Thema oktober 2004 - Het kind

De weg naar Chlifa

Michèle Marineau

Oorlog in een kinder- en tienerleven zou een contradictio in terminis moeten zijn. Zelden is de cynische absurditeit ervan zo navoelbaar beschreven als in De weg naar Chlifa van de Frans-Canadese Michèle Marineau, uitstekend vertaald door Tess Visser. Het is een knap opgebouwd boek in drie delen met als intrigerende titels: 'Katalyse', 'Libanon is vooral een gebergte', en 'Het leven gaat verder'.

Het verhaal begint in Canada.

De hoofdfiguur Karim fungeert als katalysator van lust- en onlustgevoelens in een klas van 16-jarigen waar hij na de kerstvakantie als nieuwe, duidelijk wat rijpere 17-jarige belandt. In de klas zitten meer buitenlanders, goeddeels kinderen van politieke vluchtelingen maar toevallig niet één Arabier, laat staan een Libanees.

Karim heeft het geluk of de pech knap te zijn in beide betekenissen. Hij is bovendien intrigerend kort van stof bij alle vragen die op hem afgevuurd worden, waardoor een stel meisjes meteen begint te dromen van 'vurige Arabische types', 'prins uit de woestijn' en dat soort clichés waar Hollywood en flauwe meidenbladen gedeeltelijk verantwoordelijk voor zijn. De 'witte' jongens zijn meteen jaloers, natuurlijk. De brutaalste onder hen, Dave, heeft als enig en ongenadig commentaar: "Een Arabische reltrapper. Als ze daarop vallen..." Karim geeft zo nadrukkelijk te kennen dat hij met rust gelaten wil worden dat niemand hem met rust kan laten.

Karim heeft als enige uitlaatklep zijn dagboek en zijn brieven van en aan zijn boezemvriend Béchir, met wie hij samen is opgegroeid in Beiroet en die met zijn ouders naar Frankrijk gevlucht is. Aan Béchir schrijft hij vooral over alles wat hem tegenstaat in zijn nieuwe gastland. Dat gaat van de grijze lucht, de kou, de sneeuw, tot aan zowat alle meisjes en jongens toe. Béchir schrijft dat Karim zijn woordenschat dringend moet bijspijkeren want dat hij maar blijft steken bij synoniemen voor 'haten': 'Ik heb 'n hekel aan', 'de pest aan', 'verafschuw'... Béchir draagt Karim op een lijst van 21 dingen te maken die hij leuk vindt aan zijn nieuwe omgeving. Dat lukt Karim aan het eind ook, maar intussen is hij het ziekenhuis in geslagen door de dolgedraaide Dave. Daar heeft hij alle tijd om zijn 'oorlogsverleden' in Libanon door zich heen te laten gaan. En vooral zijn vlucht naar Chlifa, een tocht van honderden kilometers, te voet door de bergen. Waarom naar Chlifa? Waarom heet het boek trouwens De weg naar Chlifa? Dat blijft tot het einde toe versluierd, en dat is een van de dingen die het zo spannend maken.

Vanaf 12 jaar.

ISBN 9025728871, uitgeverij Gottmer Haarlem, gebonden, 158 pagina's, formaat 20 x 13.

Dani Bennoni - Lang zal hij leven

Bart Moeyaert

De roman van Moeyaart speelt zich af in Vlaanderen, 1939. De oorlogsdreiging begint toe te nemen. De broer van de kleine tengere Bing, Moon, is net vertrokken als soldaat. Bing heeft maar één wens; leren voetballen, net zo goed als Moon, als kado voor Moon bij zijn terugkomst naar huis. En er is maar één man die hem dit kan leren; Bing's grote voetbalheld Dani Bennoni. Bennoni moet Bing leren voetballen. Bing konkelt en perst af, samen met zijn lepe boezemvriend Lenny. Maar onder dit verhaal, zo begint de lezer langzaam te begrijpen, gaat nog een ander verhaal schuil, een verhaal dat niet minder intens en heftig is. Als je het boek uit hebt begin je weer van voren af aan, om andere verhaal tot je door te laten dringen. Eén prachtig parel voor alle boekliefhebbers!

ISBN 9045101459, Gebonden, 86 pagina's Verschenen: september 2004 Querido Kinderboek

Kinderen van het platteland

Met tekeningen van Cornelis Jetses

Jan A. Niemeijer

Kinderen spelen in het werk van Cornelis Jetses, een van Nederlands meest geliefde illustratoren, een grote rol. Hij heeft ze ontelbare malen getekend, kinderen aan het hoepelen of vliegeren, kinderen aan het aardappelpoten, kinderen op het land als het koren wordt gemaaid, kinderen die trots rondrijden in een fraaie bokkenwagen. Kleurrijke prenten die een idyllische wereld oproepen. Maar komt dat beeld overeen met de werkelijkheid?

