Thema juli 2015 - STADse boeken

Citaat van de dag

De steden hebben hardnekkig te kampen met hondsdrolheid.

Eric Piscador

De scharlaken stad

Hella S. Haasse

Het pauselijk hof in Rome wordt in de nadagen van de Renaissance gedomineerd door de in scharlaken gestoken hogere geestelijkheid. Een jonge mysterieuze Italiaan, Giovanni Borgia, bastaard uit de beruchte familie, is op zoek naar het geheim rond zijn geboorte. Zijn speurtoch is onder Haasses handen uitgegroeid tot een authentiek beel van die tijd - de wereld van Michelangelo en Machiavelli.

Hella S. Haasse: `In De scharlaken stad heb ik voor het eerst, en ten dele onbewust, geprobeerd wat ik in later werk steeds weer heb beoogd: een verhaal te schrijven dat eigenlijk niet na te vertellen is, omdat het niet gaat om een volgorde van en toen, en toen en vervolgens en ten slotte , maar om een veel ingewikkelder, zich dwars door de tijd en dimensies van zich uitstrekkende processen van oorzaak en gevolg.

ISBN: 9789021450759 | Paperback | 332 pagina's | Sngel uitgeverij | juni 2014

Citaat van de dag

Schrijven is innerlijk toneel.

Hella S. Haasse

De stad der blinden en de stad der zienden

José Saramago

Een rij auto's staat te wachten voor een rood stoplicht. Als het licht eindelijk op groen springt, trekt de eerste auto niet op, tot groeiend ongenoegen van de automobilisten erachter. Als ze het portier opentrekken, treffen ze een wanhopige bestuurder aan, die alleen maar kan uitbrengen dat hij van het ene moment op het andere blind is geworden. Een stad gaat naar de stembus; en zeventig procent stemt blanco.Nieuwe verkiezingen worden uitgeroepen, en in de tweede ronde stemt een nog groter deel van de bevolking blanco.

Op zijn bekende meeslepende wijze vertelt Nobelprijswinnaar José Saramago het verhaal van een volk dat niet gelooft in de eigen democratie. En van een regering die deze 'activisten' tot de orde probeert te roepen. Een gewelddadige breuk tussen de politieke macht en het volk lijkt onafwendbaar. Maar als de democratie toch maar schijn is, laat zo'n confrontatie op zich wachten... tot wanhoop van het poppenkastregime.

Recensie

In 1995 publiceerde de Portugese schrijver (1922-2010) zijn meesterwerk ‘Stad der blinden’. Mede op basis van dit boek kreeg hij de Nobelprijs voor Literatuur. In 2004 kwam hij met een soort van vervolg ‘Stad der zienden’. Het is dan ook niet verrassend dat Meulenhoff met een bundeling is gekomen van beide eerder afzonderlijk uitgegeven werken.

‘Stad der blinden’ gaat over een stad waar iedereen opeens blind wordt. Welke gevolgen heeft dit voor de sociale structuren en hoe reageren de autoriteiten hierop? In ‘Stad der zienden’ komen deels dezelfde personages voor, die nu weer kunnen zien en bij de verkiezingen en masse blanco stemmen.

De moraal lijkt te zijn dat nadat het Portugese electoraat jarenlang blind is geweest voor de morele corruptie van de politieke elite, ze toch eindelijk het licht hebben gezien. Deze moraal is verpakt in bijna 700 bladzijden met ellenlange zinnen, waar dialoog en verteller door elkaar heenlopen, slechts gescheiden door komma’s. Het vereist dus wat inspanning, maar de aanhouder wordt beloond. Kleine druk.

Drs. G.A. Ribbink

ISBN: 9789029089142 | Paperback |656 pagina's | J.M. Meulenhoff |mei 2014

Vertaald door Harrie Lemmens

Citaat van de dag

De beste manier om onze eigen geheimen te beschermen is het respecteren van de geheimen van anderen.

José Saramago

Twee steden

Fik Meijer

In 330 stichtte keizer Constantijn een nieuwe stad: Constantinopel. Al snel werd die stad ‘het nieuwe Rome’ genoemd. Vaak wordt beweerd dat het oude Rome vervolgens verviel en dat Constantinopel direct zijn plaats innam. Maar dat ging geleidelijk. In Twee steden legt Fik Meijer beide steden naast elkaar.

In Rome lieten de keizers het afweten en bezochten de stad niet meer; pausen sprongen in dat machtsvacuüm. Visigoten en Vandalen plunderden de stad. Het aantal inwoners liep terug. Tegelijkertijd werd de stad omgevormd tot het centrum van de christelijke wereld.

In de hoofdstukken over Constantinopel vertelt Meijer over de voorgeschiedenis en inrichting van de nieuwe stad. Over het Nika-oproer, dat in 532 bijna de hele stad in de as legde, en over de wederopbouw, met de Hagia Sophia als pronkstuk. En dan zijn er de pogingen om het Romeinse rijk in oude luister te herstellen – en de desastreuze gevolgen van de pest.

Het boek eindigt in het begin van de zevende eeuw, als de mediterrane wereld mede door de opkomst van de Arabieren een ander aanzicht krijgt.

Recensie

Over Rome en het Romeinse rijk zijn al de spreekwoordelijke bibliotheken volgeschreven. Ook over Constantinopel/Byzantium/Istanbul en het Byzantijnse rijk zijn talloze boeken verschenen.

De Nederlandse historicus Fik Meijer (1942), bekend van populariserende en gedegen boeken over onder andere de Romeinen en de Middellandse Zee, beschrijft de geschiedenis van de twee steden in hun samenhang, toegespitst op de periode 330-600. In die periode raakten Rome en het West-Romeinse rijk in verval, maar bloeiden Constantinopel en het Oost-Romeinse rijk (dat bestond tot 1453). Constantinopel werd rond 330 gesticht door keizer Constantijn de Grote, die een nieuwe en centraler gelegen hoofdstad zocht, op de grondvesten van de al veel oudere Griekse stad Byzantium, gelegen op het schiereiland aan de Bosporus. Beide steden kenden in genoemde periode een bewogen geschiedenis. Meijer schildert het lot van beide steden in heldere kleuren, onder andere de rivaliteit van 'supportersgroepen' van de wagenrennen.

Voorzien van (detail)kaarten, noten, selectieve bibliografie en register. Enkele (gekleurde) illustraties.

Danny Habets

ISBN: 9789025301248 | Paperback | 360 pagina's | Singel Uitgeverijen | november 2013