Thema oktober 2006 - nobelprijswinnaars voor de literatuur

In krabbengang

Günter Grass

'Waarom nu pas?' zei iemand, die niet ik ben. Omdat moeder me steeds weer... Omdat ik, net als toen, toen de schreeuw boven het water hing, wilde schreeuwen, maar het niet kon... Omdat de waarheid niet veel meer dan drie regels... Omdat nu pas...

Een journalist heeft weinig zin om het verhaal te schrijven over een bijna vergeten scheepsramp die plaatsvond op een koude januarinacht in 1945 op de Oostzee. Zijn moeder, overlevende van de ramp, heeft hem dit verhaal al honderdmaal verteld. Nu vijftig jaar later, ontdekt hij dat er een vervolg aan vast zit, een vervolg dat hem direct aangaat.

Het begint allemaal op 4 februari 1936: vier schoten maken een einde aan het leven van de hoge Duitse nazi-functionaris Wilhelm Gustloff. De dader, een joodse student, hoopt zo verzet op te roepen. De nazi's maken van Gustloff een martelaar en noemen zelfs een schip naar hem.

Tijdens de oorlog dient het als hospitaalschip todat het op 30 januari 1945, overladen met bijna 10.000 mannen, vrouwen en kinderen, de haven van Gotenhafen bij Danzig uitvaart. De passagiers zijn burgers die op vlucht zijn voor het Sovjetrussische leger, maar ook terugtrekkende Duitse soldaten. Diezelfde nacht wordt het schip door een onderzeeër van de Russische marine tot zinken gebracht en vindt de grootste scheepsramp uit de geschiedenis plaat.

In krabbengang stelt een aspect van de Duitse geschiedenis aan de orde dat volgens Günter Grass te lang onbesproken is gebleven en waarvan de nawerking nog steeds voelbaar zijn, bijvoorbeeld in het ontstaan van de Duitse neonazi-beweging.

ISBN 9029071672 Ingenaaid, 207 pagina's Verschenen: juni 2002 Uitgeverij Meulenhoff

Voor meer informatie over GÜnter Grass, klik nl.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCnter_Grass

Citaat van de dag 7 oktober

"Een schrijver is iemand die niet intelligent genoeg is om met schrijven te kunnen stoppen. "

Duits: "Der Schriftsteller ist jemand, dessen Intelligenz nicht gross genug ist, um mit sein Schreiben aufhören zu können."

Günther Grass

Volgens mij gaat In krabbengang over hetzelfde schip waar Waldemar, de vader van Sonny Boy, op zat.

Bernadet

Aha! Er was inderdaad een 'waar-ken-ik-dat-van'- kriebel bij mij.

Maar ik dacht dat ik het dan wel bij de items over Gunther Grass gelezen zou hebben.

Het beleg van Lissabon

José Saramago

Lissabon werd rond het jaar 716 veroverd door de Arabieren, die het hele Iberisch schiereiland in handen wilden krijgen. Met korte onderbrekingen zouden zij de stad tot 1147 in bezit houden. In dat jaar veroverde de eerste koning van Portugal, Alfonso Henriques, Lissabon met steun van Noord-Europese kruisvaarders die op doortocht waren naar het Heilig Land.

Dat de christelijke strijders Alfonso hielpen, wordt door de historici algemeen aanvaard. Naar verluidt onderbraken ze hun reis vooral vanwege de beloning die hun in het vooruitzicht was gesteld: na de inname van Lissabon zouden ze de stad mogen plunderen.

De corrector Raimundo Silva moet het manuscript van een historische verhandeling over deze episode redigeren. Uit ergernis over een paar onjuistheden in de tekst en ook omdat hij zich als corrector verveelt, doet hij iets ongehoords: aan de zin waarin gezegd wordt dat de kruisvaarders de Portugezen hielpen voegt hij het woordje 'niet' toe. De geschiedvervalsing wordt kort daarop ontdekt. Omdat het boek dan al gedrukt is, moet een toegevoegd erratum uitkomst brengen. Dat Silva niet ontslagen wordt, dankt hij aan zijn verder vlekkeloze staat van dienst. Wel krijgt hij een supervisor, Maria Sara, toegewezen, die voortaan zijn werk moet controleren.

Spoedig blijkt dat Silva's daad ingrijpende gevolgen voor hem heeft. Maria Sara is geïntrigeerd door zijn verdraaiing van de feiten en spoort hem aan een geschiedenis van het beleg van Lissabon te schrijven waarin de kruisvaarders Alfonso niet te hulp kwamen. Silva gaat welgemutst aan het werk: voor het eerst in zijn leven is hij niet afhankelijk van andermans tekst.

Met behulp van een anonieme verteller volgt Saramago de bevlogen corrector bij het schrijven van zijn boek. Hij wisselt daarbij Silva's overpeinzingen af met de passages die deze ondertussen op papier zet. De lezer wordt hierdoor deelgenoot van de problemen die Silva ondervindt bij de invulling van zijn personages én bij de prikkelende vraag hoe Lissabon in te nemen zonder de hulp van de kruisvaarders. (Bron: boeken vpro)

ISBN: 9029077247 Gebonden, 333 pagina's Verschenen: september 2006 Uitgeverij Meulenhoff Vertaler: H. Lemmens

Voor meer informatie over José Saramago, klik www.vpro.nl/programma/zomergasten/afleve...9619/items/18464251/

Citaat van de dag 8 oktober 2006

'Als de omstandigheden de mens maken, maak de omstandigheden dan menselijk.'

José Saramago