dat ze zo naïef is. Ze is intelligent en leest en studeert, en dan toch die oogkleppen op?

Haar papieren: in het begin van het boek is er sprake van een jood die niet ongeschreven is, want 'waarom zou je de moeite doen voor zo iemand' . Daarbij komt dat haar moeder haar niet wilde en de vader alleen op zijn vrouw gefixeerd was. Dus geen papieren. In die tijd waren papieren misschien helemaal nog niet belangrijk. Maar ik ging ook twijfelen aan die scholen die ze doorlopen zou hebben. Had ze daar ook geen papieren voor nodig gehad, of is dat ook iets van deze tijd? En ze had ook geen diploma's?

Wat is er überhaupt waar van dat hele verhaal. Ik vind het niet overtuigend.

Maar dit is dus zoiets wat ik bedoel: de schrijfster zegt iets, maar legt niet uit. Geldt ook voor de titel.

Ik denk dat die zus waar ze mee samenwoont, helemaal niet haar zus is, maar Leontine.

Berdien zegt dat ze serieus dacht dat het kind gelukkiger zou zijn in een gezin. Ja me hoela! Zorg er dan voor dat het kind daar komt, en laat het niet zo achter! Een adres erbij? Ja, makkelijk, en bovendien weet ze dat die broer geen gezin heeft. En nee, ze had zich voorbereid op een meisje, die jongen wilde ze niet, en bovendien was de jongen er de oorzaak van dat Wilhelm nog vervelender deed.

Helene is gewoon een gestoorde vrouw. Kan ze misschien niets aan doen, maar toch.

Dat het boek geschreven is als een soort raamvertelling, begin en einde is de jongen, dat is denk ik omdat de schrijfster die jongen en zijn verhaal (een beetje) kende. Het verhaal over de vrouw is complete fictie.

Lees het verslag www.leestafel.info/julia-franck

Marjo

Het kan naar Irene neem ik aan?

Dettie schreef :
Oei hier heb ik moeite mee. Ik snap wel wat je bedoelt Berdine.

Maar als Helene weet wat er met de joden gebeurd is (het was na de oorlog en de berichten kwamen vrij). en ze was verpleegster en wist wat dat betreft ook de gevolgen van de oorlog. Zou zij dan nóg denken dat joodse mensen fout waren? Na alles wat ze gezien en gehoord heeft?

Het kan maar dat vind ik moeilijk te geloven.

Wat jij zegt dat Peter daar volkomen veilig was omdat Wilhelm zichzelf niet ten schande wilde maken kan ik ook wel weer begrijpen maar het blijft een vreemde gedachtenkronkel om je kind bij wildvreemde mensen te droppen. Je kan ook denken, nadat bekend was wat me de joden gebeurd was, dat Wilhelm juist zou gaan pronken met het feit dat hij een joodse vrouw had, dan kocht hij zichzelf vrij...

Dettie

Nou dat laatste kon echt niet Dettie. Hij zou geen leven hebben gehad want al was de oorlog verloren, de standpunten van de gewone man waren echt niet ineens honderd procent veranderd. Daar blijf ik bij.

Helene wist wat er met die ene wagon Joden gebeurd was. Ik denk dat ze niet kon weten wat er met al die andere Joden gebeurd was. Het kan haar ook gesterkt hebben in het idee dat ze inderdaad "fout" waren. Waarom zou ze denken dat nà de oorlog de situatie zou veranderen? Ik geloof helemaal niet dat ze zo kort na de oorlog de hele reikwijdte van alles wat gebeurd was kon overzien.

Natuurlijk hebben wij daar moeite mee, nù, in deze tijd en met alles wat wij inmiddels weten en heel ons veranderde denken.

Maar inderdaad, wat Marjo zegt is zeker waar: ze wilde Peter niet echt, èn ze was getraumatiseerd door alles wat ze mee gemaakt had en ze was niet meer "normaal". Er waren meerdere factoren. Dat waren haar belangrijkste redenen. Misschien telde een betere omgeving voor Peter maar voor een heel klein beetje mee in haar besluit.

Wat papieren betreft hoefde men in die tijd niet altijd diploma's te hebben . Je werd vaak in de praktijk opgeleid en als je goed was kreeg gemakkelijk een baan. Na de oorlog is dat langzaamaan gaan veranderen en nu hoef je helemaal niet meer goed in je werk te zijn, als je maar diploma's hebt.

Ik vond het verhaal helemaal niet afstandelijk en Helene niet irritant. Misschien heb ik er dan toch niet genoeg van begrepen in het Duits, haha! Of de vertaling was niet prettig, dat kan ook.

Dat het verhaal van Helene complete fictie is, is toch geen bezwaar? Dat was toch haar opzet?

Het kan naar Irene neem ik aan?

Het boek kan naar Irene

Jullie zetten me weer aan het denken. Ik blijf ambivalent over dit boek.

Ik ben er meestal wel gevoelig voor of ik een hoofdpersoon "mag"en begrijp of niet, dat beinvloed vaak mijn mening over een boek.

Helen mocht of begreep ik niet, maar toch boiede het boek me,

dát beinvloedde me niet zozeer deze keer.

Het vele ongezegde, waar Marjo het over heeft stoorde me ook niet, integendeel, vooral in het begin vond ik dat erg sterk.

Maar er blijft een "maar"bij dit boek, de afstandelijkheid of misschien de geforceerdheid waar ik het al eerder over had. ik weet het niet.

Het is in ieder geval wel een boek waar over te disscussieren valt.

Ik ben benieuwd wat Irene er van vind.

Groetjes

Willeke