Jan A. Niemeier, de biograaf van Jetses, is op zoek gegaan naar oud geworden plattelandskinderen van toen. Hij heeft hen gevraagd hoe het was kind te zijn in die tijd lang geleden, die door Jetses zo warm en innig is verbeeld.

Hun verhalen zijn boeiend en tegelijk onthutsend. Veel gezinnen leefden in bittere armoede en vaak werden kinderen al vroeg met de dood geconfronteerd. Ze verloren broertjes en zusjes door slechte levensomstandigheden en ziekten die toen nog moeilijk te bestrijden waren. Maar het opmerkelijke is dat velen aan hun jeugd ook zonnige herinneringen bewaren.

Kinderen zijn vindingrijk in het scheppen van mogelijkheden om te spelen, ook als geldmiddelen vrijwel ontbreken. En juist het oude platteland bood daarvoor verrassende mogelijkheden. Boek voor volwassenen.

ISBN 9043507547 Gebonden, 96 pagina's Met illustraties Verschenen: oktober 2003 Gewicht: 702 gram Formaat: 289 x 219 x 16 mm Kok

Het stille kind

Pierre Péju

Etienne Vollard, verkoper van nieuwe en antiquarische boeken, rijdt op een regenachtige dag met zijn bestelauto een klein meisje aan. Nadat ze in het ziekenhuis uit haar bewusteloosheid is bijgekomen, zwijgt ze, wekenlang.

Vollard, die in zijn jeugd hevig werd gepest, heeft zich in de verstilde wereld van de literatuur verschanst, maar het zwijgende meisje roept hem terug naar de werkelijkheid. Hij neemt de zorg voor het kind over van haar overspannen moeder en vertelt haar de verhalen die hij uit zijn boeken kent. Zo probeert hij tot haar door te dringen - en tot zichzelf.

'Waarom heeft de filosofie zich altijd zo weinig met kinderen beziggehouden en er geen plaats voor ingeruimd,' zei Pierre Péju in een interview, 'terwijl elk menselijk wezen dat begint te denken eerst kind is geweest? In mijn boek heb ik een idee uitgewerkt dat duidelijk maakt wat de aanwezigheid van kinderen met ons doet. Hoe komt het dat kinderen een prikkeling bij ons opwekken en een soort onrust, in de goede zin van het woord?'

Als het meisje wordt opgenomen in een kuuroord in de bergen blijft Vollard haar bezoeken, voorlezend, verhalen vertellend, hopend op een woord dat de stilte doorbreekt. Dan brandt zijn boekwinkel af. Het lijkt de voorbode van Vollards eigen ondergang.

Oorspronkelijke titel: La petite Chartreuse

Boek voor volwassenen.

‘Het stille kind’ werd bekroond met de Prix du Livre Inter 2003.

ISBN 9029074655 Ingenaaid, 159 pagina's Verschenen: mei 2004 Gewicht: 197 gram Formaat: 201 x 127 x 16 mm Uitgeverij Meulenhoff

Malka Mai

Mirjam Pressler

De joodse Malka Mai woont met haar moeder Hanna en haar zus Minna in een stadje aan de Pools-Hongaarse grens. Als de Duitsers in 1943 ook hier met deportaties beginnen, moeten de drie halsoverkop vluchten. Te voet trekken ze over de Karpaten naar Hongarije. Maar Malka wordt ernstig ziek en haar moeder besluit haar in een molen achter te laten. Zo gauw ze weer gezond is zal Malka alsnog naar haar moeder en zusje worden gebracht. Het plan mislukt en Malka moet zich in haar eentje redden.

Terwijl haar moeder naar de vrijheid vlucht, belandt zij in een getto, waar ze door haar ongelooflijke wilskracht en doorzettingsvermogen weet te overleven. Maar of ze ooit haar moeder terugziet? Een waar gebeurd verhaal uit de Tweede Wereldoorlog.

Leeftijd: vanaf 13 jaar

ISBN 9045100223 Ingenaaid, 246 pagina's Verschenen: april 2003 Gewicht: 347 gram Formaat: 214 x 137 x 22 mm Querido Kinderboek

Mannekino

Sybren Polet

Guido Jagt, een negenjarig wonderkind dat thuis de middelmatige speelt, heeft zich voorgenomen op zijn tiende miljonair te zijn. Niet omdat hij zo veel van geld houdt, maar om zijn vader te kunnen laten studeren, die met zijn studie moest stoppen toen hij geboren werd. Om dit te kunnen verwezenlijken zonder dat z'n ouders het weten, heeft hij volwassenen nodig die in zijn opdracht handelen. Om te beginnen chanteert hij notaris Riphagen tot medewerking. Als dit spaak loopt wendt hij zich tot Lokien, een copywriter en schrijver in wording. En daarmee begint een fascinerend maar gevaarlijk spel, waarin Lokien steeds meer ingesponnen raakt. Een spel van werkelijkheid en fantasie, met mensen als mannekino's en mannekino's als mensen...

ISBN 9023439260 Paperback, De bezige Bij, 1999