Met de hand op het hart
Willem G. van Maanen
De complexe verhouding tussen waarheid en leugen kan men beschouwen als de kern van het werk van Willem G. van Maanen, al vanaf zijn debuut in 1953. Zijn personages geven zich over aan leugen en bedrog, ze komen niet tot inzicht, en wie de waarheid ontdekt, doet dit alleen om hem daarna weer te begraven. Vijftig jaar lang heeft Van Maanen op fascinerende wijzedit inzicht gestalte gegeven. Vijftig jaar lang is hij erin geslaagd lezers te verleiden met romanfiguren die allesbehalve verleidelijk zijn. Vijftig jaar heeft hij schijnbaar waarheidsgetrouw geschreven, omdat je alleen door de oppervlakte weer te geven de diepte kunt suggereren. Van Maanen is in zijn eigen woorden 'een [soort] vos, die de werkelijkheid in zijn hol meesleept, en dan ermee gaat spelen'.
Recensie
Bundel met vijf romans (van de dertien) van de vele malen bekroonde, maar toch relatief onbekende Nederlandse auteur (1920): De dierenhater, Helse steen, De hagel is gesmolten, Hebt u mijn pop ook gezien?, Het nichtje van Mozart. In dit latere werk - vanaf 1960 - zijn de personages gelaagder en daarmee complexer, en de stijl is 'kaler' en zodoende voor de lezer invoelender. Want, aldus de auteur: 'Het doel van het schrijven is het verbergen.' Dat resulteert in een verborgenheid, noem het geheimzinnigheid, die bijvoorbeeld in Helse steen (1970) - dat de auteur zelf beschouwt als keerpunt in zijn werk - een knap literair verhaal oplevert over het taboe van de incestueuze verhouding van een zoon met zijn moeder. Daarmee is tegelijk de grote invloed van de psychiatrie van Freud in het werk van Van Maanen benoemd. De mens als tegenstrijdig (bewust/onbewust) wezen, uit het paradijs (moederschoot) verjaagd, verlangend er niet te zijn, vol vernietigingsdrang dus, met dromen en bedrog. Een waardevolle uitgave, met flapteksten van de eerste drukken, en een oeuvre-overzicht. Vrij kleine druk.
Biblion recensie, Drs. P. van der Haar
ISBN 9789020407105 Hardcover 508 pagina's Uitgeverij Veen maart 2005